Zandkasteel in plaats van maquettes

Wie door de debatten en borrels op de hoogmis van het vastgoed heen kijkt, ziet dat de crisis ook daar heeft toegeslagen.

TJERK GUALTHERIE VAN WEEZEL

AMSTERDAM - Uit een grote hoop zand tovert een beeldhouwer woensdag met vaste hand een groot gebouw. Het is een potpourri van de projecten die ontwikkelaar Vorm de afgelopen jaren heeft neergezet of van plan is te bouwen. Mannen in pak en dames op hoge hakken kijken bewonderend toe.

Door het zandkasteel valt de bezoeker ineens op hoe weinig maquettes er ten toon worden gesteld op de Provada. Op het eerste gezicht lijkt het namelijk alsof bij de jaarlijkse hoogmis van het vastgoed in de Amsterdamse Rai helemaal niemand lijdt onder een historische crisis. Bestuursvoorzitters van grote bouwbedrijven praten als vanouds in panels gewichtig over 'duurzaamheid', 'ketenintegratie' en 'kwaliteit'. En na drieën begeeft het gros van de negenduizend bezoekers zich traditiegetrouw naar een van de vele borrels.

Die crisis is er wel degelijk. En als er geen grote gebouwen op stapel staan, hoef je ook geen maquettes mee te nemen naar de beurs. Vooral de kantorenmarkt, jarenlang de kip met de gouden eieren in de Nederlandse vastgoedsector, is dramatisch. Lege kantoren hangen als een molensteen om de nek van de projectontwikkelaars en investeerders.

In diepe financiële nood doen projectontwikkelaars en beleggers voor een habbekrats afstand van hun portefeuille. De panden van ontwikkelaar Uni-Invest werden onlangs verkocht voor ongeveer 300 euro per vierkante meter. Zo'n beetje drie keer de jaarhuur, in de goede tijd.

Zo lijkt er na vier jaar crisis zowaar een nieuwe markt te ontstaan. Voor zulke bodemprijzen is er namelijk wel iets met het kantoor te doen. Daarom trekt het 'expertteam kantoortransformatie' van de Rijksoverheid bekijks op de Provada. Het helpt eigenaars die hun kantoor willen ombouwen tot woningen. 'Ontwikkelaars klagen daarbij veel over regelgeving van Rijk en gemeenten, maar de belangrijkste vraag is toch steeds of het financieel haalbaar is om een pand om te bouwen', zegt Sander Gelinck van het expertteam. Hij is hoopvol gestemd dat er in de toekomst steeds meer mensen in een oud kantoor zullen wonen. 'Als panden voor 300 euro per vierkante meter worden verkocht, is dat op veel plaatsen haalbaar.'

'We hebben onlangs een Rotterdamse gevangenis verkocht aan een Van Der Valk die er een hotel in heeft gebouwd', vertelt Eva Klein Schiphorst directeur vastgoed van de Rijksgebouwendienst in dezelfde stand. 'En in een groot leeg kantoor in Heerlen wordt inmiddels groente gekweekt.'

Maar lang niet alle kantoren kunnen een nieuwe bestemming krijgen, zegt projectontwikkelaar Rudy Stroïnk 100 meter verderop. 'Van de 7 miljoen vierkante meter kantooroppervlak die er op dit moment leegstaat, is ongeveer 3 miljard volledig kansloos.' Stroïnk, dwarse denker in de wereld van het vastgoed, ziet een risico in de dumpprijzen die er nu voor kantoren worden betaald. 'Buitenlandse investeerders willen die kantoren voor zo weinig geld kopen en verhuren dat ze de huurprijzen in Nederland nog veel verder onder druk zetten.'

Daarom heeft Stroïnk eerder al een idee gelanceerd voor een Nationaal Sloopfonds, waarbij banken, vastgoedinvesteerders en ook de overheid samen lege kantoorpanden opkopen en laten slopen. Er wordt dan bijvoorbeeld een woonwijk voor in de plaats gebouwd.

Woensdag bleek dat de Nederlandse Mededingingsautoriteit niet erg geporteerd is van dat idee. In het Financieele Dagblad zei de kartelwaakhond dat zo'n fonds uiteindelijk slecht is voor de concurrentie op de kantorenmarkt.

Stroïnk kan zich er kwaad over maken. 'Het is zó dom. Met zo'n opkoopfonds laat je de vastgoedsector zichzelf weer langzaam gezond maken. en hoeven we niet jaren te wachten totdat oude lelijke kantoorpanden langzaam als zandkastelen vergaan.'

undefined

Meer over