Wraak op Tsjetsjenië blijft nog droom

'TSJETSJENIE moet voor de keus worden gesteld: of een eind aan alle oorlogshandelingen op Russisch gebied, of de fysieke vernietiging van de hele republiek....

Zo denkt Ruslands grootste krant, Moskovski Komsomolets, de problemen in Tsjetsjenië op te lossen. Misschien niet erg realistisch, maar het geeft aan dat de frustratie over de toestand in de Kaukasus hoog is opgelopen. De Russen zijn de afgelopen jaren gewend geraakt aan geweld.

Maar de bomaanslagen, die halve flatgebouwen in ruïnes veranderen en tientallen slapende gezinnen onder het puin verpletteren, hebben het land geschokt. De autoriteiten hebben de moslimguerrilla's in Tsjetsjenië aangewezen als de daders, en de Russen eisen actie om meer aanslagen te voorkomen.

Premier Poetin heeft laten doorschemeren dat het Russische leger de guerrillabases in Tsjetsjenië kan aanvallen als de aanslagen doorgaan. Rusland is volgens de premier niet meer gebonden aan het vredesakkoord dat de terugtrekking van de Russische troepen regelde, omdat de Tsjetsjenen zich niet aan hun verplichtingen hebben gehouden. De Russische generaals hebben wel oren naar een operatie die de smadelijke nederlaag van 1996 kan uitwissen.

Maar de gevechten tussen het leger en de rebellen in Dagestan duiden erop dat een militair avontuur wel eens slecht voor de Russen zou kunnen aflopen. Ondanks de hun overweldigende vuurkracht zijn de Russen er niet geslaagd de guerrillastrijders een beslissende slag toe te brengen. Het Russische leger is te zwak voor een grootscheepse aanval op Tsjetsjenië. Zo'n aanval kan gemakkelijk ontaarden in een uitputtingsslag, tussen de bergpieken, die opnieuw vele duizenden Russische soldaten het leven zou kosten.

'Voor een overwinning hebben we eem briljante generale staf, zeer gedisciplineerde soldaten en een goed plan nodig,' zei Jeltsins voormalige Kaukasus-adviseur Emil Pajin onlangs. 'Gelooft u dat wij daarover beschikken?'

Kaukasus-experts dringen er bij de autoriteiten op aan politieke in plaats van militaire middelen te gebruiken. Ze willen dat Moskou concessies doet aan de Tsjetsjeense president Masjadov - onafhankelijkheid op termijn bijvoorbeeld - in ruil voor zijn belofte de krijgsheren te beteugelen. Een ontmoeting met de Russische president Jeltsin staat op de agenda, maar wordt steeds uitgesteld omdat de Masjadov weigert de acties van de krijgsheren publiekelijk af te keuren. De Russische autoriteiten zijn achterdochtig; ze vragen zich af of de Tsjetsjeense president de wil en de middelen heeft om de radicale fundamentalist Basajev aan te pakken.

Voorlopig schrikt Rusland nog terug voor een aanval. Wel heeft premier Poetin de order gegeven een 'quarantaine-zone' rond Tsjetsjenië in te stellen. De grens wordt afgsloten met greppels en hekken en de bewaking opgevoerd. Ondertussen voert de luchtmacht dagelijks aanvallen uit op de aanvoerroutes en de bases van de moslimrebellen. Officiëel heet het dat alleen militaire doelen worden aangevallen, maar een Russische officier vertelde aan het persbureau Interfax dat de luchtmacht er niets aan kan doen als de opstandelingen bases inrichten in de dorpen en steden.

Er is weinig dat Moskou kan doen aan de toestand in de Kaukasus, daarvoor zijn de problemen te zeer verbonden met de chaos in Rusland zelf. Het leger merkte in Dagestan dat de rebellen vochten met splinternieuwe Russische wapens. Het zijn de corruptie, de economische crisis en het gebrek aan politiek leiderschap in Rusland zelf waardoor Moskou de greep over de zuidelijke grensstreek langzaam maar zeker - en volgens sommigen voorgoed - verliest.

Meer over