Ze gaan een luxe leven tegemoet

Twee reuzenpanda's vliegen binnenkort van China naar Nederland, voor een langdurige logeerpartij in Ouwehands Dierenpark in Rhenen. 'Hen wacht een sterrenstatus.'

Twee reuzenpanda's in de VS. Dit zijn niet de panda's die Koning Willem Alexander heeft gekregen.Beeld AFP

De komst van de twee reuzenpanda's is geen gul cadeau van China aan Nederland, wel een tamelijk prijzig voorrecht. Ouwehands Dierenpark moet zolang de twee beren er bivakkeren jaarlijks 1 miljoen dollar betalen aan de Chinese staatsorganisatie die zich inzet voor het voortbestaan van dit met uitsterven bedreigde dier. Daarnaast zullen de aanleg van een speciaal verblijf en de bamboeconsumptie van de dieren in de miljoenen gaan lopen. 'China geeft Nederland dus een sigaar uit eigen doos,' vindt China-expert Fred Sengers.

Er komt geen cent overheidssubsidie aan te pas, verzekerde minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken gisteren. Het is multimiljonair Marcel Boekhoorn, eigenaar van de dierentuin, die de gepeperde rekening betaalt, vertelde hij zakenblad Quote gisteren vanuit Peking. Boekhoorn was even op en neer gevlogen naar China voor het tekenen van het contract, samen met koning Willem-Alexander die er op staatsbezoek is.

Jarenlange lobby

Zonder de koning had het dierenpark de deal kunnen vergeten, want China leent zijn nationale troeteldier alleen uit bij een bezoek van een staatshoofd of president van een bevriende handelsrelatie. Er blijkt een jarenlange lobby van Ouwehands Dierenpark en zijn partner de Universiteit van Wageningen aan vooraf te zijn gegaan.

Koenders ziet de komst van de panda's als een 'teken van de bijzondere band' tussen China en Nederland en een 'eer' omdat weinig landen Nederland zouden zijn voorgegaan. Dat zijn er zeventien, van de VS tot Maleisië en Schotland. De beesten blijken een topattractie, want elke dierentuin ziet de bezoekersaantallen en dus ook de inkomsten na hun komst stijgen. Zo trok Edinburgh Zoo in Schotland in twee jaar tijd 4 miljoen bezoekers meer dan voorheen. Het Belgische Pairi Daiza trok 400 duizend bezoekers extra sinds het in februari 2014 twee reuzenpanda's te leen kreeg, zegt dierenarts Tim Bouts van het dierenpark. Het aandeel van dit beursgenoteerde bedrijf steeg sindsdien van 30 naar 50 euro.

De Dierenbescherming is niet zo gelukkig met de export van de kwetsbare reuzenpanda. 'Voor Ouwehands Dierenpark is het fantastisch, maar voor de panda is het beter in zijn eigen leefgebied te worden gesteund, dan in een buitenlandse dierentuin,' zegt een woordvoerder. De Belgische pandakenner Jeroen Jacobs voorziet een 'sterrenstatus' voor de twee panda's in Nederlandse gevangenschap. 'Ze gaan een luxe leven tegemoet.' Zelf ziet Ouwehands Dierenpark de komst van de beesten als een belangrijke bijdrage aan het instandhouden van de diersoort. Het doel is dat het paar nakomelingen gaat voortbrengen.

Handelsbelangen

Uit een onderzoek van de Oxford Universiteit twee jaar geleden blijkt dat er een directe relatie is tussen het uitlenen van twee reuzenpanda's (ze komen altijd met zijn tweeën; een mannetje en een vrouwtje) en de handelsbelangen. Zo mocht Schotland in 2011 twee van deze populaire zwart-witte beren laten invliegen als beloning voor een miljardencontract voor de levering van technologische kennis aan de Chinese staatsoliemaatschappij en voor zalm en Jaguars. Frankrijk, Australië en Canada kregen leasepanda's voor tien tot vijftien jaar in ruil voor de levering van uranium voor China's kerncentrales. Singapore, Thailand en Maleisië voor het sluiten van vrijhandelsovereenkomsten.

De twee reuzenpanda's die binnenkort in een Nederlandse dierentuin te zien zullen zijn, lijken niet de kroon op een megadeal met China, zegt China-expert Fred Sengers. 'Er zal geen handelscontract meer of minder om gesloten zijn. Als het een keer moest gebeuren moest het nu, omdat koning Willem-Alexander en koningin Maxima nu op staatsbezoek zijn. Het is grappig deze aaibare beesten in Nederland te kunnen bekijken, meer is het niet,' vindt Sengers.

Panda-export

Het was de communistische leider Mao die in de jaren ’50 begon met de panda-export. Als teken van vriendschap met een buitenlandse natie gaf hij weleens een reuzenpanda weg, zoals in 1972 aan de Verenigde Staten, na een bezoek van de toenmalige president Nixon aan het toen nog geïsoleerde land. Het begrip ‘panda-diplomatie’ was geboren. Veel vrienden had China destijds niet, dus het aantal levende cadeaus bleef beperkt.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw kwam het besef kwam dat het dier met uitsterven werd bedreigd, en werd het van de geschenkenlijst geschrapt. Met de opkomst van China als handelsnatie werd het er weer opgezet, maar wel met een prijzig leasecontact in de verpakkingsdoos. In elk contract staat een hele trits voorwaarden, weet pandakenner Jeroen Jacobs. Sterft de panda door een menselijke fout, dan volgt een boete van 4 ton. Op een in gevangenschap geboren baby staat een prijs van 6 ton (te betalen door de dierentuin dus). Bovendien moet de baby na 2 tot 4 jaar naar China worden gebracht. Elke panda in de wereld is en blijft eigendom van China.

Aaibare beesten, waarvan er meer in pluchevorm bestaan dan in het wild. De laatste telling dit voorjaar kwam uit op 1.864 in China in het wild levende exemplaren. De leasecontracten met buitenlandse dierenparken gaan daarom vaak gepaard met fokprogramma's. Die verlopen, net zoals in China, moeizaam. De panda is een weinig seksbelust dier. Het vrouwtje is 24 tot 72 uur per jaar vruchtbaar en dan moet het over het algemeen weinig hitsige mannetje maar net zin hebben. In China wordt met pandaseksfilms en viagra gepoogd de inzet voor de eigen overleving wat te vergroten. In buitenlandse dierentuinen wordt veelal gewerkt met kunstmatige inseminatie. Jaarlijks worden er 30 tot 35 panda's in gevangenschap geboren.

Fred Sengers is weinig optimistisch. 'Een paar jaar geleden bezocht ik een fokcentrum in Chengdu. Het is een indolent beest, dat de hele dag op bamboe knaagt en zelf de hoop op overleven lijkt te hebben opgegeven.'

Meer over