Zeeuwse hoofdstad wil af van 'ijsbreker'Spahr

Met veel tromgeroffel werd Bert Spahr van der Hoek in de zomer van 1997 Middelburg binnengehaald. Hij zou de stad wel even 'op de kaart zetten' en er de Gouden Eeuw doen herleven....

Spar van der Hoek is de naam. Of Spahr van der Hoek, want zo ondertekent de burgemeester van Middelburg zijn brieven. Bij de burgerlijke stand staat hij ingeschreven als Lambertus Spar van der Hoek (53), maar zelf schrijft hij zijn naam met een h. Omdat dat zijn familienaam schijnt te zijn en een ambtenaar in een ver verleden heeft zitten suffen. Een officiële naamswijziging vergt te veel tijd, daarom heeft hij de h zelf maar weer in zijn naam gemoffeld.

Het gedoe over zijn naam is misschien de onschuldigste affaire waarin de burgemeester van Middelburg de afgelopen drie jaar verwikkeld was. Maar het is wel illustratief voor de eigenzinnigheid en arrogantie waarmee de VVD-bestuurder door het leven gaat. Het schijnt dat zelfs koningin Beatrix not amused was over de spontane naamsingreep.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken stelde een onderzoek in, maar nam geen maatregelen. Juristen zagen geen complicaties in het bestaan van een Spar met en zonder h. Op het Middelburgs stadhuis luidt sindsdien de grap: 'H, daar heb je Spar.'

In de zomer van 1997 wordt Bert Spahr van der Hoek met veel tromgeroffel Middelburg binnengehaald als ware hij de 'verlosser'. De voormalige burgemeester van Coevorden zou de ingeslapen hoofdstad van Zeeland wel even 'op de kaart zetten'. Maar al snel blijkt Spahr zijn missie van krachtdadig bestuur te vermengen met horkerig optreden, schofferend gedrag, verbale intimidatie en manipulatie. Binnen de kortste keren heeft hij iedereen in Middelburg op de kast. Buiten Middelburg maakt hij ook al geen vrienden, bijvoorbeeld wanneer hij in Den Haag pleit voor één gemeente Walcheren.

In de oudejaarsnacht van 1997 breken ernstige rellen uit in Arnemuiden, maar de burgemeester viert oud en nieuw thuis, in zijn woning te Coevorden. Zijn Drentse stulpje houdt hij zelfs tot ver in het najaar van 1998 aan . Daar verblijft zijn gezin, terwijl de burgemeester in viersterrenhotel Arneville woont, anderhalf jaar lang, wat de gemeente 56.670 gulden kost. Spahr ziet in het hotelverblijf slechts een voordeel voor stad: 'Ik ben daar bijna dag en nacht aan de slag voor Middelburg.'

Op het gemeentehuis neemt de onvrede gestaag toe. De ambtenarenbonden worden gealarmeerd over de 'intimiderende praktijken' van de burgemeester (en ook enkele wethouders). Topambtenaren worden genegeerd, ambtelijke adviezen in de wind geslagen. Het personeel raakt gedemotiveerd en het ziekteverzuim ligt ver boven het landelijke gemiddelde.

Als klap op de vuurpijl wordt Spahr in het najaar van 1998 beschuldigd van seksuele intimidatie. Het ministerie van Binnenlandse Zaken stelt een onderzoek in. Maar oud-staatssecretaris Ginjaar-Maas pleit Spahr op vier van de vijf klachten vrij. Hoewel het onderzoek geen steekhoudende bewijzen oplevert, verhult het rapport niet dat de burgemeester soms wel erg op de vrouw speelt.

Kort daarna signaleert bureau Berenschot in een onderzoek naar de gemeentelijke organisatie een groot gebrek aan vertrouwen tussen ambtenarij en college. Burgemeester Spahr is ambitieus en gaat als een olifant door de porseleinkast. De ambtenaren handelen verkrampt en afwachtend, een cultuur die overigens al vele jaren heerst op het Middelburgse stadhuis.

Deze botsing van culturen ligt ten grondslag aan de vertrouwenscrisis, die het tijdperk-Spahr in Middelburg kenmerkt. De VVD'er wil Middelburg opstoten in de vaart der volkeren. Hij ontvouwt een communicatieplan om het imago van de stad te verbeteren. Verschillende raadsleden bekritiseren het hoge 'tsjakka-gehalte'. Hij prijst de Zeeuwse stad zelfs aan in een paginagrote en peperdure advertentie in de New York Times om investeerders te trekken. Pure geldverspilling, schampert de groeiende schare tegenstanders.

In die sfeer regent het verdachtmakingen. Zo komt er, bijna onvermijdelijk, ook een onderzoek naar zijn declaratiegedrag. Deloitte & Touche kan 'op enkele kleine uitzonderingen na' niets onoorbaars vinden. Enkele dubieuze taxiritjes krijgen de meeste publiciteit. Een ritje over vier kilometer kost 350 gulden, omdat de burgemeester de chauffeur 7,5 uur laat wachten.

De 'ijsbreker' van Middelburg overleeft alle affaires. Vanuit de raad wordt hem enkele malen gevraagd de eer aan zichzelf te houden, maar Spahr houdt zich stoïcijns. Hij heeft de historische VOC-stad een nieuwe Gouden Eeuw beloofd en wil zijn karwei afmaken. Medio 1999 spreken de wethouders nog hun 'ondubbelzinnige' vertrouwen uit in de leidsman, daartoe uitgedaagd door de raad, maar de crisis woekert voort. Vorige week donderdag zegden de wethouders het vertrouwen in Spahr op.

Meer over