Zondag splijt Rode draak in tweeën

Voor het eerst staan dit weekeinde Cardiff en Swansea, de twee grootste clubs van Wales, in de Premier League tegenover elkaar. De derby heeft een rijk en door supportersrellen zwart verleden.

CARDIFF - William Jones is er klaar voor. Bij de kledingzaak in het Cardiff City Stadium in Ninian Park heeft de gepensioneerde seinwerker zojuist een nieuw voetbalshirt gekocht, speciaal bedoeld om zondag aan te trekken voor de South Wales Derby tegen Swansea. 'Ik ga al meer dan vijftig jaar naar The City, maar deze wedstrijd is uniek. Vijftien jaar geleden speelde deze wedstrijd zich af in de spelonken van het voetballeagues en nu kijkt de halve wereld mee. Als we maar niet verliezen.' Dan, op fluistertoon: 'Swansea speelt soms knap voetbal, moet ik bekennen.'

Complimentjes aan het adres van The Swans zijn zeldzaam in de hoofdstad van Wales. De rivaliteit tussen Cardiff en Swansea, ooit steden van kolen en koper, is bijkans groter dan die tussen stadsgenoten Glasgow Rangers en Celtic, Everton en Liverpool en Spurs en Arsenal. Maar tot nu toe speelde de Welshe rivaliteit zich altijd af in de marges van het Britse voetbal. Voor het eerst ontmoeten beide clubs elkaar nu op het hoogste niveau. Deze historische gelegenheid staat symbool voor een herboren, postindustrieel Wales, dat in de persoon van de in Cardiff geboren Gareth Bale ook nog eens 's werelds duurste speler heeft.

Van oudsher is Wales vooral bekend als rugbyland. Pontificaal in het centrum van Cardiff staat dan ook het 74.500 zitplaatsen tellende Millennium Stadium. Daar spelen de Rode Draken hun wedstrijden, voorafgegaan door het ontroerende Land of my Fathers. 'Een bezoek aan een wedstrijd van de nationale rugbyploeg is een speciaal dagje uit', zegt Martin Johnes, auteur van A History of Sport in Wales. 'Anders dan voetbal is rugby een sport waar het nationale team internationaal meetelt. Op clubniveau is soccer veel populairder. Voetbal is een volkssport. Rugby, zeker in Zuid-Wales, is iets meer middle-class.'

Op dat clubniveau heersen Cardiff en Swansea. Een eerste gouden periode beleefde het Welshe voetbal in de jaren twintig, toen Swansea de halve finale van de FA Cup bereikte en Cardiff deze trofee zelfs won. Swansea domineerde in de jaren vijftig, tevens de periode waarin Wales voor het laatst deelnam aan het WK. In Zweden werd het in de kwartfinales eervol uitgeschakeld door Brazilië. Eind jaren zestig bereikte Cardiff de halve finale van de Europa Cup 2 en een decennium later zwaaide de pendule weer Swansea's kant op. Onder leiderschap van ex-Cardiff-speler John Toshack speelden de zwanen voor het eerst op het hoogste niveau.

De jaren tachtig en negentig, tijd van de afbraak van de zware industrie, werden net als elders in Engeland gekenmerkt door voetbalgeweld. Streekderby's ontaardden in veldslagen tussen de Soul Crew van Cardiff en de Jack Army van Swansea. In 1988 joegen Swansea-fans hun rivalen zelfs de zee in, een gebeurtenis die tot op de dag van vandaag wordt herdacht door het maken van uitbundige zwembewegingen. Na de Slag om Ninian Park in 1993 kwam er een tijdelijk stadionverbod voor bezoekende fans, uniek voor Britse begrippen. 'Sportief ging het erg slecht en hooliganism was een manier om ergens in uit te blinken. Nu is die drang wel voorbij,' zegt Martin Johnes.

Sinds de eeuwwisseling is er veel Brits, Europees en particulier geld in Wales gepompt. In Cardiff verrezen drie sportstadions, een parlement en een gloednieuw winkelcentrum, compleet met standbeeld van rugbylegende Gareth Edwards. De plaatselijke FC, bijgenaamd de Bluebirds, kwam in handen van de Libanese zakenman Sam Hammam, die de club weer overdeed aan Vincent Tan. Deze Maleisische miljardair veranderde de clubkleuren om bijgelovige redenen van blauw in rood. De supporters waren ziedend, maar accepteerden toch het faustiaanse pact en dat had alles te maken met jaloezie op de successen van het kleine broertje, 40 mijl westwaarts.

Waar Cardiff het moet hebben van suikeroompjes is Swansea eigendom van trouwe supporters. Zij redden de club in 2001 van de ondergang. Sindsdien klom de club op, en twee jaar geleden debuteerden The Swans in de Premier League. Van de gemeente kreeg het een nieuw stadion. Sinds deze zomer wordt Swansea op het hoogste niveau vergezeld door Cardiff. Rood bleek geluk te brengen.

Als seizoenskaarthouder van beide clubs ziet de Welshe cultuurhistoricus Peter Stead grote verschillen. 'Swansea speelt mooi schoolpleinvoetbal. Cardiff is fysieker. Swansea voert een consistent beleid met een voorbeeldige boekhouding. Hun trainerkeuze - Robert Martinez, Brendan Rodgers en nu Michael Laudrup - verraadt een bepaalde filosofie. Bij Cardiff ligt dat anders. Trainers komen en gaan. Bovendien kampt de club, ondanks de rijke eigenaren, nog steeds met schulden. Cardiff is de stad van het geld en de politiek, terwijl Swansea, stad van Dylan Thomas en Catherine Zeta-Jones, altijd artistieker was. Dat zie je op het veld.'

Een grote voetbalnatie zal Wales nooit worden. Om de zoveel jaar produceren de drie miljoen Welshmen een topvoetballer - Ian Rush, Ryan Giggs, Gareth Bale - maar de basis is te smal. 'Dat zal niet snel veranderen. De twee selecties tellen slechts zes Welshmen. Drie bij elk,' rekent Pleat, 'maar het is geweldig voor de uitstraling van deze regio. Vorig jaar kon ik tijdens reizen door India en Mexico in restaurants rechtstreeks naar Swansea-wedstrijden kijken. Er komen ook steeds meer toeristen deze kant op, van Koreanen tot Denen, afhankelijk van de nationaliteiten van de spelers.'

Supporters van beide clubs tellen de uren af. 'Toen ik het wedstrijdschema onder ogen kreeg, keek ik meteen naar de derbydata', zegt de 30-jarige Swanseasupporter Shawn Bevan, die in zijn kroeg een privémuseum heeft met 400 verschillende Swanseashirts heeft. Bij het stadion heeft William Jones, met zijn platte pet en nieuwe shirt ('Ja, rood, helaas') zijn hoop gevestigd op de fanatieke, 34-jarige aanvaller Craig Bellamy. 'Hij komt uit de valleien, dicht bij waar ik woon. Als Cardiffboy weet hij als geen ander wat deze wedstrijd voor ons betekent.'

Swansea City

De club werd opgericht in 1912. In 2005 verhuisde de club van The Vetch Field naar Liberty Stadium. In het seizoen 2011/'12 debuteert Swansea in de Premier League. Vorig seizoen won de ploeg de League Club. Bij Swansea spelen de Nederlanders Michel Vorm, Jonathan de Guzman (foto) en Dwight Tiendalli.

Cardiff City FC

De club werd opgericht in 1899 en speelde tot 2009 zijn thuiswedstrijden op Ninian Park. Inmiddels is het Cardiff City Stadium de thuisbasis. In april van dit jaar promoveerde de club naar de Premier League. Daarin staat het nu 16de op de ranglijst. Een van de opvallendste spelers is Craig Bellamy. Op de foto Peter Odemwingie.

undefined

Meer over