Nieuws

Ziekenhuizen vrezen opnieuw problemen door groot gebrek aan ic-verpleegkundigen

Het tekort aan ic-verpleegkundigen dreigt deze herfst opnieuw de zorg te ontwrichten als het aantal covid-opnamen weer toeneemt. Sommige ic’s hebben zelfs minder personeel beschikbaar dan vorig jaar.

Een coronapatiënt op de ic van het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam wordt in slaap gehouden. 
 Beeld Arie Kievit
Een coronapatiënt op de ic van het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam wordt in slaap gehouden.Beeld Arie Kievit

Dit blijkt uit een rondgang van de Volkskrant langs veertien ziekenhuisinstellingen. Bij diverse grote ziekenhuizen zijn het afgelopen jaar meer verpleegkundigen vertrokken dan erbij zijn gekomen. Veel ziekenhuizen kampen met tekorten van enkele tot tientallen ic-verpleegkundigen. Zo krijgt het Amsterdam UMC zo'n twintig fulltimeplekken niet ingevuld, kampt de Noordwest Ziekenhuisgroep met een tekort van ongeveer tien voltijdmedewerkers en heeft het Medisch Spectrum Twente zo’n tien vacatures.

In de praktijk betekent dit dat ziekenhuizen inleveren op het aantal beschikbare ic-bedden. Zo heeft het UMCG nu drie bedden minder dan vorig jaar rond deze tijd. Dit komt nog eens boven op het bestaande tekort: in totaal zijn zelfs acht bedden minder beschikbaar dan het ziekenhuis had gewild. ‘En dat terwijl we juist zes bedden extra hadden willen toevoegen’, zegt Peter van der Voort, ic-hoofd van het UMCG.

Vergaande gevolgen

Inleveren op ic-capaciteit kan de komende maanden vergaande gevolgen hebben. Met een zeer besmettelijke deltavariant, een groep niet-gevaccineerden en berichten over teruglopende effectiviteit van vaccins is een nieuwe coronagolf in de herfst een reëel scenario. Dit kan zich vertalen in meer ziekenhuisopnamen, zoals inmiddels is te zien in Israël. Dat land begon als een van de eersten met de vaccinatiecampagne maar ziet desondanks een toename van het aantal ernstig zieken. Wel neemt de ziekenhuisbezetting door de vaccinaties minder snel toe dan tijdens eerdere golven.

Verhoging van de ic-capaciteit is ook los van de coronacrisis nodig: Nederlandse ic’s kampen al jaren met een tekort aan verpleegkundigen. Zo stroomden afgelopen jaren gemiddeld 442 studenten in de opleiding tot ic-verpleegkundige, dat hadden er 775 hadden moeten zijn om de zorg de komende jaren op peil te houden, blijkt uit cijfers van het Capaceitsorgaan, een organisatie die de personeelsbehoefte van de zorg berekent.

De verwachting is dat het tekort de komende jaren alleen maar zal toenemen. Opleidingen leveren weliswaar meer studenten, maar door relatief hoge uitstroom en door groei van de zorgvraag blijft het tekort vooralsnog bestaan.

Wachtlijsten

Ondanks de schaarste weten ziekenhuizen de ic-capaciteit alsnog flink op te schroeven bij noodsituaties, zoals een hoge instroom van covid-patiënten. Maar dat kost wel moeite. Zo zetten ziekenhuizen personeel in van andere afdelingen om de ic-capaciteit op peil te houden, laat onder meer het Amphia Ziekenhuis in Breda in een reactie weten. Het schuiven tussen afdelingen heeft echter tot gevolg dat elders in het ziekenhuis minder patiënten kunnen worden behandeld en wachtlijsten oplopen.

De kans is groot dat bij een nieuwe coronagolf ic’s opnieuw de hulp van ander zorgpersoneel moeten inroepen. Een panklare oplossing voor het tekort aan ic-verpleegkundigen is namelijk niet voorhanden.

Ziekenhuizen vragen om een landelijke aanpak. Vanwege grote regionale verschillen in het aantal beschikbare ic-verpleegkundigen is het probleem moeilijk op te lossen door individuele ziekenhuizen, zegt het Groningse ic-hoofd Van der Voort. Dit zou betekenen dat een verpleegkundige die normaal in Zwolle werkt tijdelijk bijspringt in bijvoorbeeld Rotterdam als de nood daar het hoogst is. Van der Voort: ‘De spreiding van patiënten pakken we al landelijk aan, we zouden ook dit probleem op die manier kunnen aanvliegen.’

Lees hier hoe het kan dat er na anderhalf jaar coronacrisis nog steeds een tekort is aan ic-verpleegkundigen.

Meer over