Zei Khamenei nu echt dat Iran Israël gaat vernietigen?

'Over 25 jaar bestaat Israël niet meer', heeft de Iraanse ayatollah Ali Khamenei donderdag in een toespraak gezegd. 'Zie je wel', reageerde de Israëlische premier Netanyahu direct, 'Iran wil ons vernietigen.' Maar is dat echt zo? Thomas Erdbrink, correspondent voor de Volkskrant in Teheran, legt uit wat de hoogste leider van Iran met zijn uitspraken bedoelde.

Redactie
Ayatollah Ali Khamenei, de hoogste leider van Iran, tijdens zijn toespraak. Beeld epa
Ayatollah Ali Khamenei, de hoogste leider van Iran, tijdens zijn toespraak.Beeld epa

'Khamenei heeft Israël in deze toespraak niet bedreigd', zegt Erdbrink. 'In het verleden heeft hij dat wel gedaan, maar nu heeft Khamenei alleen gezegd dat, als god het wil, er over 25 jaar geen zionistisch regime meer is.' Natuurlijk kunnen zijn woorden als een dreigement worden opgevat, of in elk geval door haviken als Netanyahu worden gekaapt om hun eigen punt te maken, 'maar dat zal Khamenei een zorg zijn'.

Ook sommige Republikeinen in de Verenigde Staten zullen de uitspraken met kromme tenen hebben aangehoord. Zij verzetten zich fel tegen het atoomakkoord tussen Iran en de Verenigde Staten omdat ze Teheran niet vertrouwen. Volgens deze deal worden de sancties tegen Iran opgeheven, op voorwaarde dat het land zeker tien jaar lang geen kernwapens ontwikkelt en de capaciteit om uranium te verrijken drastisch terugbrengt. Dat gaat fout, vrezen de Republikeinen, omdat Iran haar nucleaire kennis zal gaan delen met terroristen.

Benjamin Netanyahu tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 2012, met een tekening waarop de voortgang van de bouw van de Iraanse atoombom te zien is. Beeld afp
Benjamin Netanyahu tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 2012, met een tekening waarop de voortgang van de bouw van de Iraanse atoombom te zien is.Beeld afp

Grote Satan

Khamenei staat wel achter de deal; zonder zijn instemming zou Iran niet eens aan de onderhandelingstafel zijn gaan zitten. Toch haalde hij in zijn toespraak fel uit naar de VS en zei hij dat 'de grote Satan' niet welkom is in Iran. 'We moeten niet toelaten dat iemand die via de voordeur is verbannen, weer binnenkomt - en daarmee invloed krijgt - door het raam.'

'Khamenei heeft waarschijnlijk van tevoren ingeschat dat zijn uitspraken de deal niet in gevaar zouden brengen', zegt Erdbrink over de telefoon. 'En dat blijkt ook niet te zijn gebeurd. Donderdagavond werd duidelijk dat het de Republikeinen niet is gelukt om het atoomakkoord te blokkeren: ze hebben er geen meerderheid voor gekregen in de Senaat.'

Maar wat heeft Khamenei dan wél gezegd? 'Eigenlijk had hij twee boodschappen', legt Erdbrink uit. 'Ten eerste moet de wereld niet denken dat Iran door deze atoomdeal verandert. 'Wij houden vast aan onze afkeer van Israël', wil hij maar zeggen. En daarnaast is het een boodschap voor de hardliners van Iran zelf. Khamenei wil hen geruststellen: er is een deal met de VS, maar onze politiek verandert niet.'

John Boehner, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en een fel tegenstander van het akkoord met Iran. Beeld ap
John Boehner, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en een fel tegenstander van het akkoord met Iran.Beeld ap
De Amerikaanse president Obama en zijn minister voor Buitenlandse Zaken Kerry overleggen over het akkoord met Iran. Beeld getty
De Amerikaanse president Obama en zijn minister voor Buitenlandse Zaken Kerry overleggen over het akkoord met Iran.Beeld getty
Meer over