Zelfbouwboot

SAMEN EEN BOOTJE BOUWEN: VOOR TOEKOMSTIGE BEWONERS VAN DE LAAK IN AMERSFOORT IS HET EEN MANIER OM ELKAAR VAST TE LEREN KENNEN....

Henk en Albert Ruijter drinken geen koffie met de groep. ‘We zijn er net’, zegt Henk verbaasd, hoewel de broers al ruim een uur zonder op te kijken aan het schuren zijn.

‘We hebben maar weinig tijd’, zegt Albert, de jongste, bijna verontschuldigend. ‘En bovendien hebben we thuis al koffie gehad’, voegt Henk daaraan toe.

Hij buigt zich weer over de schragentafel waarop het begin van een houten sloep ligt, de ruggengraat, waaraan nu de huidgangen moeten worden bevestigd. Henk, werkzaam bij de Fortisbank, en Albert, van de Rabo, lopen achter. De rest van de zomergroep is al veel verder. Het gezin Streijaert-Ribbink maakt zich klaar om de huidgangen van hun boot te verlijmen met fillet, een dikke pasta. Dochter Romy kijkt toe vanuit de buggy.

En ook op de werkbank van Esther van Zurk prijkt een blankhouten gevaarte dat met recht al een boot mag heten. Vandaar dat de financieel interim-manager, die vandaag alleen werkt, nog rustig met de anderen aan de grote tafel zit. Straks zal ze zich buigen over het aantrekken van de plastic spandraadjes waarmee ze de huidgangen van de boot aan elkaar verbindt.

De enorme loods vlakbij de nog in aanbouw zijnde wijk Vathorst in Amersfoort is gevuld met de geur van hout. Blanke krullen liggen op de grond in het achterste gedeelte, daar waar de voorjaarsgroep al bezig is met het laatste schuurwerk voordat de boten worden afgelakt. Een stuk of tien sloepen in verschillende stadia van gereedheid liggen als aangespoelde prehistorische beesten verspreid over de ruimte. Hun eigenaren, meestal een tweetal en gewapend met steekbeitels, krabbers en epoxyhars, zwermen eromheen.

‘Alle Hens Aan Dek’ heet het project waaraan ze deelnemen. Het wordt georganiseerd door Ontwikkelingsbedrijf Vathorst (OVB) en de Stichting Vario Mundo uit Amersfoort en is bedoeld voor de toekomstige bewoners van De Laak, een nieuwbouw grachtenstad in Vathorst. ‘De Laaksloep’ heet de boot dan ook, die voor 1300 euro als bouwpakket aan de deelnemers wordt geleverd; gereedschap en verf niet inbegrepen. In ongeveer tien weekenden zetten de Laakbewoners hun boot zelf in elkaar, onder begeleiding van drie ervaren botenbouwers. Zo leren ze alvast hun buren kennen.

Zelf boten bouwen gebeurde tot nu toe voornamelijk in Amerika. Maar ook in Nederland zetten mensen steeds vaker hun eigen boot in elkaar. Dat kan gezamenlijk, zoals in Vathorst, waar het idee voor het project afkomstig is van Andreas Zwager uit Haarlem.

Met zijn bedrijf Sloepje.nl voorziet Zwager in zelfbouwpakketten voor houten roeisloepen, die tot motor- en kleine zeilboten kunnen worden omgebouwd, en Optimisten, handzame zeilbootjes voor beginners. En hij organiseert, met de instellingen die hem inhuren, bouwdagen voor mensen in groepsverband: community boat building.

Voor individualisten zijn er volop websites, vooral buitenlandse, die de particuliere zelfbouwer bijstaan met handleidingen, verhalen van medebotenbouwers en tips bij de aankoop van materiaal.

Op bateau.com, een site die plannen voor verschillende zelfbouwboten verkoopt, staat een ruime keuze aan verschillende modellen, van een klein houten roeibootje, de skiff, tot de Adelie, een relatief bescheiden zeiljacht. Op swallowboats.com kunnen pakketten voor onder andere de Kittiwake worden besteld, een bootje van vier meter met twee zeilen. En via boatplans-online.com is het mogelijk stap voor stap een zeewaardige cruiser in elkaar te knutselen.

Alhoewel – knutselen. Voor het bouwen van deze boten is aardig wat ervaring nodig. De Kittiwake wordt weliswaar gezaagd en al geleverd, maar een simpel bootje is het niet. De andere boten moeten vanaf de tekeningen worden opgebouwd, waarbij wordt uitgegaan van bepaalde basisvaardigheden. De multiplex platen bijvoorbeeld moet de bouwer zelf in de gewenste vormen zagen.

Een extra service van Sloepje.nl is dat alle verschillende onderdelen van het bouwpakket al nauwkeurig zijn voorgefreesd. Bovendien wordt het geleverd mét alle schroefjes, boutjes, moertjes en spandraadjes. Makkelijk en snel bouwen, ook voor mensen met twee linkerhanden, is niet voor niets het uitgangspunt. Twee beginners kunnen in ongeveer twee weken een sloep geschroefd, geplakt en gezet hebben (de tie-and-glue methode), waarna er nog wat extra dagen in het schuren en lakken van het hout gaan zitten.

De ruimte die voor het bouwen van een boot nodig is, verschilt uiteraard per model. In Amerika is backyard boat building, in de achtertuin dus, populair. In Nederland is een loods of een ruime schuur handig. Stichting Botenloods De Levant, op het Amsterdamse KNSM-eiland, biedt ruimte aan botenbouwers. Maar sommigen zetten hun sloep gewoon in een ruime kamer in elkaar en takelen hem via het raam naar buiten.

Andreas Zwager bouwde zijn eigen Optimist in de kamer van zijn zoontje. Maar zijn hart ligt bij het samen bouwen. Hij initieerde eerder botenbouwprojecten op IJburg en een vmbo-school in Amsterdam. In de toekomst wil hij met gezinnen uit achterstandswijken Optimistjes bouwen. Of misschien dat nog kleinere open roeibootje, mediterrane stijl, waarop hij nu zijn zinnen heeft gezet.

Meer over