Zes vragen beantwoord over het recht op thuiswerken

GroenLinks en het CDA presenteerden gisteren hun wetsontwerp dat werknemers het recht geeft op thuiswerken en op flexibele werktijden. Wat hebben we daaraan?

Gerard Reijn
© Thinkstock Beeld
© Thinkstock

Zitten we te wachten op zo'n wet?
Werkgeversorganisatie VNO-NCW niet. 'Een overbodig wetsvoorstel', stelt de woordvoerder. Volgens hem werken al heel veel mensen flexibel dan wel thuis. Vakorganisatie FNV is zeer genuanceerd. Dat recht op thuiswerken is nou niet het eerste waarvoor Catelene Passchier, arbeidsvoorwaardencoördinator van de bond, een wet zou willen hebben. 'We zijn een groot voorstander van meer invloed van de werknemer op de organisatie van zijn werk. Maar dan vinden we werktijden veel belangrijker dan de vraag of je thuis mag werken. Die laatste vraag is typisch iets wat je niet bij wet kunt regelen. Maar een wet kan wel een steuntje in de rug zijn, dus we zullen hem genuanceerd steunen. Bij 27 procent van de bedrijven bestaan al regelingen voor thuiswerken.'

Wordt Nederland er beter van?
Onderzoeksbureau PriceWaterhouseCoopers berekende vorig jaar voor Natuur en Milieu wat het oplevert als Het Nieuwe Werken, dat deels samenvalt met thuiswerken, toeneemt van 10 procent naar 20 procent van de beroepsbevolking. Dat was een hele lijst. Per dag 90- tot 180 duizend minder auto's op de weg, dus minder file, minder CO2, minder verkeersdoden (9), en tot 1.700 minder gewonden. Geen wonder dat verkeersminister Schulz eind vorig jaar 24 miljoen ter beschikking stelde om thuiswerken te stimuleren. PWC berekende ook dat dankzij meer Nieuw Werken in 2015 1,5 tot 2,9 miljard euro extra kan worden geproduceerd doordat de helft van de bespaarde reistijd in werktijd kan worden omgezet. En er komen ruim achtduizend nieuwe werknemers op de arbeidsmarkt, met name ouderen, zieken en gehandicapten en jongeren.

Werknemers hebben ook al via een wet het recht gekregen om korter te werken. Hoe pakte die wet uit?
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft daar in 2008 onderzoek naar laten instellen door Bureau Bartels. Bartels schrijft dat deze Wet Aanpassing Arbeidsduur niet veel praktisch nut heeft, want de werknemers kennen hem niet eens. Koren op de molen van VNO-NCW. Maar Bartels vindt de wet toch een succes, voor de werknemers. Dankzij de wet is de onderhandelbaarheid van het aantal te werken uren ingeburgerd.

Heeft thuiswerken ook nadelen voor de thuiswerker?

Onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen stelden vast dat het ontberen van dagelijks contact met collega's leidt tot een grotere kans op een burn-out. Om dat te voorkomen moet de werknemer zorgen voor een goede balans van werk en privé en voor een goede werkplek thuis. Catelene Passchier van de FNV wijst erop dat het niet louter rozengeur en maneschijn is om thuis zorg en werk steeds verder op te stapelen.

Zijn er voordelen voor de werkgever?
Niet bij zo'n wet, want die bindt hun handen, maar wel bij thuiswerken. Zij krijgen tevredener werknemers. En lagere kosten, want kantoren kunnen kleiner. 'Toen ik in de jaren negentig met dit werk begon', zegt projectontwikkelaar Rudy Stroink, 'was de vuistregel dat je per werknemer 25 à 30 vierkante meter nodig had aan werkplek, kantine en vergaderruimte. Ik heb onlangs een deal gedaan waarbij de norm was: 12 vierkante meter. Dat is dus een halvering in twintig jaar.'

Wie kan er thuis werken, wie niet?
Newcom Research kwam enkele jaren geleden tot de niet-verrassende conclusie dat ict'ers, automatiseerders en mensen bij banken en verzekeraars vaak thuis werken. De chemische industrie, verrassender al, volgt op de voet. De zorgsector, uitgeverijen, communicatie- en mediabedrijven, het onderwijs en de overheid scoorden laag. Maar volgens Karlien Haak van het Kennisscentrum Werk en Vervoer zijn ook in die sectoren veranderingen gaande. Gemeenten zijn hard bezig thuiswerk te faciliteren. Ook in de zorg gebeurt het steeds vaker. Zo kunnen jeugdzorgers hun rapporten thuis schrijven. En thuiszorgers blijven soms wat langer bij hun klant en schrijven daar hun verslagjes.

Meer over