Zitcel, slaapcel, natte cel

De originele celdeuren van Het Arresthuis zijn nog intact, maar daarachter zijn drie cellen samengevoegd tot hotelkamer.

Het is stil in mijn cel. Maanlicht schijnt door het traliewerk voor het raam. Genoeg tijd om mijn zonden te overdenken. Een man loopt langs de zware celdeur, die hermetisch is afgesloten. Zijn voetstappen klinken hol op de gietijzeren galerij. Het geluid weerkaatst in het binnenhuis van het Arresthuis in Roermond.

Een bewaarder? Zoals bijna 150 jaar het geval was in dit gevangenisgebouw? Of een van de andere gasten in hotel Het Arresthuis in Roermond? De Noord-Limburgse gevangenis is een van de Nederlandse gevangenissen die als hotel een nieuwe functie hebben gekregen. Een tweepersoonscel is tegenwoordig niet altijd meer een straf.

Het Arresthuis in Roermond is een gevangenis uit de tijd dat de detentiehuizen midden in de stad lagen. Vlak bij de rechtbank en als afschrikwekkend voorbeeld voor de burgerij. In Roermond ligt het vlak bij het oude Munsterplein. Het pand oogt nog steeds als een burcht, met kantelen op de voorgevels en rondom stevig traliewerk.

In dit geval is de gevangenis geen Hilton, zoals de volksmond wil, maar een Van der Valk. Het horecaconcern met bijna honderd hotels heeft zijn vestigingen vooral aan snelwegen, maar breidt ook uit op historische grond. In de vitrine ligt het boek Mijn Ontvoering van mater familias Toos van der Valk, het relaas over haar geruchtmakende kidnap in 1982.

De geschiedenis van Het Arresthuis is niet uitgewist toen de gevangenis werd omgebouwd tot hotel. Hotelgasten parkeren achter de gevangenismuren, waar eerder busjes met gedetineerden aankwamen. De celdeuren zijn origineel en intact, inclusief (afgesloten) kijkgat. Achter de deur zijn steeds drie cellen samengevoegd tot een hotelkamer, bestaande uit een zitcel, een slaapcel en een natte cel. Doordat de binnenmuren aan gangzijde en gevelzijde zijn doorgebroken, is het mogelijk door de celruimtes een rondje te lopen.

In de stilte van de nacht gaan de gedachten automatisch uit naar de geschiedenis van de cel. Duizenden gedetineerden probeerden eerder op deze plek de slaap te vatten, luisterend naar de geluiden van de andere gevangenen en de bewakers. Het is huiveringwekkend noch goedkoop, zoals de martelmusea in veel steden. Eerder is de gevangenis - en iets van de bajesblues - teruggegeven aan de stad, in een tijd dat gevangenissen zich vaak alleen nog door het elektrisch prikkeldraad onderscheiden van een bedrijvencomplex.

Een kortstondig verblijf achter de deur maakt weer eens duidelijk hoe eenvoudig en doeltreffend de gevangenisstraf is. Vergelding en verwijdering uit de maatschappij: dat is sinds mensenheugenis het meest gebruikte strafconcept. De muren zijn dik, de tralies ondoordringbaar. Alleen hangt voor de tijdelijke gast nu een dikke witte badjas klaar.

De laatsten die een gratis verblijf kregen aangeboden in Het Arresthuis waren bolletjesslikkers: cocaïnekoeriers die hun contrabande probeerden binnen te smokkelen in hun ingewanden. Daarvoor waren het hoofdzakelijk reguliere verdachten en veroordeelden die de gevangenis bevolkten. Het pand werd gebouwd in 1863. In de loop der jaren is het meerdere malen uitgebreid. In de laatste decennia zijn de veiligheidsmaatregelen steeds stringenter geworden. De muren zijn met meer dan een meter opgehoogd en van binnen is het overzichtelijke pand een labyrint van veiligheidssluizen geworden.

Architect Maarten Engelman trof het complex, een rijksmonument, aan in zwaar verwaarloosde staat. Langs de muren liepen dikke pakken leidingen, voor water en elektriciteit. 'Een heel mooi, nuchter gebouw', zag de ontwerper. 'En eigenlijk al een logiesgebouw, dus heel geschikt voor het verlenen van gastvrijheid.'

De gevangenismuren werden verlaagd, tot 19de eeuwse hoogte. Moderne uitbreidingen werden verwijderd. De hele operatie, lopend van 2009 tot en met 2011, kreeg veel aandacht in de wereld van de architectuur. De herbestemming werd in 2012 onderscheiden met de prestigieuze regioprijs voor 'Gebouw van het Jaar' van architectenbond BNA.

De ombouw van een bajes als Het Arresthuis kan de toekomst zijn van meer huizen van bewaring. Het kabinet heeft bekendgemaakt dat het gevangenissen gaat sluiten en meer gedetineerden gaat onderbrengen in grote regionale centra. Dat biedt mogelijkheden voor meer varianten van het bajeshotel; misschien de enige gevangenis waar je beter uitkomt dan je erin gaat.

Van der Valk hotel en restaurant Het Arresthuis

Pollartstraat 7, Roermond; kamers 144,50 (in de celblokken) tot 244,50 euro (voormalige directiekamers), inclusief ontbijt. Rondleidingen mogelijk.

Hetarresthuis.nl

CIPIERSHUIS, CELLENBLOK, LUXUEUZE KAMER

Veenhuizen

In de voormalige gevangeniskolonie Veenhuizen in Drenthe verhuurt het Gevangenismuseum vijf bewaarderswoningen. De cipiershuizen liggen aan de binnenplaats waar eerst landlopers en later gestraften hun rondjes liepen. Huizen van 2 tot 6 personen, tot 470 euro per week.

Vakantieveenhuizen.nl

Gevangenismuseum.nl

Hoorn

Aan de oude haven van Hoorn ligt de voormalige gevangenis van de stad. Met uitzicht op het IJsselmeer was het een van de mooist gelegen tuchthuizen van Nederland. Een aantal cellen is ingericht als hotelkamer. Een cel voor 2 personen kost 80 euro per nacht. Er zijn ook ruimere kamers.

Gevangenishotelhoorn.nl

Amsterdam

Het landverhuizershotel van Koninklijke Hollandsche Lloyd in het Oostelijk Havengebied werd in de Tweede Wereldoorlog gevangenis, onder anderen voor deelnemers aan de Februaristaking. Van 1963 tot 1989 was het een jeugdgevangenis. Sinds 2004 is het een hotel. Kamers van 80 tot 250 euro.

Lloydhotel.com

Almelo

Vanaf 1928 huis van bewaring De Pouwelingsbrugge, vanaf 2004 hotel. Gelegen in het centrum van Almelo. Dit hotel heeft een hoog cellenblok met galerijen. 'Gewone' kamers bevinden zich in de personeelsverblijven. Verder kamers van twee en drie cellen, tot 109 euro voor een 2-persoonskamer.

Huisvanbewaring.nu

Zwolle

Librije's Hotel. Niet ver van hun restaurant De Librije in de binnenstad van Zwolle openden Jonnie en Thérèse de Boer in 2008 een luxueus hotel in de voormalige gevangenis van de stad. Prijzen voor kamers en suites van 295 tot 625 euro per nacht.

Librijeshotel.nl

undefined

Meer over