Ze weten echt niet waar Polen ligt

Volgens aanhangers van het Nieuwe Leren veroudert kennis snel en daalt het kennisniveau niet. In de praktijk van onderwijs en in het volle leven, ziet Thomas von der Dunk echter het tegenovergestelde bewezen....

Het is dat mensen als Lizzy Tabbers (Forum, 11 januari) echt bestaan, want als persiflage op de perverse manier waarop gesubsidieerde onderwijskwakzalvers links mondigheidsdenken met rechts marktdenken combineren, was haar stuk volmaakt: een kleuter beseft al wat goed voor hem is en de kleuterklant is koning. Wie die zijn zin niet geeft, is elitair, pro-apartheid en pro-SGP, kortom: op de mestvaalt van de geschiedenis beland.

Twee mantra’s worden daarbij steevast herhaald: dat kennis veroudert en dat het kennisniveau niet daalt.

Over dat zogenaamd verouderen van kennis. Is twee plus twee plots vijf? Geldt de stelling van Pythagoras niet meer? Vallen we voortaan naar boven in plaats van naar beneden, zodat Newton bij het vuil kan? Zeker, het periodieke stelsel van scheikunde wordt soms met een nieuw superzwaar element uitgebreid, maar water- en zuurstof bestaan echt nog steeds.

Voor de alfavakken geldt hetzelfde. Is de grammatica van het Duits of het Nederlands de laatste decennia dramatisch veranderd? Kent een hedendaags boek geen enkel woord van dertig jaar geleden meer?Ook dateren historici de slag bij Waterloo niet sinds kort vijftig jaar later, of blijkt alsnog, zoals enkele Kamerleden een paar jaar terug met vooruitziende blik meenden, Willem van Oranje bij Dokkum vermoord.

Dan het aantoonbaar lage kennisniveau. Terecht wordt geklaagd over het gebrekkige Nederlands, maar dat de topografische kennis even beroerd is, merk je pas indirect. Bijvoorbeeld als men in een reisboekenwinkel niet weet waar Bohemen ligt, of de internationale balie van de NS mij steeds van Amsterdam via Keulen naar Hamburg wil sturen ‘omdat de computer dat zegt, meneer’.

Toen ik begin jaren negentig bij eerstejaars studenten geschiedenis merkte dat zij massaal het Balticum met de Balkan verwarden, de gebeurtenissen in Hongarije van 1956 als ‘Praagse lente’ betitelden, en iemand zijn antwoord zo had geformuleerd dat ik moest concluderen dat hij dacht dat Tsjechoslowakije aan zee lag, heb ik dat eens getest. Gewoon: het kaartje van Europa uit de atlas overgetrokken. Ik vroeg alleen de namen van de landen en hun hoofdsteden. Geen student was feilloos, en het aantal studenten met twintig, dertig en veertig fouten was niet te tellen.

Met Brussel en België hadden sommigen al problemen. Dan Scandinavië: de meesten wisten de landen nog te benoemen, maar de hoofdsteden? Stockholm, Kopenhagen, Oslo? Nooit van gehoord. Voor Spanje: zeker tien keer Barcelona. Als hoofdstad van Zwitserland werd door zeker een kwart Wenen ingevuld, wat betekent dat als ik over Wenen sprak als pars pro toto voor de Habsburgers, zij dachten aan Zwitserse bankiers.

Ten oosten van Duitsland tenslotte was de helft analfabeet. Waar Polen lag? Ongeveer op iedere plek tussen de Oostzee en de Bosporus. Als hoofdstad van Joegoslavië trof ik vele malen Sarajevo of Zagreb aan, ook wel Boedapest of Boekarest. Het meest krasse voorbeeld was een student die voor Hongarije opgaf: Irak, en voor Roemenië: Iran. Die wist in elk geval dat die landen aan elkaar grenzen.

Scholieren kunnen door het Nieuwe Leren enthousiast vertellen dat Tunis drie uur vliegen is. Ze weten alleen niet in welke richting. Dat geldt in overdrachtelijke zin ook voor lieden als Lizzy Tabbers.

Meer over