Worden obesitaspatiënten net zo oud als mensen op gezond gewicht?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: obesitaspatiënten worden net zo oud als mensen op gezond gewicht.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Ja hallo zeg. De ene dag is overtollig vet sluipmoordenaar nummer één, de andere dag halen dikke mensen flierefluitend net zulke hoge leeftijden als slanke mensen. 'Niet eerder dood door overgewicht', zo klinkt de conclusie van Rotterdams onderzoek vandaag, dat massaal werd overgenomen door onder meer AD, NU.nl, LINDA Nieuws en ook deze krant. Het nieuws komt krap een maand nadat een gezaghebbende studie in The Lancet stelde dat obesitas wel degelijk het sterfterisico verhoogt. Wat nu? Er moet toch iemand naast zitten, zou je denken.

Wat de koppen en eerste nieuwsregels over het Rotterdamse onderzoek er niet bij vertellen, is dat de conclusie enkel geldt voor een groep mensen van gemiddeld 70 jaar oud. En juist dat feitje is geen nieuws: zo bleek ook in het eerdergenoemde Lancet-onderzoek dat ouderen niet eerder sterven dan slanke leeftijdgenoten, vermoedelijk omdat de vetreserves bejaarden helpen om ernstige ziekenhuisopnames te overleven. Overigens was AD de enige die deze nuance in de kop had verwerkt; de rest kwam er pas halverwege het nieuwsbericht mee.

Photoshop

Op zich is het begrijpelijk dat het gros van de nieuwskranten de belangrijke nuance niet in de kop overnam: het oorspronkelijke bericht van het Rotterdamse Erasmus MC generaliseert het resultaat namelijk zelf ook. 'Mensen met overgewicht en obesitas sterven niet eerder dan zij die een normaal gewicht hebben', aldus de tekst onder de kop 'Even oud met overgewicht'.

Nog een aanwijzing dat de persafdeling van Erasmus MC voor de aandacht ging in plaats van voor de droge realiteit, is dat het oorspronkelijke Rotterdamse onderzoek vooral ging over de relatie tussen diabetes, ziektelast en sterfte bij dikke ouderen, niet over sterftecijfers bij obesitas in het algemeen.

Misschien wel opmerkelijker is de foto die de persvoorlichters bij hun bericht hebben geplaatst: die is gefotoshopped, ontdekte de Nederlandse microbioloog Elisabeth Bik van de Stanford-universiteit, die ook onderzoek doet naar beeldvervalsing. Om de een of andere reden leek het het Erasmus MC een goed idee om een willekeurige foto van een Rotterdamse wijk te verrijken met een foto van twee Amerikaanse obese vrouwen - met hun rug naar de camera toe, een variatie op de standaardfoto van hoofdloze dikkerd - door deze, hoppakee, in de wijkfoto te plakken. Wellicht waren er even geen foto's van dikke Rotterdammers beschikbaar.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Ziek, niet dood

Terug naar het overlijdensrisico onder zwaarlijvigen: is die, buiten bejaarden om, nu wel hoger of niet? Het ligt ingewikkeld. De meeste onderzoeken spreken van een hogere sterfkans voor dikke mensen op jonge en middelbare leeftijd, maar zoals een commentaar van de eerdergenoemde Lancet-studie meldt, is het moeilijk om betrouwbare getallen te berekenen.

Dikke mensen krijgen vaker dodelijke aandoeningen zoals diabetes en hart- en vaatziekten; zoveel is zeker. En hoewel dat gemiddeld genomen inderdaad leidt tot een hogere sterfkans in de statistieken, laten recentere cijfers zien dat dat niet altijd zo hoeft te zijn. In landen met goede gezondheidszorg, zoals Denemarken, drukken de behandelingen voor deze aandoeningen het risico op overlijden behoorlijk, waardoor de sterfkans steeds dichter in de buurt komt te liggen bij mensen op gezond gewicht. Alleen extreme obesitas lijkt echt wat dodelijker te zijn, concluderen de Deense onderzoekers.

Maar de sterftecijfers waar we vaker over horen, komen uit landen waar de gezondheidszorg niet voor iedereen even toegankelijk is, zoals de Verenigde Staten. Daar lopen dikke mensen waarschijnlijk een hoger risico om dodelijk benadeeld te worden door hun gewicht - bijvoorbeeld ook omdat artsen dikkere mensen niet altijd de zorg weten te geven die ze nodig hebben, of omdat obesitas-patiënten niet meer naar het ziekenhuis durven, aldus onderzoek van de Yale-universiteit.

Kortom: of overgewicht levensbedreigend uitpakt, dat ligt er maar net aan. Dus ook al zijn de conclusies van het Rotterdamse onderzoek buiten proporties geblazen, is de dodelijkheid van overgewicht inderdaad niet altijd vanzelfsprekend.

null Beeld
Beeld
Meer over