Nieuws

Zeker duizend kwetsbaren wachten nog op hun eerste prik

Zelfs 12-jarigen kunnen nu een vaccinatieafspraak maken, maar tegelijkertijd wachten zeker duizend kwetsbare personen nog steeds met smart op hun eerste prik. De toegezegde versnelde aanpak voor de thuisvaccinatie van deze groep komt onvoldoende van de grond.

Vincent van de Vrede, die lijdt aan een ernstige evenwichtsstoornis, heeft via zijn huisarts alsnog zijn eerste prik thuis kunnen ontvangen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Vincent van de Vrede, die lijdt aan een ernstige evenwichtsstoornis, heeft via zijn huisarts alsnog zijn eerste prik thuis kunnen ontvangen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Wanneer krijgt Vivian Roode (38) uit Sliedrecht haar eerste vaccinatieprik? Dolgraag wil ze die. Vanwege het chronischevermoeidheidssyndroom ME is ze aan bed gekluisterd. Met haar zeer beperkte energieniveau lukt het haar niet naar een vaccinatielocatie van de GGD te gaan. Haar huisarts heeft haar aangemeld voor een vaccinatieprik thuis, maar die komt maar niet.

Elke dag maakt Roode zich zorgen. ‘Bij besmetting loop ik, vanwege mijn kwetsbaarheid, een groot risico ernstig ziek te worden van corona’, appt ze – praten kost haar vaak te veel energie. ‘Omdat ik afhankelijk ben van thuiszorg, heb ik elke dag andere mensen over de vloer.’ Die houden zich goed aan de voorzorgsmaatregelen, ‘maar met de opkomst van nog besmettelijkere varianten is het risico voor mij groter dan ooit.’

Thuisvaccinatie

Roode is niet de enige, blijkt uit cijfers opgevraagd bij het ministerie van Volksgezondheid. De organisatie Thuisvaccinatie, waar artsen sinds april zijn belast met het inenten van ‘immobiele 60-minners’, heeft een wachtlijst met daarop nog bijna duizend personen, van wie 575 thuis wonen en 390 in instellingen. Vanwege de hoge nood gaan de GGD’s Friesland, Groningen en Drenthe in hun eigen provincies de niet-mobiele inwoners thuis vaccineren.

Ze zien zichzelf inmiddels als de grootste pechvogels in de vaccinatiecampagne: de 60-minners die, volgens een beschrijving van het RIVM, ‘of alleen liggend per ambulance kunnen worden vervoerd óf vanwege psychische redenen niet mobiel zijn’. Toen de overheid in april besloot dat het vaccin van AstraZeneca niet langer kon worden ingezet bij personen jonger dan 60 jaar, werd de klus deze groep thuis te vaccineren aanzienlijk complexer.

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) erkende in juni dat het te langzaam ging en dat Thuisvaccinatie het werk niet aankon. Daarom beloofde de minister toen dat ‘een nieuwe prikkende organisatie’ meteen zou inspringen om deze groep snel te vaccineren.

Maar die ‘nieuwe prikkende organisatie’ is niet ingeschakeld, zegt een woordvoerder van minister De Jonge. Dat bleek volgens hem toch niet nodig, omdat de doelgroep kleiner was dan eerder gedacht.

Onduidelijkheid

Want dat was een andere hobbel: de onduidelijkheid over wie voor thuisvaccinatie in aanmerking komt. Het RIVM kwam vorige maand nog met een brede schatting van ‘ergens tussen de 1.500 en 17 duizend personen’. Onder hen bijvoorbeeld ook personen bij die door een ernstige angststoornis de hectiek van een vaccinatielocatie niet aankunnen.

Daarom vroeg het RIVM vorige maand aan de huisartsen om te inventariseren wie van hun patiënten nog thuis op hun vaccinatie wachten. ‘We hebben nu een beter beeld van de groep’, zegt de woordvoerder van De Jonge. De conclusie: een extra partij is niet nodig, maar de klus is nog niet geklaard.

Van Thuisvaccinatie krijgt Roode te horen dat het door de lange wachtlijsten nog niet duidelijk is wanneer zij aan de beurt is. ‘Ik voel me volledig genegeerd, en velen met mij’, zegt Roode. ‘Het RIVM blijft zeggen dat ze niets voor mij kunnen doen en dat er niets anders op zit dan wachten.’

Artsen van Thuisvaccinatie hebben sinds april al ongeveer vierduizend personen thuis gevaccineerd, zegt directeur Ilona de Vreeze. Ze kan het zich voorstellen dat sommigen vinden dat het te lang duurt. ‘We horen schrijnende verhalen, van mensen die al maanden wachten.’

Daarom is Thuisvaccinatie blij met de hulp van de GGD’s bij wat De Vreeze omschrijft als ‘een moeilijke opdracht’. ‘Dagelijks veranderden de lijsten van mensen die nog wachten. Aanvankelijk stonden er ook mensen op die best naar de GGD konden voor de prik, bijvoorbeeld met hulp van een familielid, die hebben we er nu grotendeels uitgefilterd.’ Half augustus hoopt De Vreeze dat iedereen op de lijst een bezoek heeft gehad. ‘Maar beloven kunnen we niets.’

Getrokken spuit

Vincent van de Vrede (40) uit Alkmaar wordt kwaad als hij hoort dat het nog steeds niet is gelukt deze groep volledig te vaccineren. Zelf heeft hij 16 juli zijn eerste prik thuis toegediend gekregen, door zijn huisarts.

Van de Vrede lijdt aan een ernstige evenwichtsstoornis, daarom lukte het hem niet om bij de GGD de prikken te halen. ‘Hoe is het mogelijk dat deze groep kwetsbare mensen zo’n beetje als laatste aan de beurt is voor vaccinatie?’, zei hij vorige maand in de Volkskrant.

Ook Van de Vrede heeft alle betrokken instanties meermaals gebeld. ‘Gelukkig heb ik een heel fijne huisarts. Ik was de enige met dit probleem in haar praktijk.’ Zijn huisarts heeft met de GGD geregeld dat ze een getrokken spuit Pfizer kon ophalen om Van de Vrede de prik thuis te geven. Nu wil Van de Vrede mensen die in eenzelfde situatie verkeren, zoals Vivian Roode, wijzen op deze mogelijkheid.

Frustrerend

Roode had op de overheidssites gelezen over de mogelijkheid van een prik thuis van de huisarts. Bij navraag bij het RIVM had ze gehoord dat dat niet kon, zegt ze. ‘Door Vincents tip heb ik op de sites de werkinstructies gevonden, daarin staat dat huisartsen al vanaf eind juni een getrokken spuit met het vaccin van Pfizer mogen ophalen voor mensen zoals ik.’

Frustrerend vindt Roode het wel dat haar moeder, die haar mantelzorger is, veel werk heeft aan achter de instanties aan bellen. Met de bemachtigde werkinstructies zit er eindelijk schot in de zaak, appt ze: nog deze week gaat haar huisarts haar de prik toedienen.

Mooi dat het Vivian is gelukt, maar er wachten nog steeds veel kwetsbare mensen op een prik, zegt Van de Vrede. ‘Natuurlijk was het organiseren van het vaccinatieprogramma voor de overheid een hectische klus. Maar het is wel onzorgvuldig dat de overheid de zorgplicht niet is nagekomen voor deze groep.’

Meer over