Zelfs het doodslaan van een mug is strafbaar

Het blijft een boeiende vraag voor dierenbeschermers, ethici en juristen. Als mensen inderdaad dierenleed moeten vermijden, geldt dat dan ook bij het doodslaan van een mug?...

Toch is ook een simpel juridisch antwoord mogelijk. In artikel 36 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren staat dat het verboden is om bij dieren pijn of letsel te veroorzaken zonder redelijk doel. Die wet geldt voor alle dieren, dus ook voor insecten. Wie voor de lol een mug doodslaat, overtreedt daarmee de wet, punt uit.

Juridisch is de positie van dieren prima geregeld, concludeert de hoogleraar. 'Het probleem zit in het massaal gedogen van allerlei overtredingen van die wet. Daar zouden we dus snel mee moeten ophouden.'

De opmerking is niet bedoeld als grap, en onder de 130 dierendeskundigen, natuurbeheerders, jagers en dierenbeschermers die de discussie bijwonen, moet er ook niemand om lachen.

Dat zou vijftien jaar geleden anders zijn geweest, maar de opvatting over de omgang met dieren verandert dan ook snel, zegt prof. dr. J. van Logtestijn van de afdeling Dier en Maatschappij van de Utrechtse universiteit. Dat was ook de reden voor het symposium: 'Het is tijd om te bezien of onze opvattingen over het doden van dieren moeten worden bijgesteld'.

Daar valt de komende jaren inderdaad niet aan te ontkomen, verklaart prof. dr. P. Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Bij gewone burgers zijn honden en katten al lang volwaardige leden van het gezin geworden, terwijl datzelfde gezin zich het liefst volledig afsluit voor de harde werkelijkheid die plaatsvindt in varkensstallen en slachthuizen.

Wanneer die werkelijkheid even zichtbaar wordt, zoals gebeurde bij de MKZ-crisis, wordt de pijngrens van de burger doorbroken en neemt de verwarring toe. Het probleem in de omgang met dieren beperkt zich dan ook tot die met de gebruiks- en productiedieren.

'De discussie over de bio-industrie zal de komende jaren zeker groeien', aldus directeur Schnabel.

Dat de vermoedelijke dader van de moord op Pim Fortuyn uit de kring van dierenactivisten komt, is volgens Schnabel typerend voor de tijd. 'De eerste politieke moord in Nederland is niet verbonden aan de dood van mensen, maar aan de dood van dieren. De manier waarop we naar de dieren kijken, zegt steeds meer iets over onszelf.'

Wat, zegt hij, trouwens ook gold voor het slachtoffer van de moord. 'Wiens twee malle hondjes niet alleen vóórnamen maar ook achternamen hadden, hetgeen iets zegt over de status die je jezelf wilt aanmeten.'

De maatschappelijke veranderingen gaan echter te langzaam, vindt hoogleraar Boon die strijdt tegen het 'gedogen' van het doodslaan van muggen en andere overtredingen van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren.

Overbodige goudvissen worden massaal door het toilet gespoeld; koeien die te weinig melk geven, worden afgemaakt en duiven die onvoldoende presteren, wordt de kop omgedraaid. Niemand steekt een hand uit. Dit tot ongenoegen van de hoogleraar.

'Pas na een eindeloos juridisch gevecht is vorig jaar een hengelaar veroordeeld die levende vissen hield aan de waterkant, terwijl je tijdens het vissen toch gemakkelijk kunt kiezen tussen doodmaken of teruggooien van de vis', aldus Boon.

Maar ethici, dierenbeschermers en juristen zitten over dit soort zaken nog lang niet op één lijn. Etholoog prof. dr. B. Spruijt, voorzitter van de hoofdafdeling Dier en Maatschappij van de Utrechtse universiteit, ziet wel de discussie over dierenrechten groeien, maar de helderheid erin blijft nog achter.

Mensen hebben verschillende opvattingen over verschillende dieren op verschillende momenten. Dat is reuze verwarrend, stelt Spruijt vast, maar zal vooralsnog wel zo blijven.

Eén suggestie heeft hij wel. 'We hoeven ons niet druk te maken over alle dieren. De echte discussie gaat namelijk niet over muggen of over de kikkerdril, want niet alle dieren zijn gelijk.'

Meer over