Wouter Bos moet even doorklikken naar www.un.org

Zodra ik even niets te doen heb, surf ik graag rond op www.wouterbos.nl...

Op de website van de fractievoorzitter van de PvdA is altijd wel iets te beleven. Zo plaatste hij onlangs in de rubriek 'interviews' de tekst van het vraaggesprek met hem in de Volksrant van 17 maart.

Een geruchtmakend stuk, met ferme uitspraken over de Nederlandse deelname aan de internationale troepenmacht in Irak. Daarmee is het 'mooi geweest', vindt de PvdA-leider. 'De huidige coalitie heeft een veel te smalle basis', zegt hij. 'Er is geen VN-mandaat. Als dat er wel zou zijn, waren veel meer landen bereid geweest troepen te sturen.'

Willen de sociaal-democraten de Irakezen dan aan hun lot overlaten? Sakkerloot, nee! Over verlenging valt met de PvdA best te praten, maar: 'Zo'n VN-mandaat is een absolute voorwaarde.'

Het interview met Bos leidde tot fel politiek debat. Bos capituleerde, zo vond menigeen, in feite voor Al Qa'ida, dat daags ervoor een grote aanslag had gepleegd in Madrid.

Het merkwaardige is nu dat in al dat gekrakeel niet onbelangrijk feit door bijna niemand in Nederland is opgemerkt:

er is ween VN-mandaat voor de internationale troepenmacht in Irak.

Echt waar.

Als Wouter Bos vandaag klaar is met het onderhoud van zijn website, moet hij even doorklikken naar www.un.org/documents. Daar treft hij onder 'security council resolutions' en '2003', elfde van boven, de tekst aan van resolutie 1511 van 16 oktober vorig jaar. De Veiligheidsraad legt daarin zijn instemmingvast met het optreden van de door de VS geleide troepenmacht in Irak.

De Veiligheidsraad, aldus par. 13, 'geeft een internationale macht onder verenigd bevel toestemming om alle nodige maatregelen te nemen voor het handhaven van veiligheid en stabiliteit in Irak'. Het woord authorizes staat er cursief, dus met klemtoon. Dan par. 14: De raad 'dringt er bij lidstaten op aan assistentie te verlenen, inclusief militaire strijdkrachten, onder dit mandaat van de Verenigde Naties, aan de multinationale macht'.

Onder dit mandaat van de Verenigde Naties, Wouter! In par. 15 wordt het weer genoemd, 'het mandaat van de troepenmacht', en in par. 25 wordt de VS gevraagd regelmatig aan de V-raad te rapporteren.

Resolutie 1511 was een aanvulling op resolutie 1483, door de Veiligheidsraad aangenomen kort nadat de Amerikanen Bagdad hadden ingenomen. Daarin gaf de Vraad al zijn zegen aan de aanwezigheid van het Amerikaans-Brits bezettingsleger. Maar volkenrechtelijk was het een wat dunne basis voor het optreden van een internationale troepenmacht.

Niettemin was die resolutie 1483 voor het kabinet, met instemming van de PvdA, al voldoende om eind juni een bataljon mariniers naar Irak te sturen. En als er al mensen waren die vonden dat de VN-dekking daarvoor mager was, dan werden zij op 16 oktober geheel gerustgesteld.

Waarom nu dan opeens de gewetensnood van de PvdA?

Misschien bedoelt Bos dat 'Irak' geen VN-operatie volgens het boekje is, opgericht en geleid door het hoofdkantoor in New York. Maar VN-vredesmachten volgens het boekje, die best helemaal niet. Althans, in het boekje het VN-handvest komt het begrip 'vredesmachten' niet voor. Naderhand groeide de praktijk om VNblauwhelmen neer te zetten tussen partijen die wel een buffer konden gebruiken.

Nog weer later, in de jaren negentig, groeide een nieuwe praktijk: coalities van landen die hun troepen naar, voor VNblauwhelmen te riskante, conflictgebieden sturen om de orde te herstellen of te bewaren. Het initiatief komt doorgaans van die landen zelf, niet van de VN, die er pas achteraf hun stempel, dus hun mandaat, aan geven. Bosnis er een voorbeeld van, en Kosovo. Ook Afghanistan kreeg door een unilaterale Amerikaanse actie te maken met vreemde troepen op zijn grondgebied.

Alom wordt deze variant erkend als daadkrachtiger dan het klassieke blauwhelmenscenario, en beter aansluitend op de politieke realiteit. Na verloop van tijd, als het geweld wegebt, wordt de rol van de VN groter.Ook Irak is een voorbeeld van deze praktijk, en ook in Irak zal de rol van de VN groeien na de machtsoverdracht in juni, ongetwijfeld met een aangepast VN-mandaat. In New York wordt daar al aan gewerkt, zo liet Kofi Annan maandag weten.

Niets staat Nederland dus in de weg de Irakezen te blijven helpen met de opbouw van hun land. Hun strijd, Wouter, onze strijd, internationale solidariteit.

De tekst van dit artikel mag geheel kostenloos worden afgedrukt op www.wouterbos.nl.

Meer over