Zaadloze porno

Seks en shock-tv, dat was de indruk die de nieuwe programmering van Veronica opriep. Programmadirecteur Bert van der Veer: 'De seks moet wat verder gaan dan bij de concurrent.' Piemels?...

Door Gerard Reijn

De ideale programmering van Bert van der Veer ziet er letterlijk fantastisch uit. Van zes tot zeven nieuws; Ischa Meijer elke dag een half uur; een Amerikaanse comedy om half acht; Paul de Leeuw dagelijks om 23 uur, maar op zaterdag in zijn plaats een erotische thriller; eerder die avond Johnny en Rijk, Liesbeth List, Sonja Barend. Op zondag Adriaan van Dis en Hadimassa. Barend & Van Dorp op maandag met sport, op donderdag over de media. Verder programma's met Henk Spaan en Harry Vermegen, Willibrord Frequin en Linda de Mol, popconcerten, Glamourland en Villa Felderhof.

Hij beschreef dit ideaal vijf jaar geleden, in zijn boek Alles voor de kijkcijfers, en haalbaar was het toen al niet (Ischa was al niet meer), maar het geeft wel een beeld van Van der Veers idealen. Nu hij programmadirecteur is van Veronica, kan hij die eindelijk waarmaken. Beter nog dan bij RTL 4, waar hij in 1998 als programmadirecteur werd ontslagen omdat hij de kosten niet in de hand zou hebben. 'Omdat de nieuwe directeur Dick van der Graaf en ik niet met elkaar overweg konden', herstelt hij.

Vanavond vertoont Veronica voor het eerst zijn nieuwe programmering, opgesteld door Bert van der Veer. Hij vindt het heerlijk bij Veronica, veel lekkerder nog dan het ooit bij RTL 4 was. Met alle ruzies bij Veronica, waar juist tegen zijn tv-plannen enorm veel weerstand bestaat, hoeft hij zich niet te bemoeien.

En lekker korte lijnen. 'Als ik besluit dat we een programma wisselen, is dat met één telefoontje geregeld.' Bij de publieke omroep vergt zo'n zelfde ingreep al gauw een maand vergaderen. Niks voor Van der Veer.

En geld zat, net als bij de publieke omroepen. Veronica's cash-cow, het magazine Veronica, brengt jaarlijks een miljoentje of tien op. Korte lijnen en veel geld: ideaal toch? Van der Veer: 'Een klein verliesje zou inderdaad geen probleem zijn, dat is waar. Maar het zou mijn eer te na zijn.' Dan doelt hij op het jaar 2005, want 'het zou een illusie zijn te denken dat we in 2004 uit de kosten komen.'

Toch is er van het rijtje van idealen niet veel terechtgekomen. Na de presentatie van het programma, twee weken geleden, suggereerden de meeste krantenkoppen schande. Seks en shock-tv, dat was de algemene indruk, en Van der Veer voelt zich daardoor getergd. 'Dus jullie vonden zo veel seks, hè', zegt hij terwijl hij strijdbaar op zijn pijp bijt. 'Ik zal het eens precies voor je narekenen', gromt hij van achter zijn pc. Maar inderdaad: '17,1 Procent erotiek. Dat is wel wat meer dan andere tv-stations in hun avondprogrammering hebben', geeft hij toe.

En wat voor erotiek. Seven lives exposed (geprogrammeerd op de volgens Van der Veer voor erotiek geschapen zaterdagavond), een productie van Playboy Televison. Volgens de persberichten is het een formule die geënt is op Big Brother, maar dan met slechts één opdracht aan de zeven deelnemers: seks bedrijven in allerlei variaties, zoveel je kunt. Van der Veer grijnst. Natuurlijk, de seks moet wat verder gaan dan bij de concurrent. Hoe ver? 'Niet zo héél ver.' Piemels? 'Ja, er komen wel piemels in beeld.' De penetratie? 'Ook de penetratie, maar niet in close-up. En het is, wat wij noemen, zaadloze porno. Geen gesproei.'

Daarnaast komt Veronica met een programma uit een internetbordeel 'ergens in Nederland'. Een 'nieuwsgierig programma' volgens Van der Veer. 'We sturen daar cameraploegen heen om te zien hoe dat nou werkt. Die meiden doen in het dagelijks leven iets heel anders. Ze komen in dat huis en vertonen zich op internet aan degenen die daarvoor willen betalen.' Nieuwsgierigheid? Maar dat is toch gewoon dezelfde nieuwsgierigheid als uit de vrijwel dagelijkse 'reportages' uit de porno-industrie blijkt: nieuwsgierheid naar tepels en schaamhaar? 'Dat zal ik niet verhullen.' De kijkers zullen met (dure) sms'jes bepalen wie uit de kleren gaat.

Wie nog meer lust, kan vanavond anderhalf uur kijken naar de sekstest Ben je goed in bed, en vervolgens elke maandag een half uur Anne Nicole Show: enorme decolletés en ronde heupen.

Waarom zo'n hoge tepeldichtheid? 'Bij een beginnend station is de selectie van je programma's meer gericht op geruchtmakendheid dan bij een gesetteld station.' Het zou in theorie ook zonder seks kunnen. 'Voetbal is ideaal om kijkers naar je toe te halen, maar daar is niet aan te komen. Heel veel sterren programmeren kan ook, zoals RTL Véronique deed. Maar er zijn nu niet zo veel sterren meer. Erotiek blijft dan over.'

Of de seks zo heet zal zijn als wordt voorspeld, is de vraag. Een medewerker van Veronica zei tegen Lennart van der Meulen van het Commissariaat voor de Media: 'De publiciteit vooraf is belangrijker voor ons erg belangrijk. Na de uitzending zullen de kijkers teleurgesteld hun tv uitzetten.'

Maar Van der Veer wil ook aandacht voor de rest van zijn handel. 'Wij komen wel met 80 procent Nederlandse programma's, die bijna allemaal hier in huis worden gemaakt. Dat doet geen enkele zender ons na.'

Dankzij die eigen inbreng denkt hij de kijkcijfers van Veronica fors te kunnen opjagen. Sinds Veronica in oktober vorig jaar weer tv begon uit te zenden, boekte het consequent nieuwe dieptepunten in de kijkcijfers, die vaak tot in het onmeetbare afgleden.

Elders bij Veronica werden de 'investeringen' in tv gezien als louter verliezen, en brak bijna opstand uit. Tot nu toe kostte die opstand de kop van onder anderen de voorzitter van de vereniging Veronica, de communicatiedirecteur en de algemeen directeur, werd het prachtcontract met tv-producent Paul Brinks open- en afgebroken, en ontstond toch nog bijna een staking. Van der Veer denkt niet dat hij er last van zal krijgen. 'Dat zijn dingen waar ik me niet mee hoef bezig te houden.'

Met zijn nieuwe programmering denkt Van der Veer 4 à 5 procent van de kijkers naar zich toe te halen, 'iets meer dan Yorin en iets minder dan SBS 6'. De grote kijkcijferpieken krijg je met voetbal, en met programma's zoals Idols. Maar in de middenmoot van kijkcijfers zitten Nederlandse producties. Buitenlandse series doen het niet zo goed. Je hebt maar een enkele keer zoiets moois als de Sopranos, en zelfs dat werd geen succes. Daar komt natuurlijk bij dat het Nederlandse product goed beschikbaar is, en dat is met buitenlandse programma's nog wel eens wat moeilijker.'

Naast de seks komen er nog andere choquerend bedoelde programma's als een datingprogramma dat weer eens een stapje verder zet dan de reeds bekende ('Vrouwen zijn beesten'), en een talentenjacht voor jeugdige aspirant-tv-makers.

Het is niet alleen seks en plat vermaak wat Van der Veer biedt. Menno Buch krijgt elke avond om tien uur een praatprogramma dat mensen bij NOVA en Barend & Van Dorp weg moet houden: Nightclub. Buch werd vooral bekend met Seks voor de Buch, dus de leuze 'Eindelijk iets fatsoenlijks op tv' die Veronica onder zijn beeltenis zet, is niet van humor gespeend.

Maar geprogrammeerd tegenover NOVA en Barend & Van Dorp, is dat niet wat al te ambitieus? Van der Veer geeft geen krimp. 'Menno kan heel goed interviewen. Dan denk ik niet aan Seks voor de Buch. Hij had ooit zo'n programma waarin hij gewoon het strand op liep en met gewone mensen praatte. Dat deed hij heel goed.'

Zelfs gaat Veronica meedoen in de normen- en waardendiscussie, met een programma Dat doe je niet. En trots is Van der Veer op het dagelijkse halfuur interview ('Dat doet verder niemand op tv') in Testbeeld.

Maar toch: is deze programmering niet wat plat voor Bert van der Veer? Hij is niet alleen een van de bekendste zenderprogrammeurs van Nederland, hij is ook columnist, veelgevraagd spreker en idem opiniestukkenschrijver over tv. Als hij in die hoedanigheid spreekt of schrijft, kun je je niet aan de indruk onttrekken dat Nederland 3 nog niet informatief en kunstzinnig genoeg is.

Vlak voor hij bij Veronica programmadirecteur werd, schreef hij in een column denigrerend over de neiging allerlei klonen van Idols te maken. Hij opperde schamper een nieuw idee: 'Welgevormde dames kleden zich uit op de middenstip van het buurtlokaal in de hoop uiteindelijk de uitklappagina van Playboy te sieren. Nude Dolls, is dat niet wat als titel?' En nu komt hij met een Idols-variant: op zoek naar nieuw televisietalent, Tv-sterren van morgen geheten.

Sterker nog: de plannen van zijn huidige broodheer Veronica omschreef hij een jaar geleden in zijn afscheidscolumn in Vrij Nederland nog als 'de dreigende opkomst van nog meer pulpzendertjes'. En over commerciële tv in het algemeen: 'Aangezien televisie een heel belangrijk medium is, vind ik het verbijsterend dat commerciële zenders wegkomen met meer vrijheid dan een aap in het Krugerpark. De verworvenheden van de democratie, de betrokkenheid van de samenleving, het maatschappelijk reilen en zeilen, het is allemaal te belangrijk om over te laten aan aandeelhoudende maatpakken die liever in Forbes 400 (lijst van 's werelds allerrijksten, red.) staan dan tegen beter weten in te pogen de wereld een beetje beter achter te laten.'

Grote woorden. Hoe rijmt hij al die hoogdravende stellingnamen met de verpletterende platheid van de nieuwe programmering?

Diepe zucht: 'Wil je dat echt weten? Ik heb er een tijdje geleden drie uur lang over gesproken met een collega, maar we kwamen er niet uit. Zullen we het er maar op houden dat ik schizofreen ben?' Maar waarom toch deze baan genomen? 'Omdat het een beroep doet op zo niet alle dan toch wel veel talenten die ik heb. En omdat ik gewoon een nostalgisch zwak heb voor Veronica.'

Heeft hij dan tenminste een boodschap met deze programmering? 'Een boodschap? Ik ben niet van de EO. Relevantie? Niet alles hoeft relevant te zijn. Waar het mij om gaat, is dat we aansluiting vinden bij de actualiteit. De enige boodschap die we hebben, is dat mensen zelf moeten nadenken en tot hun conclusies komen.'

Grenzen, zijn die er? Opnieuw een zucht. 'Wat toelaatbaar is, is altijd afhankelijk van de concrete situatie, van de omgeving. Maar in ieder geval is het zo dat ons de afgelopen maanden ideeën zijn aangeleverd die we niet hebben genomen.' Zoals? 'Er was een idee om een masterclass te geven voor porno-acteurs. Een ander kwam met een idee voor een show waarin iemand een compleet nieuwe identiteit zou krijgen. Inclusief heel vergaande plastische chirurgie. Ze hadden zelfs al kandidaten die wilden meedoen.'

En dat Veronica pulp zou uitzenden, wil hij wel even tegenspreken. 'Wij zijn geen pulpzender. V8, dat is een pulpzender. De ene serie na de andere Amerikaanse film, dát vind ik pulp. En zo'n titel als Wie heeft de langste, of reportages over dronken plattelanders kotsend in de fietstas, dát is pulp. Dat zullen wij nooit doen.'

Meer over