Xenofobe partij kan in parlementsverkiezingen tonen machtsfactor te zijn Australisch Labor krabbelt uit dal

Een politieke donderslag trof Australië dit voorjaar. Met leuzen tegen buitenlanders en aboriginals scoorde Pauline Hanson 24 procent in regionale verkiezingen....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Misschien zijn er wel drie winnaars, als vanavond de stemmen voor de Australische verkiezingen zijn geteld. De joviale dikkerd Kim Beazley, omdat hij Labor uit het dal heeft gehaald. De saaie premier John Howard, omdat hij op het nippertje kan doorregeren met zijn centrumrechtse coalitie. En de extreemrechtse Pauline Hanson, omdat zij met haar score de gevestigde partijen opnieuw heeft doen sidderen.

Van deze voorspellingen heeft de eerste de meeste kans om uit te komen. Eigenlijk is Labor al uit het dal geklommen. Na een regeerperiode van dertien jaar kregen de socialisten bij de verkiezingen van 1996 een geweldige klap. De kiezers straften daarmee de in financiële schandalen grossierende regering van Paul Keating.

Zijn opvolger heeft de schade snel hersteld. De charismatische, goedlachse Beazley (49) liet Labor een wending naar links maken. Daarmee heeft hij zijn partij teruggebracht op 40 tot 43 procent van de stemmen, ongeveer evenveel als Howards coalitie. 'Beazleys plaats in het pantheon van Labor is al verzekerd', schreef de krant The Australian.

Maar om te kunnen gaan regeren, moeten de socialisten minstens 27 zetels meer halen dan ze nu in het lagerhuis (totaal 148 zetels) hebben. Dat is een sprong omhoog die geen partij in Australië ooit heeft gemaakt.

Niettemin is het een nek-aan-nekrace. De coalitie van Liberalen (de partij van John Howard) en Nationale Partij komt in de peilingen op hetzelfde niveau als Labor. Velen vragen zich daarom af of premier Howard er afgelopen zomer verstandig aan deed vervroegde verkiezingen uit te schrijven.

Howard heeft net als Beazley campagne gevoerd met een economisch getint programma. De 59-jarige premier, een groot tegenstander van staatsingrijpen, wil lagere belastingen, vooral voor de hogere en middeninkomens, maar anderzijds invoering van een btw van 10 procent.

Labor belooft 500 duizend nieuwe banen en lastenverlichting voor de lage inkomens. Ook zullen fusies tussen financiële ondernemingen worden verboden.

Zelfs Pauline Hanson (44), ex-eigenaresse van een fish and chips-zaak, heeft haar succes voor een deel te danken aan haar economische slogans, die sterk protectionistisch zijn. Zij keert zich tegen de globalisering en vreest uitverkoop van de economie aan multinationals en het IMF. Haar plan voor een easy tax van 2 procent voor alles en iedereen wekte slechts hilariteit.

Maar de 'Moeder van Australië', zoals Hanson zichzelf noemt, is natuurlijk vooral degene die racisme en xenofobie introduceerde in de Australische politiek, al was het maar omdat haar tegenstanders haar daarvan beschuldigen. De One Nation Party wil Australië sluiten voor immigranten. Hanson is bang voor 'Azianisering' van het land. Ook vindt zij dat de 400 duizend aboriginals ten onrechte in de watten worden gelegd door de overheid.

Bij de regionale verkiezingen in juni in het noordelijke Queensland kreeg de jonge One Nation Party bijna een kwart van de stemmen. Sindsdien is Hanson de schrik van de Australische politiek. Deze zomer stond haar partij landelijk op 13 procent, maar in de loop van de campagne is de aanhang gezakt naar 7 procent.

In het Australische districtenstelsel maken de kleine partijen nauwelijks kans op zetels in het lagerhuis. In de machtige Senaat (die morgen voor de helft wordt ververst) zal Hanson wellicht een paar zetels krijgen.

Beslissend kan de opstelling van de One Nation Party zijn in districten waar geen kandidaat meer dan 50 procent heeft gehaald. De aanhang van de kleine partijen wordt hier verdeeld over de partijen die van de kiezers op het stembiljet een 'tweede voorkeur' hebben gekregen. Maar als Hanson nog invloed wil hebben op deze natelling, moet ze snel zijn. Tot gisteren had ze nog geen stemadvies geheven voor deze tweede voorkeur.

Labor-leider Beazley heeft zich het felst afgezet tegen Pauline Hanson. Premier Howard uit zijn afkeer door geheel en al te zwijgen over de Moeder van Australië. Zijn coalitiepartner, de Nationale Partij, is het meest gevoelig voor het rechtse populisme zoals de One Nation Party dat predikt. Beide vissen in dezelfde electorale vijver: de gebieden buiten de stedelijke oostkust.

Hansons aanwezigheid heeft daardoor al tot spanning in de coalitie geleid. Onenigheid over de positie van de aboriginals was zelfs aanleiding voor het uitschrijven van de vervroegde verkiezingen.

Mogelijk zullen veel van Hansons kiezers de Nationale Partij als tweede voorkeur aankruisen. Dat zou Howard net de paar zetels bezorgen die hij voor een meerderheid nodig heeft.

Meer over