Wraking van rechters stijgt in populariteit

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER MAARTJE BAKKER

DEN HAAG - Rechters worden vaker verdacht van partijdigheid. Nog nooit was het wraken van rechters zo populair. In 2011 werd een recordaantal van 557 wrakingsverzoeken ingediend. Daarvan werden er 36 gegrond verklaard - bijna een verdubbeling ten opzichte van 2010.

Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Raad voor de Rechtspraak. Het aantal wrakingsverzoeken is onophoudelijk gestegen sinds 2007, toen er 229 keer werd geprobeerd rechters te laten vervangen wegens vermeende vooringenomenheid.

Aan de toename van het aantal wrakingen ligt vooral de grotere mondigheid ten grondslag van de partijen die voor de rechter komen, denkt Erik van den Emster, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak. 'Het gezag wordt überhaupt meer ter discussie gesteld. Daar ontkomt de rechter niet aan.'

Daarnaast is het wraken van rechters 'bekender geworden door bepaalde processen, zoals dat tegen Wilders', denkt Van den Emster. Bij de geruchtmakende zaak-Wilders richtte advocaat Bram Moszkowicz de schijnwerpers op de mogelijkheid om rechters te wraken. Eenmaal kreeg hij gelijk, omdat raadsheer Tom Schalken, die meeschreef aan de aanklacht tegen Wilders, een voor de PVV'er getuigende arabist had kunnen beïnvloeden.

Van den Emster waarschuwt ervoor overhaaste conclusies uit de nieuwe cijfers te trekken. 'Het aantal gegronde wrakingen is nog steeds heel klein. Statistisch gezien zijn er geen verschillen tussen de jaren. De gevolgtrekking dat rechters vaker partijdig zijn, is dus te kort door de bocht. De schijn van partijdigheid is al genoeg om een rechter te vervangen. Het komt ook voor dat er alleen maar wordt gewraakt om de zaak te rekken.'

Toch beraadt de raad zich op de manier van wraken. De vrees bestaat dat rechtbanken er meer last van zullen krijgen als de toename doorzet, bijvoorbeeld omdat zaken er vertraagd door raken.

Debat

'Het verstoort een zaak nogal', zegt Van den Emster. 'Daarnaast is er een debat gaande over de vraag hoe onpartijdig een rechter kan zijn die over een directe collega moet oordelen. In andere landen oordeelt het hof vaak over wrakingsverzoeken.'

Ook strafpleiter Wim Anker, onder meer de advocaat van Robert M., uitte onlangs zijn onvrede over de gang van zaken. 'Waarom worden er niet rechters uit een andere stad gehaald?' vroeg hij zich af.

De Orde van Advocaten was donderdag niet bereikbaar voor een reactie op het toegenomen aantal wrakingsverzoeken dat haar leden vorig jaar deed.

Vooringenomenheid

Als rechters van vooringenomenheid worden verdacht, kunnen ze worden gewraakt. Een wrakingsverzoek komt terecht bij de wrakingskamer, gevormd door drie andere rechters, die een rechter kan vervangen als er inderdaad sprake is van partijdigheid, of zelfs maar de schijn daarvan. Zo niet, dan zet de rechter de behandeling van een zaak door. Het kan ook gebeuren dat rechters zelf denken dat ze de schijn van partijdigheid wekken, bijvoorbeeld wegens een nevenfunctie die zij bekleden. In zo'n geval kan de rechter 'zich verschonen'. Echte regels zijn er niet voor. 'Je praat er met collega's over', zegt Erik van den Emster, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak.

undefined

Meer over