nieuws

Zambia hoopt uit schuldencrisis te komen met nieuwe president Hakainde Hichilema

Dat Hakainde Hichilema eindelijk erin is geslaagd om de zittende president van Zambia te verslaan, leidt tot enthousiaste reacties van oppositieleiders in Afrikaanse landen die gebukt gaan onder de machtslust van bejaarde leiders.

Aanhangers van Hakainde Hichilema zijn blij als bekend wordt dat hun favoriet de verkiezingen heeft gewonnen.  Beeld EPA
Aanhangers van Hakainde Hichilema zijn blij als bekend wordt dat hun favoriet de verkiezingen heeft gewonnen.Beeld EPA

Lekker uitgebreid genieten van zijn daverende verkiezingsoverwinning is er voor Hakainde Hichilema (59) niet bij. Als nieuw verkozen president van Zambia zal hij volop aan de slag moeten om zijn land uit de diepste economische crisis van na de eeuwwisseling te loodsen.

De uitdagingen liegen er niet om: behalve met een schuldenberg van meer dan 100 procent van het bbp kampt Zambia met de gevolgen van een corona-recessie, de eerste economische krimp die het land te verwerken heeft gekregen sinds 1998. Zambia, dat als op een na grootste producent van koper in Afrika toch de nodige inkomsten moet kunnen genereren, is simpel gezegd blut.

De economische malaise verklaart voor een belangrijk deel waarom Hichilema de verkiezingen van 12 augustus won, een winst die in de nacht van zondag op maandag officieel bekend werd gemaakt door de Zambiaanse kiescommissie. Als rijke zakenman, met op zijn cv bedrijfskundestudies in Zambia en Groot-Brittannië alsmede lokale bestuursfuncties namens internationale consultancykantoren, is Hichilema in de ogen van veel Zambianen geschikter om de crisis te lijf te gaan dan zijn rivaal Edgar Lungu (64), onder wiens presidentschap Zambia zich diep in de schulden stak bij onder meer China.

Lungu was president sinds 2015, toen hij met een minieme voorsprong van 27 duizend stemmen op Hichilema werd uitgeroepen tot winnaar van de verkiezingen. De tussentijdse stembusgang was nodig na het overlijden van president Michael Sata, een partijgenoot van Lungu. In 2016, bij de reguliere verkiezingen, won Lungu opnieuw, en wederom was het verschil met Hichilema klein, zo’n 100 duizend stemmen.

Beide keren maakte Hichilema gewag van stembusfraude. Dit jaar trekt Hichilema – die ook in 2006, 2008 en 2011 meedeed aan verkiezingen – dan eindelijk aan het langste eind. En hoe: volgens de officiële cijfers heeft hij een miljoen stemmen meer behaald dan Lungu.

Hichilema dankt zijn presidentschap in hoge mate aan de Zambiaanse jongeren, die vorige week in groten getale naar de stembus kwamen. In Zambia zijn heel veel jongeren: de gemiddelde leeftijd van de bijna 20 miljoen inwoners is naar schatting 17 jaar. De jeugdige generatie kampt met een schreeuwend tekort aan werk; de infrastructurele projecten waaraan president Lungu in de afgelopen jaren veel van zijn geleende miljarden uitgaf, scheppen onvoldoende banen.

Bovendien beschuldigden kiezers Lungu en zijn regering van fraude en corruptie omtrent aanbestedingen voor hulpmiddelen tegen de corona-uitbraak. Een tikje ironisch is het wel dat Hichilema, de favoriet van de jeugd, de bijnaam ‘Bally’ heeft, wat zoveel betekent als papa.

Dat ‘papa’ Hichilema erin is geslaagd om de zittend president te verslaan, leidt tot enthousiaste reacties van oppositieleiders in Afrikaanse landen die gebukt gaan onder de machtslust van bejaarde leiders. Vanuit Zimbabwe feliciteerde oppositieleider Nelson Chamisa (43) Hichilema met zijn overwinning. ‘Onze beurt als Zimbabwe komt nog!’, twitterde Chamisa. In Oeganda noemt de 39-jarige zanger-politicus Bobi Wine de zege van Hichilema ‘niet alleen een Zambiaanse overwinning, maar een overwinning voor Afrika’.

Hichilema had als voordeel dat in Zambia het leger zich doorgaans terughoudend opstelt als het om politieke aangelegenheden gaat. Scheidend president Lungu probeerde rond de verkiezingen nog wel wat autoritaire trucjes toe te passen: zo stuurde hij soldaten de straten op, officieel om onrust te voorkomen, maar in werkelijkheid om kiezers te intimideren.

Ook haalde Lungu’s regering Whatsapp en andere sociale media uit de lucht. Helemaal als een verrassing kwam dit barse optreden niet: reeds in 2017 arresteerde de politie Hichilema omdat een autocolonne van hem een konvooi van Lungu zou hebben geblokkeerd. Hichilema ging voor vier maanden de cel in.

Dat Lungu nu toch zijn verkiezingsnederlaag erkent, komt mogelijk door de afgetekende overwinning van Hichilema in combinatie met druk vanuit zijn eigen politieke omgeving.

Haikande Hichilema, ook wel bekend als ‘HH’, kan zich daardoor opmaken voor zijn rol als zevende president van Zambia. Boven aan zijn takenlijst: een einde maken aan het ‘intransparante’ financiële beleid van zijn voorganger, het saneren van de schuldenlast met behulp van het IMF en het terugdringen van de inflatie van meer dan 20 procent.

Voorts belooft Hichilema te breken met de repressieve trekjes van zijn voorganger: de regering is volgens hem geen ‘heerser’, maar een ‘dienaar’ van het volk.

Meer over