Wye-Plus

HET vredesoverleg over Israël en de Palestijnen heeft sinds de doorbraak van Oslo in 1993 een sterk ritueel karakter. Vele akkoorden werden gesloten maar niet naar de behoren uitgevoerd, zodat er nieuwe overeenkomsten moesten worden gesloten om de gerezen obstakels uit de weg te ruimen....

Het zaterdag getekende akkoord vormt een zoveelste etappe op deze lange, moeizame weg waarbij op twee stappen vooruit doorgaans een stap terug volgt. De overeenkomst is bedoeld om nieuw leven te blazen in het vredesproces dat volledig tot stilstand was gekomen door het besluit van de vorige Israëlische premier Netanyahu om de uitvoering van het in oktober 1998 gesloten Wye-akkoord op te schorten.

'Wye' voorzag behalve in de terugtrekking van Israëlische troepen van de Westoever van de Jordaan, in een nog nader uit te werken bepaling over de vrijlating van Palestijnse gevangenen. Netanyahu kwam de afspraken echter niet na, omdat de Palestijnen zich volgens hem niet hielden aan hun beloften de terreur tegen Israëlische burgers en militairen te bestrijden. In het akkoord van zaterdag ('Wye-Plus') is afgesproken dat Israël zal beginnen met zich terug te trekken uit 40 procent van de Westoever en dat 350 Palestijnen in vrijheid zullen worden gesteld. Bovendien beginnen er onderhandelingen over een definitieve vredesregeling. Die moeten binnen een jaar zijn voltooid.

Het stemt tot vreugde dat deze afspraken er zijn gekomen. Er is vooruitgang geboekt ten opzichte van 'Wye': de vrijlating van de gevangenen staat nu zwart op wit, de Palestijnen krijgen betere gebieden op de Westoever en er kan worden begonnen met de aanleg van een haven in Gaza. Maar pas in achteraf zal blijken wat de handtekeningen van zaterdag werkelijk waard zijn. Winst is dat de Israëlische premier Barak vertrouwen heeft weten te wekken, maar ook hij is een harde onderhandelaar gebleken.

De besprekingen over een alomvattende vredesregeling zullen moeilijk worden. Zoals altijd, zijn de lastigste vraagstukken voor het laatst bewaard, zoals de grenzen van een toekomstige Palestijnse staat, het beheer van de schaarse waterbronnen, de terugkeer van Palestijnen die in Israëlisch-Arabische oorlogen werden verdreven, het lot van de joodse nederzettingen in (toekomstig) Palestijns gebied en de status van Jeruzalem.

Er zullen zich ongetwijfeld nog heel wat spanningen en zelfs crises voordoen. Bijvoorbeeld als Arafat zijn dreigement waarmaakt dat hij eenzijdig een eigen staat uitroept als er niet binnen een jaar een algeheel vredesakkoord ligt. Het wegnemen van vijftig jaar van onderlinge vijandschap, haat en argwaan gebeurt niet op commando. Dat vergt tijd. Intussen zullen extremisten alles in het werk stellen om het vredesproces te ontregelen, zoals gisteren bleek toen radicale Palestijnen twee autobommen lieten ontploffen.

Meer over