Nieuws

Zelfdodingscijfers van de afgelopen zeventig jaar: oudere mannen grootste risicogroep

Niet de jongeren, maar oudere mannen vormen de grootste risicogroep als het gaat om zelfdoding. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat zij bij hun poging tot zelfdoding vaker komen te overlijden.

 Bord bij spoorwegovergang in Tilburg om zelfdoding tegen te gaan. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Bord bij spoorwegovergang in Tilburg om zelfdoding tegen te gaan.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Vooral in tijden van economische recessie neemt het aantal zelfdodingen in Nederland toe, constateert het CBS in een woensdag gepubliceerd rapport over zelfdoding tussen 1950 en 2020. Daarin kijkt het naar het ‘zelfdodingscijfer’, het aantal gevallen van zelfdoding per 100 duizend inwoners, rekening houdend met demografische veranderingen over de tijd.

In de jaren vijftig en zestig schommelde dit zelfdodingscijfer rond de 10. Zowel rond 1980, in een periode met een hoge werkloosheid en een ingestorte woningmarkt, als na de kredietcrisis in 2008 vertoonde het cijfer een stijging, met pieken in 1984 (15) en 2017 (11,4). De laatste jaren ligt het cijfer iets onder de 11.

lmpact van corona

Dat de uitbraak van de coronapandemie in 2020 over heel Nederland gezien niet tot meer zelfdodingen heeft geleid, maakte het CBS al eerder bekend. Het aantal ligt al drie jaar rond de 1.800. Toch is het volgens de onderzoekers te vroeg om conclusies te trekken over de impact van de coronacrisis. Mogelijk zijn bepaalde groepen wel zwaarder getroffen. Bovendien zullen de langetermijngevolgen van de crisis pas in de komende jaren duidelijk worden.

In oudere leeftijdsgroepen komt zelfdoding vaker voor dan onder jongeren, al is het zelfdodingscijfer in de loop van de tijd wel aanzienlijk gedaald. In het begin van de jaren vijftig lag het zelfdodingscijfer onder 60- tot 80-jarigen op ongeveer 20 en onder 80-plussers op ruim 27. Tegenwoordig liggen die cijfers op respectievelijk 13,3 en 15,2. De verbetering van de ouderenzorg voor ouderen en hun betere leefomstandigheden ziet het CBS als mogelijke oorzaken.

Vooral oudere mannen lopen een verhoogd risico op zelfdoding. Mannen grijpen eerder naar een gewelddadige methode. Vrouwen doen op hun beurt vaker een poging tot zelfdoding, maar overlijden door hun keuze voor minder zekere methoden, zoals een overdoses, minder vaak.

Zelfmoordcijfer kinderen

Het aantal jongeren dat voor zelfdoding kiest, is sinds de jaren vijftig juist gestegen: het zelfmoordcijfer onder kinderen tussen de 10 en 15 jaar is meer dan verdrievoudigd (tot 3,1). Ongeveer een op de vijf overlijdens van jongeren tussen de 10 en 20 jaar komt door zelfdoding. In de afgelopen decennia had zelfdoding een aanzienlijk lager aandeel, maar dat komt volgens het CBS doordat andere doodsoorzaken – zoals tuberculose en verkeersongevallen – flink zijn teruggedrongen.

Continentaal gezien is Nederland een middenmoter. In Zuid-Europese landen komt zelfdoding relatief weinig voor, in Oost-Europese landen ligt dit cijfer aanzienlijk hoger – met als kanttekening dat niet alle landen het aantal zelfmoorden even secuur noteren. Binnen Nederland zijn de zelfdodingscijfers in landelijke gebieden als Zeeuws-Vlaanderen en delen van Drenthe het hoogst.

Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem: chat via www.113.nl, bel 113 of bel gratis 0800-0113.

Meer over