Nieuws

Xiomara Castro op kop in Hondurese verkiezingen, kan eerste vrouwelijke president worden

Xiomara Castro de Zelaya, de vrouw van de in 2009 door een coup afgezette president Manuel Zelaya, ligt op koers om de eerste vrouwelijke president van Honduras te worden. Zondag stonden er lange rijen bij de stemlokalen.

Joost de Vries
Blijdschap bij Xiomara Castro. Beeld AFP
Blijdschap bij Xiomara Castro.Beeld AFP

Een kleine vier uur na het sluiten van de stembussen presenteerde het electoraal hof een eerste voorlopig resultaat op basis van 16 procent van de stemmen. Castro, kandidaat van oppositiepartij Libre, haalde volgens die eerste prognose ruim de helft van de stemmen. Nasry Asfura, kandidaat van de regerende Partido Nacional, bleef steken op eenderde.

Winst voor Castro zou het einde betekenen van twaalf roerige jaren waarin de rechtse Nationale Partij het voor het zeggen had in het arme, door corruptie en geweld geteisterde, Midden-Amerikaanse land. De linkse Castro deed in 2013 ook al een poging, maar verloor toen van de huidige president, de rechtse hardliner Juan Orlando Hernández.

‘JOH’, zoals de Hondurezen hem noemen, regeerde de afgelopen jaren met harde hand. Hij sloeg protesten neer en wordt door de VS verdacht van het onderhouden van banden met de georganiseerde misdaad. Zijn herverkiezing in 2017 werd door waarnemers aangeduid als frauduleus. Zijn tweede termijn was al omstreden, een derde komt er niet: JOH stond dit keer niet op het stembiljet.

Hoge opkomst

Dit jaar lijkt alles anders in Honduras. Hoewel uit alle kiezersonderzoeken blijkt dat het vertrouwen van Hondurezen in de politiek tot een dieptepunt is gedaald, stonden er zondag lange rijen bij de stemlokalen. Internationale waarnemers deden verslag van een dag zonder grote incidenten.

Volgens het electoraal hof ging ruim 60 procent van de volwassen Hondurezen stemmen, een flink hogere opkomst dan bij eerdere verkiezingen de afgelopen jaren. Die hoge opkomst lijkt te worden verzilverd door oppositiekandidaat Castro, die de oppositie wist te verenigen en voor het eerst in ruim een decennium een gerede kans maakte de zittende Partido Nacional te verslaan.

Crisis

De volgende president erft een land in crisis. Jaarlijks vertrekken tienduizenden mensen vanwege de armoede en het endemische bendegeweld. De beruchte ‘maras’, straatbendes zoals MS13 en Barrio 18, heersen in delen van het land en kunnen grotendeels ongestraft hun gang gaan.

Honduras gold tien jaar geleden als het land met het hoogste moordcijfer ter wereld, al heeft er sindsdien een daling plaatsgevonden. Nog steeds beheersen misdaad en corruptie het leven van de bijna 10 miljoen inwoners, bijna een miljoen van hen vluchtte inmiddels naar het buitenland. De afgelopen twee jaar kwamen daar verwoestende orkanen en een ontwrichtende pandemie bovenop.

Omstreden president

President Hernández groeide voor veel Hondurezen uit tot het symbool van alles wat mis is in hun land. Hijzelf wordt verdacht van banden met drugsbendes, zijn broer zit een gevangenisstraf uit in de Verenigde Staten voor drugshandel. Na zijn omstreden herverkiezing in 2017 braken grote protesten uit. De president kondigde de noodtoestand af en stuurde het leger de straat op om de demonstraties te smoren, zo’n dertig mensen kwamen om.

Weinig Hondurezen geloofden nog dat verandering mogelijk was. Castro lijkt desondanks weer wat hoop te hebben aangewakkerd. Ze voerde campagne met de slogan: ‘Vandaag vertrekken ze echt’, verwijzend naar de Partido Nacional. Castro’s man Manuel Zelaya werd in 2009 door het leger afgezet nadat hij als president een steeds linksere koers was gaan varen. Hij haalde banden aan met de socialistische regimes van Cuba en Venezuela en beloofde een grondwetshervorming gericht op een socialer Honduras. Zelaya’s plannen vielen slecht bij de conservatieve economische elite.

Ook Castro belooft met Honduras linksaf te slaan. Ze stelde al de banden te willen aanhalen met China en eveneens de grondwet te willen herschrijven. Haar tegenhanger Asfura, burgemeester van hoofdstad Tegucigalpa, deed zijn best in de campagne zich te distantiëren van de impopulaire Hernandéz. Zondag beloofde hij de uitslag van de verkiezingen te respecteren, geen overbodige uitspraak in een land dat na de omstreden verkiezingen van vier jaar geleden opnieuw vreesde voor fraude.

Aanhangers van Castro vieren alvast feest op straat. Beeld AFP
Aanhangers van Castro vieren alvast feest op straat.Beeld AFP
Meer over