Reportage

Zingen in het verpleeghuis: met sambabal en tamboerijn corona even vergeten

Verpleeghuizen zijn zwaar getroffen door de coronacrisis. In zorginstelling De Rijp in Bloemendaal zingen de bewoners hun zorgen hierover een beetje weg, onder leiding van de vrolijke zangeres Jessica van Noord. ‘Dit hebben ze broodnodig.’

In Woonzorgcentrum De Rijp kijken bewoners naar zangeres Jessica van Noord via een livestream. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
In Woonzorgcentrum De Rijp kijken bewoners naar zangeres Jessica van Noord via een livestream.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Met een sambabal in de hand en gesloten ogen danst mevrouw Cornielje (92) mee op het kinderliedje Faria, faria. Lachend kijkt ze naar meneer Zon (88) die tegenover haar zit in de gezamenlijke huiskamer van woonzorgcentrum De Rijp in Bloemendaal. Hij slaat op een tamboerijn en zingt zachtjes mee: ‘Want zolang je maar vrolijk bent, ben je rijk - ook al heb je geen cent. Faria, faria, faria, faria, faria.’ Mevrouw Cornielje komt niet bij van het lachen.

Meneer Zon is blind. ‘Hij leeft door deze muziek helemaal op’, zegt medewerkster Welzijn Caroline Vestering. Dat kun je niet zeggen van meneer Einholz (95), die zich in een andere hoek van de kamer heeft geposteerd. ‘Ik ben hier vooral voor de gezelligheid en om andere mensen weer te kunnen zien’, zegt hij. ‘Maar ik vind die liedjes prima hoor.’

Het zal de zangeres bekoren. Jessica van Noord (57), die voor de coronacrisis samen met zangpartner Joop Visser door het hele land optrad bij feesten en in theaters, heeft zich voor haar optreden in een klein kamertje achter het restaurant van het woonzorgcentrum klaargemaakt. Ze draagt een felrood colbertje met een strikjespatroon en een bijpassende rode haarband. ‘Ik wil het zo gezellig mogelijk maken.’

Op het tafeltje voor haar is van alles uitgestald: roze en gele tulpen, tuinkaboutertjes, een grote bruine hoed gevuld met kaartjes. ‘Dat zijn alle liedjes uit mijn repertoire’, zegt Van Noord. ‘Het zijn verzoeknummers en oude volksliedjes die ik verzameld heb uit het hele land. Ik zing het liedje dat ik willekeurig uit de hoed trek.’ Emma Peeters stelt de camera nog even in. ‘Ik vind het zo leuk dat we dit kunnen doen voor onze bewoners.’

Bomans

De Rijp is een is een van de negen centra van zorginstelling Kennemerhart. Hier in Bloemendaal – ‘het dorp van Anton Pieck, Godfried Bomans en Jac. P. Thijsse’, zoals de website keurig vermeldt – proberen ze de bewoners te vermaken met wekelijkse optredens.

Dat vergt in de coronacrisis wel enige inventiviteit. ‘Vóór corona zaten alle bewoners samen te kijken in de huiskamer. Toen de woonzorgcentra op slot moesten, meldden allerlei vrijwilligers zich aan voor optredens in onze tuin. Dat was ontroerend’, zegt Caroline Vestering. ‘Nu proberen we het op deze manier.’

Van Noord blijft namelijk in het achterafkamertje zitten. Haar liedjes worden live gestreamd naar de kamers van de bewoners van het centrum. Ongeveer vijftien ouderen kunnen er op anderhalve meter afstand van elkaar gezamenlijk van genieten, in de huiskamer. Bij elk optreden zitten daar anderen, zodat iedereen aan de beurt komt. Ook is er rekening gehouden met de wensen van de bewoners. ‘Sommigen blijven liever alleen op de kamer.’ zegt Caroline Vestering.

‘Met mijn muziek wil ik na alle ellende weer voor wat vrolijkheid zorgen. Dat hebben deze mensen broodnodig’, zegt Van Noord. Ze heeft hier al eerder opgetreden. ‘Toen had ik nog direct contact met de mensen. Via een scherm is het wel anders. Ik probeer de gezichten van de bewoners voor de geest te halen. Bij een bepaald liedje denk ik bijvoorbeeld aan Gonny. Zij moest altijd erg lachen als ze dat hoorde. Dan doe ik alsof ik het speciaal voor haar zing.’

Hand in hand

Van Noord probeert ook op andere manieren contact te maken met haar kijkers: ze zingt liedjes uit de steden waar de bewoners vandaan komen: De klok van Arnemuiden, Soerabaja, Op de sluizen van IJmuiden, en zelfs Hand in hand, kameraden. Tussendoor maakt ze grapjes: ‘Niet-Amsterdammers hoeven niet mee te zingen!’, verzekert ze voordat ze Bij ons in de Jordaan inzet.

Ze introduceerde ook het ‘nieuwe Nederlandse Volkslied’ met het refrein: ‘Het gaat om wat je samen bindt en niet om wat je scheidt’.

Meneer van Schie, een bewoner die vanuit zijn kamer naar het optreden zit te kijken, is jarig: hij is 95 jaar geworden. Van Noord vraagt de kijkers om allemaal Lang zal hij leven voor hem te zingen. Ook brengt ze zijn verzoeknummer ten gehore: Ouwe taaie (jippie jippie jee). En ze spreekt de bewoners moed in: ‘Ik weet dat we nu niet zoveel mogen, maar ik hoop dat we elkaar weer snel kunnen zien als we allemaal gevaccineerd zijn.’

Als het doek spreekwoordelijk is gevallen en Van Noord de videobeelden van vrolijk meezingende ouderen in de huiskamer te zien krijgt, is ze opgelucht. ‘Het is natuurlijk vreemd dat ik niet meteen kan zien hoe er wordt gereageerd, maar dit vind ik toch wel heel mooi.’

‘Muziek is heel belangrijk voor het welzijn van onze ouderen’ zegt Caroline Vestering. Vóór corona kwam Van Noord ook op de kamers van de ouderen die liever alleen bleven, om een klein liedje met hen te zingen. Ze vertelt over de vrouw met dementie voor wie ze een jaar lang heeft gezongen voor de coronacrisis. ‘Die vrouw lag in een stoel en kon helemaal niets meer. Ook praten ging bijna niet. Maar ze heeft vroeger gezongen. Ze was zangeres. Als ik ging zingen, begonnen haar ogen te stralen en zong ze opeens mee. Dat was bijzonder.’

‘Muziek verbindt’, zegt Caroline Vestering voordat Van Noord haar optreden afsluit met een optimistisch: We’ll meet again.

Hard getroffen

Er wonen ongeveer 115 duizend mensen in verzorgings- of verpleeghuizen. Die zijn het afgelopen jaar hard getroffen door het coronavirus. Vaak leiden besmette bezoekers en medewerkers tot grote corona-uitbraken. ‘Het beeld bij Kennemerhart is wat dat betreft vergelijkbaar met dat in de regio en bij andere ouderenzorginstellingen. Inmiddels zijn de eerste vaccinaties gezet bij onze cliënten’, zegt de zorginstelling. In De Rijp wordt geprobeerd om de situatie te verlichten met dans, beweging en optredens.

LEES OOK:

Eerste vaccinaties verpleeghuisbewoners: een emotioneel moment

‘Ik durf het wel aan’, zegt Jamiel Ramzam (74). Hij is maandag 18 december een van de eerste verpleeghuisbewoners in Nederland die het coronavaccin krijgen. Voor verzorgenden is het een emotioneel moment. Brengt dit eindelijk de ommekeer?

Op bezoek in het verpleeghuis waar het virus door de gangen waart

Verpleeghuis Present in Leerdam laat bezoek toe, ook al zijn heel wat bewoners besmet geraakt met het coronavirus. Dit nieuwe bezoekbeleid wint terrein. Want, zegt een verpleegkundige, ‘wie zijn wij om ze die laatste contactmomenten te ontnemen?’

Meer over