Zaak-Bouterse spannend gevecht

In het drugsproces tegen Desi Bouterse woedt een juridisch steekspel tussen rechtbank en verdediging. Volgens rechtbankpresident Punt probeert advocaat Moszkowicz het proces te vertragen....

In de zaak-Bouterse woedt een fantastisch juridisch gevecht. Dit keer gaat het niet tussen de advocaat en de officier van justitie, maar tussen de verdediging en de rechtbank. Sterker nog: de advocaat, de Amsterdamse strafpleiter A. Moszkowicz, is zelfs afwezig. De raadsman meent dat de rechtbank in Den Haag, die over de verdenkingen tegen Bouterse moet oordelen, een verkeerde weg is ingeslagen. Daarom blijft hij voorlopig weg.

Moszkowicz heeft twaalf dagen voor het begin van de strafzaak een aparte procedure aanhangig gemaakt. Daarin betoogde hij dat er twee rechtbanken met de zaak tegen zijn cliënt bezig zijn en dat eerst moet worden uitgemaakt welke van de twee (Den Haag of Rotterdam) bevoegd is.

Het gerechtshof van Den Haag was daar snel uit: in Rotterdam loopt helemaal geen vervolging tegen Bouterse en daarom mag de rechtbank in Den Haag doorgaan. Tegen deze beslissing van het hof kan Moszkowicz nog cassatie instellen. De wet bepaalt ook dat er eerst een onherroepelijke uitspraak moet zijn voordat men met de oorspronkelijke strafzaak mag doorgaan.

Dus moet de zaak-Bouterse worden uitgesteld, meent Moszkowicz, tot de Hoge Raad heeft gesproken. Maar de rechtbank in Den Haag denkt daar anders over. Volgens voorzitter B. Punt en zijn twee mederechters is Moszkowicz de procedure alleen maar begonnen om de strafzaak tegen Bouterse te vertragen. Misbruik van procesrecht dus, met als gevolg dat de schorsende werking van de procedure niet intreedt. De zaak-Bouterse kan volgens de rechtbank gewoon doorgaan zonder dat erhoeft te worden gewacht op het oordeel van de Hoge Raad.

Moszkowicz meent op zijn beurt dat dit een onjuiste beslissing van de rechtbank is, die nietigheid van de strafzaak oplevert. Daarom blijft hij weg.

Wie heeft er gelijk? Onder rechtsgeleerden wordt daar verschillend over gedacht. L. Quant, advocaat en hoogleraar advocatuur aan de Universiteit van Amsterdam, neemt het voor zijn confrère op. Raadslieden moeten volgens hem nu eenmaal al het mogelijke doen om hun cliënten te verdedigen.

Quant: 'Iemand kan zich alleen schuldig maken aan misbruik van procesrecht als hij de regels uitsluitend toepast om de zaak in de war te sturen. In het strafrecht is dat niet snel aan de orde. Wanneer op redelijke gronden cassatie wordt ingesteld, is dat geen misbruik. Ik zie liever een overijverige advocaat dan een advocaat die het erbij laat zitten.'

Ook T. Schalken, hoogleraar strafrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, meent dat een advocaat de nodige manoeuvreerruimte moet hebben. Toch geeft Schalken de rechtbank gelijk: 'De Hoge Raad heeft eerder uitgemaakt dat beginselen van een goede procesorde ook voor de verdediging gelden. In evidente gevallen van procesobstructie moet een rechter lef hebben en zeggen: ''Sorry, nu is deze regeling niet van toepassing.'' Je moet je als rechter niet belachelijk laten maken.'

Het is de vraag hoe de partijen uit deze impasse geraken. Als Moszkowicz inderdaad cassatie aantekent, zal de Hoge Raad vermoedelijk over enkele weken uitspraak doen. De rechtbank is dan nog bezig met de behandeling van de strafzaak.

Het is twijfelachtig of het hoogste rechtscollege van Nederland zich zal uitlaten over de vraag of hier sprake is van misbruik van procesrecht. Eerder heeft het hof dat niet gedaan - ondanks een uitdrukkelijk verzoek van het Openbaar Ministerie. 'De wet laat een dergelijk verzoek niet toe', oordeelde het hof.

Als ook de Hoge Raad deze beker aan zich voorbij laat gaan, wordt het conflict pas in het hoger beroep van de strafzaak-Bouterse of nog later opgelost. Als dan wordt bepaald dat de rechtbank ongelijk had, moet de zaak misschien helemaal worden overgedaan. Is het Moszkowicz die aan het kortste eind trekt, dan heeft hij een volle ronde gemist waarin hij zijn cliënt had kunnen verdedigen. De zaak-Bouterse sleept al jaren, maar het blijft spannend.

Meer over