Analyse

Zijn de coronacijfers goed genoeg voor versoepelingen?

Versoepelingen lonken, mits de cijfers over corona gunstig genoeg zijn. Cafébazen en winkeliers staan al klaar om vanaf 21 april terrassen en winkeldeuren te openen. Maar OMT-leden Marc Bonten en Ic-arts Diederik Gommers tonen zich in aanloop van het Catshuisoverleg deze zondag bezorgd, en wijzen op het stijgend aantal patiënten op de ic's. Zijn de cijfers al goed genoeg voor versoepelingen?

Het Keukenhof is weer open voor bezoekers, mits ze met een testbewijs aan bij de kassa kunnen tonen dat zij negatief getest zijn op het coronavirus.  Beeld ANP
Het Keukenhof is weer open voor bezoekers, mits ze met een testbewijs aan bij de kassa kunnen tonen dat zij negatief getest zijn op het coronavirus.Beeld ANP

De pandemie vertoont de laatste weken telkens twee gezichten. Er zijn signalen van hoop, maar er is ook telkens de dreiging van onbekende mutanten, tegenvallers bij het vaccineren en sombere cijfers over coronapatiënten in het ziekenhuis.

Het goede nieuws komt vooral uit de verpleeghuizen. In 2020 vielen zes van de tien sterfgevallen door corona te betreuren onder ouderen met langdurige zorg. Door vaccinatie onder tachtigers en negentigers is de coronasterfte onder deze groep inmiddels grotendeels verdwenen. En ook het aantal besmettingen in de verpleeghuizen is flink gekelderd. Een belangrijke doelstelling van alle beperkende maatregelen tijdens de lockdown – bescherming van de kwetsbaren – is daarmee volbracht.

Stijgende lijn doorbroken

De laatste week dient zich daarnaast een ander positief signaal aan. De stijgende lijn van de besmettingscijfers is doorbroken. Nadat de Britse variant de overhand kreeg en enkele versoepelingen (scholen open, winkelen op afspraak) waren doorgevoerd, steeg het aantal besmettingen weer aanzienlijk. Het aantal meldingen ging in maart van gemiddeld 4.500 per dag, naar gemiddeld 7.300 per dag. Bovendien nam ook het percentage positieve testresultaten toe, een aanwijzing dat het virus extra om zich heen greep.

Sinds enkele dagen is er sprake van een voorzichtige daling naar gemiddeld ruim 6.700 besmettingen per dag. Door de Paasdagen, waardoor minder burgers zich lieten testen, vertonen de cijfers wel schommelingen en vallen de laatste dagen de cijfers juist weer hoger uit. De recente daling biedt ook geen garantie voor de nabije toekomst. Begin maart was er ook een lichte daling van de besmettingen, waarna de uitbraak weer toenam. De komende dagen zal ook pas blijken of het paasbezoek van familieleden tot extra besmettingen heeft geleid. Ook de weersomslag kan invloed hebben. Bovendien is het aantal besmettingen nog ver boven het streven van 3.600 besmettingen per dag.

De meest recente cijfers zijn voor het RIVM wel aanleiding geweest om de scenario’s voor de komende weken iets minder somber te maken. Waar aanvankelijk werd uitgegaan van een derde golf waarbij in het ergste geval 3.000 patiënten op de intensive care zouden belanden, voorziet het RIVM volgens nieuwe berekeningen hooguit 1.400 coronapatiënten op de ic, met een middenwaarde van zo’n 750 patiënten. Let wel, de bezetting kan volgens de modellen van het RIVM dus wel hoger uitpakken dan die 750 patiënten, en dat is de laatste dagen ook gebeurd. Vrijdagmiddag lagen er 784 patiënten op de intensive care, 11 procent meer dan een week eerder.

Juist die hoge bezetting in het ziekenhuis zijn voor Bonten en Gommers reden om te pleiten voor voorzichtigheid. Dagelijks komen er nog 300 nieuwe patiënten bij in het ziekenhuis, waar er begin maart gemiddeld slechts 200 nieuwe patiënten werden opgenomen. Zolang de aanwas toeneemt en de piek nog niet bereikt lijkt, vinden zij versoepelen onverstandig.

Voorstanders van versoepeling hebben een paar tegenargumenten in handen. Een patiënt gaat pas enkele weken na besmetting naar het ziekenhuis, zodat de hoop bestaat dat de recente daling van besmettingen binnenkort ook in het ziekenhuis verlichting kan geven. Bovendien zouden de aantallen besmettingen verder moeten gaan dalen, als meer vaccins zijn toegediend. Vooral de vaccinatie van zestigers en zeventigers moet verlichting in de zorg bieden, aangezien patiënten uit deze leeftijdsgroep het gros van de plekken op de intensive care inneemt.

Alle ogen zijn daarom ook gericht op de snelheid van de vaccinaties. Door problemen met levering en het tot twee keer toe stilleggen van vaccinatie met het AstraZeneca-vaccin, zijn er minder prikken gezet dan beoogd. Op 21 april, als de versoepelingen in zouden moeten gaan, zouden eigenlijk ruim 5,5 miljoen prikken uitgedeeld moeten zijn. Dat aantal komt naar verwachting enkele honderdduizenden lager uit. Door hardnekkige problemen met de verzameling van cijfers publiceerde het RIVM vrijdag drie dagen te laat onvolledige cijfers over de vaccinatie van zestigers en zeventigers, zodat nog schimmig blijft hoe snel verlichting van de ic’s nabij is.

In het Catshuis liggen al deze gegevens ook op tafel, maar draait het uiteindelijk om één vraag: Is er genoeg zekerheid dat de vaccinaties snel genoeg gaan, om de nieuwe opnamen in het ziekenhuis te beteugelen?

Meer over