Zonder machtsmonopolie voelen Russische kameraden zich beter bij een beetje antisemitisme Zjoeganov heeft 'de partij' echt communistisch gehouden

Als Stalin en Chroesjtsjov het partijprogramma van de nieuwe communistische partij van Rusland zouden lezen, zouden ze partijleider Zjoeganov laten executeren, schreef de populaire krant Moskovski Komsomolets gisteren....

BERT LANTING

Van onze correspondent

Bert Lanting

MOSKOU

Vier jaar geleden moesten de Russische kameraden nog stiekem bijeenkomen in achterafzaaltjes, omdat president Jeltsin de partij na de mislukte augustuscoup tegen Sovjet-president Gorbatsjov had verboden. Partij-ideoloog Zjoeganov zat in zijn ruime Moskouse appartement - een paar deuren verwijderd van Jeltsins flat - op een nieuwe strategie te broeden en mopperde dat hij werd afgeluisterd door 'Jeltsins mannetjes'.

Het verbod werd later door het Constitutionele Hof vernietigd en in 1993 was de Communistische Partij van de Russische Federatie (CPRF) alweer terug, met Zjoeganov aan het hoofd en een nieuwe 'rood-bruine' ideologie. De partij telt nu een half miljoen leden en is daarmee veruit de grootste partij van Rusland.

Vergeleken met de proletarische partij 'Communisten - Arbeidend Rusland - voor de Sovjet-Unie' van de rode schreeuwlelijk Anpilov is de CPRF een keurige partij. Maar als je hen vergelijkt met hun voormalige kameraden in de Oosteuropese buurlanden, zien ze er heel anders uit.

Die zijn allemaal overgestapt op de sociaal-democratie en hebben de vrije-markteconomie omarmd, terwijl de Russische communisten nog vasthouden aan het ware geloof van Marx, Engels, Lenin en Stalin. Want Stalin mag dan 'fouten' hebben gemaakt, hij wordt door Zjoeganov en de zijnen toch tot de 'echte' communistische partij gerekend. De 'valse' communistische partij is in hun optiek die van Beria (de chef van Stalins geheime dienst), Gorbatsjov en, natuurlijk, Jeltsin.

De voornaamste vernieuwing die de Russische communistische partij onder leiding van Zjoeganov heeft ondergaan, is dat de wat belegen communistische ideologie op smaak is gebracht met een flinke scheut nationalisme en antisemitisme. Zjoeganov schrikt er niet voor terug erop te zinspelen dat het de joden zijn die het zo geplaagde Russische volk met dit 'bewind van dieven en dronkelappen' hebben opgezadeld. In het kader van de 'nationaal-communistische' ideologie predikt de partij ook niet langer het atheïsme, maar dweept nu zelfs met de Russisch-orthodoxe kerk.

De communisten lijken wel te erkennen dat het éénpartijsysteem zijn tijd heeft gehad en maken geen aanspraak meer op het machtsmonopolie waarop het Sovjet-systeem gebaseerd was. Volgens Zjoeganov zou dat op den duur zelfs fnuikend zijn voor de partij. De partij zegt ook voor de persvrijheid te zijn, al druipt het partijprogramma van de haat jegens de media 'die bewust in handen zijn gegeven van lasteraars en vijanden van ons land'.

'Gebruikmakend van methodes van de psychologische oorlogvoering hebben zij een stroom vuiligheid over de geschiedenis van de Sovjet-Unie en Rusland uitgegoten over de arbeidende massa's en hebben zij de volksvijandige krachten geholpen de aanval in te zetten tegen het Sovjet-bewind en tegen de Sovjet-Unie', zo staat in het programma te lezen.

Als het aan de communisten ligt, wordt de Sovjet-Unie binnen afzienbare termijn weer in volle glorie hersteld. Niet met geweld, zo verzekert de partij, maar vrijwillig, via een reeks referenda.

Stap één is dat de Doema het 'schandelijke' akkoord van december 1991 moet opzeggen waarbij de presidenten van Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland de Sovjet-Unie hebben opgeheven. Daarna kan eindelijk serieus worden begonnen met de 're- integratie' van de voormalige Sovjet-republieken.

Het ligt voor de hand dat Ruslands buurlanden zich zorgen maken over dit voornemen. Want ook al zal het opzeggen van het akkoord in de praktijk weinig gevolgen hebben, welk effect zal het hebben op de grote Russische minderheden die binnen hun grenzen wonen?

Wat hun buitenlands beleid betreft, doen de communisten nauwelijks onder voor Zjirinovski, al pleiten ze niet voor veldtochten naar 'het warme water' van de Indische Oceaan. Terwijl Zjirinovski er deze zomer voor pleitte de Baltische vloot te laten opstomen naar de kust van Joegoslavië, stelde Zjoeganov voor de belaagde Servische broeders concrete hulp te bieden in de vorm van wapens en vrijwilligers.

Het 'moderne' aan de communisten is vooral dat ze niet langer tegen het particuliere ondernemerschap zijn. Maar alle 'strategische' takken van de economie - zoals de defensiebedrijven, de energie-sector, het transport en de communicatie-sector - moeten in staatshanden blijven of terugkeren. Alle 'verdachte' privatiseringen van de afgelopen jaren zullen worden teruggedraaid, beloven de communisten.

De communistische plannen zijn vooral bedreigend voor de florerende particuliere banken in Rusland, waaraan Zjoeganov een hartgrondige hekel heeft. De banken moeten weer onder staatscontrole komen. Valuta-transacties mogen alleen nog maar via staatsbanken verlopen. Op den duur, zo voorspelt het partijprogramma, zal een echte socialistische maatschappij ontstaan, 'waarin de gemeenschappelijke vormen van eigendom de overhand krijgen'. Zou Zjoeganov hiervoor nu echt de kogel verdienen?

Meer over