Zonder subtop, geen top

Het aantal vrouwen in hoger-managementposities in Nederland stagneert. Daardoor dreigt de vaste aanvoerlijn van vrouwen voor topposities op te drogen. Wat is de oorzaak?

VAN ONZE VERSLAGGEVERS WILCO DEKKER EN CARLIJNE VOS

Wat vrouwen weerhoudt om de volgende stap te maken? Voor consultant Wieteke Graven van McKinsey is het helder. 'Het ontbreekt vrouwen niet aan ambitie. Maar ze struikelen over de combinatie werk en privé. En ze mijden de cultuur aan de top. Ze zien er tegenop zich te manifesteren in een door mannen gedomineerde omgeving.' De kans op promotie is voor vrouwen kleiner dan voor mannen, constateert consultancybedrijf McKinsey.

Uit het onderzoek Women Matter 2012 van McKinsey & Company blijkt dat Nederlandse vrouwen onder het Europese gemiddelde scoren als het gaat om het aantal topposities. Met slechts 8 procent vrouwen in de bestuurskamer en 19 procent in de raden van commissarissen blijft het wettelijk vastgelegde streefcijfer van 30 procent ver buiten beeld. Ook in de subtop blijft het aantal vrouwen op 20 procent steken, blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van de Volkskrant onder 35 toonaangevende ondernemingen.

Dat is zorgelijk, stelt directeur Sandra Lutchman van Talent naar de Top, de stichting die al meer dan tweehonderd bedrijven en overheden zover heeft gekregen zich te committeren aan de belofte meer vrouwen in de top te benoemen. 'De kweekvijver moet wel gevuld blijven. Zonder subtop, geen top. Er moeten maatregelen worden genomen. Bedrijven en overheden moeten plannen maken om gericht meer vrouwen aan te trekken en die te laten doorstromen.' Dat is in het belang van de organisatie, aldus Lutchman. Bedrijven die oog hebben voor diversiteit zijn 'succesvoller en innovatiever, omdat ze de kansen en bedreigingen van meer kanten bekijken'.

Het onderwerp van het beperkte aantal topvrouwen staat ook internationaal weer in de belangstelling door de aankondiging van Anne-Marie Slaughter dat ze haar topbaan op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken opgeeft om meer tijd te kunnen besteden aan haar tienerzoons. Dat heeft tot veel discussie geleid in de VS maar ook elders.

Toch is de keuze voor het moederschap niet de enige reden voor de stagnatie van het aantal vrouwen in het hoger management. Het probleem zit niet aan de aanbodzijde, zegt Lutchman. 'Het is niet voor niets dat vrouwen beter en sneller afstuderen. Nederland barst van het vrouwelijk talent. De uitdaging voor het bedrijfsleven zit in het herkennen en vasthouden van dat leiderschapstalent, om het uiteindelijk te kunnen laten doorstromen.'

Dat vraagt om een cultuuromslag. Bij bedrijven, in het maatschappelijk leven en bij de overheid. 'Bedrijven moeten hun ambities concreet invullen en kijken welke diversiteitsmaatregelen effectief zijn', zegt Graven van McKinsey. 'Er wordt van alles op de werkvloer losgelaten - coaches, flexwerken -, maar er wordt zelden gekeken wat werkt. En dat verschilt echt per sector en per bedrijf.'

Zo weten technische bedrijven vrouwen - als ze eenmaal binnen zijn - makkelijker vast te houden dan bijvoorbeeld bedrijven in de financiële of juridische sector. 'Er stromen wel veel jonge vrouwen in, maar die bereiken de top niet: ze stromen uit of blijven zitten op lagere niveaus.'

Er is een andere mindset nodig waarin succesvolle vrouwen een vanzelfsprekendheid zijn, vindt Graven. 'Overheid en bedrijfsleven moeten werkende vrouwen faciliteren in plaats van ontmoedigen. Daarbij is carrière-flexibiliteit cruciaal. Werkgevers moeten talent tijdig herkennen. Ervoor zorgen dat een vrouw bijvoorbeeld al een managementfunctie heeft voordat ze kinderen krijgt. Dan komt ze ook makkelijker terug in een hogere baan. En als een vrouw ervoor kiest om enkele jaren wat minder te werken, moet dat niet het einde van haar carrière betekenen.'

Vrouwen op hun beurt moeten beseffen dat parttimewerk geen aanbeveling is voor een positie in de top. 'Deeltijdwerk is echt een belangrijke drempel. Nederlandse vrouwen werken relatief weinig uren in vergelijking met andere Europese vrouwen en ook in vergelijking met Nederlandse mannen', zegt Dymfke Kuijpers van McKinsey. 'Wat Nederland parten speelt, is dat lang de economische noodzaak heeft ontbroken om twee inkomens per huishouden te vergaren.'

Volgens Lutchman hebben bedrijven het diversiteitsbeleid ook wat laten versloffen vanwege de aanhoudende crisis. Bedrijven hebben wel wat anders aan hun hoofd dan het aantal vrouwen in het hoger management. 'Kortzichtig', meent Lutchman. 'Het is nu crisis, maar over een jaar of vijf tot tien krijgen we tekorten op de arbeidsmarkt. Dan krijg je een war on talent, het gevecht om de beste mensen.'

Het onderzoek is gebaseerd op de eigen opgave van 35 bedrijven over het aantal vrouwen in managementposities. Sommige ondernemingen konden informatie over Nederland geven, andere verstrekten internationale informatie. Voor de vergelijkbaarheid is gekozen voor het procentuele aantal vrouwen. Het onderzoek is uitgevoerd door Suzanne Ruwaard.

undefined

Meer over