Zo chaotisch is terrorismebestrijding in Frankrijk

Op 13 november 2015 verscheen de politie van Parijs als eerste bij de Bataclan, waar drie terroristen waren binnengedrongen. Even later arriveerde een groepje militairen. De militairen hadden aanvalswapens, maar mochten niet schieten zonder uitdrukkelijk bevel van hun superieuren. De politie mocht wel schieten, maar beschikte niet over de juiste wapens. Een politieman vroeg een militair dan in elk geval zijn wapen af te staan, maar ook dat werd geweigerd, bij ontstentenis van orders van hogerhand.

Agenten van de CSI (Compagnie de securisation et d'intervention) patrouilleren in Parijs op 30 juni. Beeld afp
Agenten van de CSI (Compagnie de securisation et d'intervention) patrouilleren in Parijs op 30 juni.Beeld afp

Deze surrealistische episode past in het beeld van de Franse terrorismebestrijding, zoals dat oprijst uit een gisteren gepubliceerd onderzoek van een parlementaire commissie. Verschillende diensten werken langs elkaar heen zonder centraal gezag. 'Alles moet herzien worden', zei de voorzitter, de republikein Georges Fenech. 'Wij werken met schema's uit de jaren tachtig, toen het terrorisme veel minder belangrijk was.'

Nationaal agentschap

De commissie stelt de oprichting van een nationaal agentschap voor de bestrijding van terrorisme voor, onder een eenhoofdige leiding, naar het model van het Amerikaanse National Counterterrorism Center. De huidige terrorismebestrijding is een lappendeken van zes diensten die onder drie ministeries vallen, Binnenlandse Zaken, Defensie en Economie. 'We hadden vaak moeite te begrijpen wie wat deed', zei een van de commissieleden, de socialist Sébastien Pietrasanta.

Zo houden de bevoegdheden van de binnenlandse inlichtingendienst DGSI op bij de grenzen van Parijs en zijn meest nabijgelegen voorsteden, waar de prefectuur van politie van Parijs verantwoordelijk is. Hierdoor werd bijvoorbeeld de bewaking van Saïd Kouachi, een van de aanvallers van Charlie Hebdo, enige tijd gestaakt toen hij naar Reims verhuisde.

Eigen systemen

De registratie van staatsgevaarlijke burgers is chaotisch, omdat elke inlichtingendienst met zijn eigen systeem werkt. In 2015 werd daarom een nieuw databestand gecreëerd met de gegevens van 13 duizend van radicalisering verdachte personen, maar dat is alleen toegankelijk voor diensten die onder Binnenlandse Zaken vallen, niet voor de buitenlandse inlichtingendienst die onder het ministerie van Defensie valt.

Ook de samenwerking met buitenlandse diensten wordt bemoeilijkt door de ondoorzichtigheid van de Franse inlichtingenstructuur. 'We hebben moeten constateren dat geen enkele verantwoordelijke van de geheime dienst van Israël, Turkije, Griekenland en de Verenigde Staten een Franse tegenhanger kon opnoemen', zei commissievoorzitter Georges Fenech.

Georges Fenech. Beeld afp
Georges Fenech.Beeld afp

Ernstige fouten

De commissie constateert dat er ernstige fouten zijn gemaakt, zowel in Frankrijk als daarbuiten. Zo kwam zij er niet achter waarom de bewaking van Samy Amimour, een van de terroristen van de Bataclan, in 2012 gestaakt is, terwijl hij aangeklaagd was omdat hij naar Jemen wilde vertrekken. Abdelhamid Abaaoud, de leider van het Parijse terrorismecommando, ontsnapte in januari 2015 aan arrestatie in Athene, omdat België de Griekse autoriteiten niet op de hoogte had gebracht van de verdenkingen die tegen hem werden gekoesterd.

Toch is het moeilijk te beweren dat de aanslagen van november 2015 voorkomen hadden kunnen worden, zegt de socialist Pietrasanta: 'Achteraf is het altijd makkelijk praten. De Verenigde Staten hebben de aanslag in Orlando ook niet kunnen voorkomen, ondanks de enorme middelen waarover zij kunnen beschikken.'

Meer over