Zieke familieband licht vormgegeven

Een vader die uit pure wanhoop probeert met zijn onwillige puberzoon dan maar een potje te voetballen...

Hein Janssen

Het is een van de meest schrijnende beelden uit de voorstelling Brandbakkes, de nieuwe productie van Het Toneelhuis uit Antwerpen. Het gezelschap introduceert daarmee tevens de Duitse toneelschrijver Marius von Mayenburg in de lage landen. Mayenburg heeft in eigen land veel opzien gebaard met zijn toneelstuk Feuergesicht, dat nu dus zijn Nederlandstalige première beleeft.

Twee opstandige pubers gaan met hun ouders een oorlog aan op leven en dood. Dat is kort samengevat de inhoud van Brandbakkes, dat bij Het Toneelhuis geregisseerd wordt door Tom van Dyck, de enige regisseur die Luk Percevals gezelschap een beetje in stand houdt.

48 Spots vangen het podium in hard licht. Een eettafel met stoelen, een wc en een bed vormen de staketsels waarop dit gezin zich staande probeert te houden. Tussen de scènes door flitst af en toe een fel licht, alsof een onzichtbare fotograaf stiekem een familiekiekje maakt. Dat moeten dan foto's zijn van een gezin in ontbinding, want hoe de ouders ook proberen een goed contact met hun kinderen te krijgen, het lukt ze niet. En het wordt van kwaad tot erger.

De stuwende kracht achter dit familiedrama is puberzoon Kurt die in de kelder van het ouderlijk huis brandbommen maakt. In nachtelijke uren brandt hij stelselmatig zijn omgeving af - eerst de school, dan de kerk, en zo verder. Allemaal instituties van de maatschappij waarvan hij geen deel wil uitmaken. Bij een van zijn brandstichtingen wordt zijn gezicht verminkt en nog wordt hij liefdevol door zijn moeder verzorgd.

Intussen ontwikkelt hij een iets te intieme relatie met zijn zusje Olga, samen liggen ze regelmatig gezellig naakt in bed. Voor de mooie Olga die op het punt staat te veranderen van meisje in vrouw betekent dit dat ze maar moeilijk kan wennen aan de jongens die voor haar aan de poort staan te rammelen. Haar eerste vrijer Paul heeft weliswaar een spannende motorfiets en een groot lichaam, maar het 'klein mannenlijf' van haar broer is vertrouwder. Intussen leest vader de gazet (vooral over een seriemoordenaar die hoeren vermoordt) en zet moeder het eten klaar.

Deze totaal verziekte familiebanden zijn in de regie van Van Dyck opmerkelijk licht vormgegeven. De regisseur prefereert humor boven een loodzware symboliek. Vader leest de krant en slaat zijn arm om zijn zoon, een arm die van een liefdevol instrument langzaam verandert in een wurggreep.

De vijf voortreffelijke acteurs van Het Toneelhuis geven het stuk lucht en ruimte. Lucas Van den Eynde en Els Dottermans spelen het verbeten vechtende ouderpaar, Alice Reys en Jan Bijvoet de twee pubers. Marc van Eeghem is vrijer Paul die mede namens de hele buitenwereld hoopt dat deze mensjes weer in het gareel te krijgen zijn. Het acteren in deze voorstelling is zo helder en open, dat het begrip van de toeschouwer alle kanten opstuitert, totaan het gruwelijk einde toe.

De enige tegenvaller is dat Von Mayenburgs stuk helemaal niet zo schokkend en extreem is als ons, mede gezien de berichten vooraf, was beloofd. Hij had Feuergesicht aan zijn Oostenrijkse collega Werner Schwab willen opdragen, maar diens even intrigerende als weerzinwekkende bloed & worst-drama's hebben wat schokeffect betreft zijn weg versperd.

Meer over