‘Zodra het emotioneel werd, raakte mijn vader in paniek’

Therapeut Marion Gulpers (45) verloor haar vader twee keer. De eerste keer na de scheiding van haar ouders, de tweede keer na zijn zelfmoord nadat zijn bedrijf failliet was gegaan....

‘Ik was 3 toen mijn vader opeens aankondigde: ‘Ik ga alleen verder, jullie moeten weg.’ Hij heeft mijn moeder, mijn broertje en mij in de auto geladen en naar een flatje in Venlo gebracht. Voor mijn moeder, heb ik later begrepen, kwam het als een donderslag bij heldere hemel. Het moet voor haar afschuwelijk zijn geweest. We hadden geen geld, aten elke dag gehakt – een biefstuk heb ik in die tijd nooit gezien. Als we Chinees haalden, moesten we foeyonghai bestellen want dat was het goedkoopst – ik kan het niet meer zien.

Na negen maanden wilde mijn vader het toch weer met ons proberen. Dat duurde niet lang. Het kwam opnieuw tot een breuk. In de jaren daarna was het alsof mijn ouders steeds vlak voor Sinterklaas de kriebels kregen. Opeens waren we dan weer samen, in de boerderij vol luxe waar hij was gaan wonen. Hij had er, als architect en aannemer, zelfs een zwembad laten aanleggen. Maar tijdens Kerst begonnen de spanningen alweer te groeien. Ik begon ook te zien waarom ze niet bij elkaar pasten: mijn vader was afstandelijk, mijn moeder zo veel emotioneler, aldoor op zoek naar liefde en aandacht die ze amper kreeg, en er nog meer naar op zoek als ze werd afgewezen. 1 januari haalden we nog net, voor mijn gevoel, maar dan was het weer gedaan, zagen we onze vader niet meer, was er meteen weer gedoe over de alimentatie.

Twaalf jaar lang waren er telkens verzoeningspogingen, zowel voor als na de officiële scheiding in 1971. Mijn vader en moeder konden niet met en niet zonder elkaar, op een verwijdering volgde een hereniging. Elk jaar werd er, voor mijn gevoel, opnieuw gescheiden. Pas toen mijn broertje en ik pubers waren, kwam er een eind aan die periode. Dat gaf rust.

Met ons werd intussen niet gepraat. Ons werd niks uitgelegd. Lang heb ik niet begrepen waarom mijn vader handelde zoals hij handelde. Pas een tijdje terug heb ik met mijn moeder erover gepraat. Mijn vader heeft altijd moeite gehad met emoties, hij was een gesloten man, en dat had alles te maken met zijn achtergrond. Zijn eigen moeder is, heb ik begrepen, indertijd zwaar depressief het huwelijk ingegaan, ze kreeg vier kinderen kort na elkaar en had last van hysterische buien. Ze kon het leven niet aan, denk ik. Mijn vader hield er een negatief vrouwbeeld aan over. Ik heb een brief van hem gevonden waarin hij schrijft dat de vrouw zich moet uitleveren aan de man en dat zij hem moet verzorgen.

Vanaf mijn 18de ben ik voor mijn vader gaan werken. Ik leerde hem wat beter kennen maar hij bleef, in zekere zin, toch een vreemde voor me omdat ik niet wist wat er in hem omging. Pas toen ik in 1996 met de man met wie ik een relatie had voor een paar jaar naar Indonesië zou vertrekken, was er een emotioneel moment. Het afscheid van mijn vader was hartverscheurend. Hij zei dat hij zijn leven anders zou hebben ingericht als hij opnieuw de keuze had, hij liet zijn emoties zien, ik zag wat ik voor hem betekende. Als kind heb ik vaak gedacht dat mijn vader niet van me hield.

Met zijn bedrijf ging het niet goed. Hij had het op naam gezet van mijn broer en mij, en de schulden liepen op. Toch kon ik het niet opbrengen mijn vader erop aan te spreken. Altijd was er de angst dat ik hem zou kunnen verliezen. Ik schakelde een zaakwaarnemer in. Begin 1999 – mijn man en ik zaten toen in Singapore – ging zijn bedrijf failliet. Mijn vader verdween zonder iemand iets te laten weten. Hij werd als vermist opgegeven. Pas na drie weken bleek wat er was gebeurd: hij had een mes in zijn hart gestoken in een hotel in Verdun. Al zijn papieren had hij weggegooid zodat hij niet geïdentificeerd kon worden. Ik denk niet dat hij wilde dat wij, de kinderen, erachter zouden komen. Maar hij had ooit een heupoperatie gehad, en via het nummer op zijn kunstheup is hij uiteindelijk geïdentificeerd.

Zodra het emotioneel werd, raakte mijn vader in paniek. Met zijn dood als fatale consequentie. Twee keer is hij bij me weggegaan: toen hij scheidde, en toen hij zelfmoord pleegde. Ik vind het erg dat hij misschien nooit heeft geweten hoeveel ik als kind van hem hield. Van moeders weet iedereen hoe belangrijk ze in de opvoeding zijn, maar kinderen hebben minstens zo hard hun vader nodig. Dat zouden vaders zich meer moeten realiseren. En ook dat er van ze gehouden wordt.

Met vriendjes die open en gevoelig waren, maakte ik het altijd snel uit; te bedreigend. Mijn eigen huwelijk is niet vrij van problemen. Kennelijk zoek ik in een relatie de spanning die ik van vroeger gewend ben. Er is al behoorlijk wat stress geweest in onze relatie. Maar hoeveel problemen er ook waren, scheiden wilde ik niet, ik wilde mijn zoontje niet aandoen wat mijzelf is overkomen. Scheiden stond voor mij gelijk aan falen.

Jarenlang had ik last van depressies. Een therapie bood uitkomst. Ik heb een bevrijdende schoonmaakbeurt ondergaan en leren inzien hoe ik functioneer. Daarmee zijn niet alle problemen opgelost. Maar ik handel niet langer uit angst. Ik durf, anders dan vroeger, te vertellen wat er in me omgaat. En ik weet: ik hoef niet bij mijn man te blijven omdat ik bang ben voor een scheiding. Ik kan nu bij hem blijven omdat ik zie dat er nog mogelijkheden zijn.’

Meer over