nieuws

Zittend premier Samoa weigert te wijken voor vrouwelijke opvolger

Samoa verkeert in een politieke crisis nu twee kandidaten claimen de legitieme premier van de Polynesische eilandstaat te zijn. De Verenigde Naties riepen Samoa dinsdag op het conflict door een vreedzame dialoog op te lossen.

Samoa's gekozen premier, Fiame Naomi Mata'afa, wordt beëdigd tijdens een niet-officiële ceremonie. Voor het parlement stond ze voor een dichte deur, nadat de zittende premier weigerde op te stappen.  Beeld AP
Samoa's gekozen premier, Fiame Naomi Mata'afa, wordt beëdigd tijdens een niet-officiële ceremonie. Voor het parlement stond ze voor een dichte deur, nadat de zittende premier weigerde op te stappen.Beeld AP

De ruzie komt voort uit de betwiste uitkomst van de verkiezingen in april. Oppositieleider Fiame Naomi Mata’afa zou de eerste vrouwelijke premier van Samoa worden nadat het hooggerechtshof vorige week de verkiezingsuitslag in het voordeel van haar partij Fast had beslecht. De rechters wezen Mata’afa de beslissende zetel voor een parlementaire meerderheid toe op grond van een vrouwenquotumregeling.

Zittend premier Tuilaepa Sailele Malielegaoi, die al 22 jaar in het zadel zit, weigert echter de uitspraak te erkennen en de macht af te staan. Hij beschuldigt de rechters van vooringenomenheid. Hij wordt daarin gesteund door staatshoofd Tuimalealiifano Vaaletoa Sualauvi II. Die schortte de parlementaire zittingen op zodat Mata’afa niet kon worden beëdigd. Ze stond maandag letterlijk voor een dichte deur bij het parlement.

Chinees havenproject

De uitkomst van het conflict zal vooral ook in Beijing nauwlettend worden afgewacht. Zittend premier Tuilaepa is een trouwe bondgenoot van China in de zuidelijke Stille Oceaan. Zijn partij, de HRPP (Human Rights Protection Party), stemde in met een groot havenproject dat grotendeels door China wordt gefinancierd en uitgevoerd. Aankomend premier Mata’afa kondigde vorige week echter aan dat zij het project na haar aantreden meteen zou afblazen, omdat het Samoa te diep in de schulden zou steken en te afhankelijk zou maken van China.

De naburige eilandstaat Micronesië (Federated States of Micronesia, FSM) erkende intussen als eerste land de nieuwe regering van Mata’afa. Het is vanuit democratische waarden ‘geboden dat we onze vrienden, vooral in hun donkerste uren, laten zien dat we achter hen staan’, aldus president David Panuelo van FSM.

Buurlanden willen bemiddelen

Australië en Nieuw-Zeeland, de grootmachten in de regio, erkennen de nieuwe regering van Samoa nog niet. Wel verklaarden beide landen dat de democratische spelregels en de rechtsstaat dienen te worden gerespecteerd. Secretaris-generaal Antonio Guterres van de Verenigde Naties liet dinsdag weten dat de strijdende partijen hun conflict door dialoog moeten oplossen, ‘in het belang van de mensen en de instellingen van Samoa’.

Mata’afa’s beoogde aantreden als premier van het 200.000 inwoners tellende Samoa zou een mijlpaal zijn voor de hele zuidelijke Stille Oceaan, waar vrouwelijke politici dun gezaaid zijn. De meeste eilandstaten in de regio zijn christelijk en de invloed van de patriarchale Polynesische cultuur is nog sterk. Het politieke conflict in Samoa kan volgens analisten nadelig zijn voor de beweging die strijdt voor een grotere vertegenwoordiging van vrouwen in de politiek. De weerstand tegen vrouwenquota zou erdoor kunnen toenemen.

Meer over