interview

Zij organiseren het Woonprotest in Amsterdam: ‘Elke dag eist de wooncrisis meer slachtoffers’

Ze twijfelden of het zou aanslaan. Nu houden niet alleen organisatoren Sander van der Kraan en Mieke Megawati Vlasblom, maar ook de instanties rekening met een hoge opkomst bij het Woonprotest zondag. ‘Mensen zien nu in dat het niet aan henzelf ligt, als ze geen woning kunnen vinden of betalen.’

Sander van der Kraan en Mieke Megawati Vlasblom, de initiatiefnemers van het Woonprotest. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Sander van der Kraan en Mieke Megawati Vlasblom, de initiatiefnemers van het Woonprotest.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Sander van der Kraan (21) is net aan tafel gaan zitten met medeorganisator Mieke Megawati Vlasblom (25) om te vertellen over het Woonprotest dat ze organiseren, als zijn telefoon gaat. Ah, het is topambtenaar Hans Ton die belt voor een afspraak met minister Ollongren, zegt Van der Kraan. ‘Geen idee waar ze het over willen hebben. Maar ze mailden al eerder dat ze wel een keer met echte mensen wilden praten in plaats van koepelorganisaties.’

Straks moeten ze ook nog een paar duizend bierviltjes ophalen die ze hebben laten drukken voor het Woonprotest van zondag 12 september in Amsterdam. Op het viltje is een grafiek afgedrukt met de enorme stijging van de gemiddelde huizenprijs in Amsterdam sinds 1995. ‘We moeten vanavond nog een kroegentocht houden om die viltjes uit te delen’, zegt Megawati.

Van der Kraan komt terug de kamer in. Hij heeft het gesprek met Hans Ton, de directeur Wonen van het ministerie van Binnenlandse Zaken, kort gehouden. ‘De minister wil graag voor én na het protest een gesprek’, zegt hij.

‘Nou, daar moeten we straks maar even over overleggen. Daarvóór lijkt me niets. Willen ze ons nu al inkapselen?’, lacht Megawati.

Een kleine week voor het protest tegen de verziekte woningmarkt wil iedereen met ze spreken, vertellen ze. Tv, radio, kranten, politici. Wat begon in juni met een wild plan met een biertje op een terras in Rotterdam – ‘dat was na een demonstratie voor Palestina, waar ongeveer vierhonderd mensen op afkwamen’, zegt Megawati – begint dit langzaam de belofte te krijgen van iets groots.

Serieus protest

Een voor een sloten organisaties en vrijwilligers zich aan bij het idee en nu heeft het de potentie om uit te groeien tot een serieus protest, met bijbehorende opkomst. Van der Kraan en Megawati voelen in elk geval de opwinding. Van der Kraan: ‘Ik was eerst nog wat sceptisch over het plan. Zou het wel genoeg leven? Komen hier wel mensen op af? Geloven mensen wel dat het komt door het falende systeem en niet door henzelf?’

Megawati: ‘We gaan nu uit van achtduizend mensen. Maar eigenlijk zouden we teleurgesteld zijn als we niet meer halen.’ Ook de instanties houden rekening met een fikse mensenmassa. ‘We hebben geregeld contact met de gemeente en de politie om een en ander af te stemmen’, vertelt Van der Kraan. We gaan de hele Dam volmaken, zegt ze enthousiast.

Ze hopen op een massale opstand tegen de hoge huizenprijzen, het enorme tekort aan sociale huurwoningen en de ongebreidelde stijging van de huren in de vrije sector. Er is sprake van een kolossale wooncrisis in Nederland, die iedere dag meer slachtoffers eist, vinden zij. Die crisis bevindt zich nog niet eens op een hoogtepunt, schatten ze in. Het blijft verder uit de hand lopen; voorlopig lijkt een einde aan de prijsstijging in de huur- en koopsector nog niet in zicht.

Megawati: ‘We komen nog met een actieplan. Maar maak ons niet verantwoordelijk voor een antwoord op de crisis.' Beeld
Megawati: ‘We komen nog met een actieplan. Maar maak ons niet verantwoordelijk voor een antwoord op de crisis.'

Dat het niet eerder kwam tot een groot nationaal protest ligt volgens de twee aan het ‘fabeltje’ dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun geluk op de woningmarkt. Van der Kraan: ‘Onze generatie is altijd verteld: geluk is maakbaar.’ Megawati: ‘Succes is een keuze, dat was de leuze. Maar eindelijk is bij heel veel mensen het kwartje gevallen. Het is geen individueel, maar een collectief probleem.’ Van der Kraan: ‘Mensen zien nu in dat het niet aan henzelf ligt, als ze geen woning kunnen vinden of betalen. Ze zijn slachtoffer van jarenlang neoliberaal beleid.’

Verhuurderheffing

De politiek heeft het probleem zelf veroorzaakt, stelt Van der Kraan. ‘Door fiscale voordelen voor huiseigenaren, door de oproep aan buitenlandse beleggers om te investeren in Nederlandse huurwoningen, door de afbraak van de sociale sector. Nederland is het enige land ter wereld met een extra belasting voor sociale huurwoningen, de verhuurderheffing. Dat is toch ongelooflijk?’

Dat het niet makkelijk is om een woning te vinden ondervinden zij aan den lijve. Van der Kraan, werkzaam als specialist sociale media voor progressieve partijen en ideële organisaties, woont noodgedwongen nog bij zijn moeder in Krimpen aan den IJssel. Megawati, officemanager bij een techbedrijf en landelijk bestuurslid van de politieke partij Bij1 van Sylvana Simons, huurt met haar vriend een appartement in Rotterdam, met een tijdelijk huurcontract voor 1.530 euro per maand.

De discussie over de woningmarkt werd jarenlang gegijzeld door het zoeken naar externe verklaringen, vinden zij. Dan weer lag het aan problemen met stikstof in de bouw, dan weer aan de immigratie. Van der Kraan: ‘De problemen waren allemaal zo groot en complex dat de politiek niet de hand in eigen boezem hoefde te steken.’

De demonstratie op de Dam (en volgende demonstraties in Rotterdam en Den Haag) moet het beginpunt zijn van een beweging voor een rechtvaardig woonbeleid. Megawati: ‘We komen nog met een actieplan. Maar maak ons niet verantwoordelijk voor een antwoord op de crisis. Het zijn niet de slachtoffers die met oplossingen moeten komen, maar de mensen die het systeem kapot hebben gemaakt.’

Kraken

Een paar voorzetjes willen ze wel geven. Schaf de verhuurderheffing af. Stop hebzuchtige beleggers. Reguleer de huren in de vrije sector. Onteigen het bezit van verhuurders met duizenden woningen. Stop met de ‘racistische en klassicistische’ ingrepen in de volkswijken, waar corporaties mensen hun huis uit jagen voor nieuwbouw, maar volgens hen geen betaalbaar alternatief aanbieden. Dat raakt mensen uit minderheidsgroepen en de armere buurtbewoners onevenredig hard. Megawati: ‘Zo worden mensen uit hun stad gejaagd. De grond onder hun voeten heeft meer waarde dan zijzelf.’

Nog een punt van de actievoerders van Woonprotest: schaf het verbod af op het kraken van woonruimte. Van der Kraan: ‘Kraken past bij het aanpakken van parasitaire beleggers. Zo zoek je de frictie op tussen mensen en markt. Het opent ook weer een meer filosofische discussie. Wat is geweld? Het kraken van een woning? Of mensen uit hun woning jagen en op straat laten leven?’

De ontmoeting met minister Ollongren, gaat die deze week nog plaatsvinden? Nee, laat Van der Kraan weten na afloop van het overleg over de uitnodiging. ‘We willen eerst de slachtoffers van deze crisis aan het woord laten. Voordat we in overleg gaan, is het belangrijk om eerst een krachtig statement te maken.’

Meer over