Feiten bij de borrel

Word je zuinig van een slimme meter?

Door de installatie van slimme energiemeters zouden Nederlanders verstandiger omgaan met hun verbruik. Maar alleen een meter is niet genoeg.

Een monteur monteert een slimme energiemeter.  Beeld ANP
Een monteur monteert een slimme energiemeter.Beeld ANP

Al in 2015 besloot de Nederlandse overheid alle huishoudens te voorzien van een slimme meter om het energieverbruik inzichtelijker te maken. De verwachtingen zijn groot: Nederlanders zouden tot wel 6 procent kunnen besparen op hun energieverbruik thuis. Maar ga je ook echt slimmer om met energie door zo’n meter?

Op het eerste gezicht valt de intelligentie van de slimme meter wat tegen. Het apparaatje doet in principe niets anders dan het meten en doorgeven van je stroom- en gasverbruik. Dat de meteropnemer niet meer langs hoeft te komen, scheelt natuurlijk ook energie, maar echt zoden aan de dijk zet dat nog niet. En u komt er pas bij het maandelijks overzicht achter als uw gasverbruik uit de hand is gelopen.

Gelukkig zijn er manieren om de meter slimmer te maken. Bijvoorbeeld door er een apart display aan te koppelen. Daarop kunnen gebruikers het verbruik van dag tot dag inzien in handige tabellen en grafieken. Heeft uw verwarming overuren gedraaid omdat het weer toch tegenviel in de meivakantie? Dan ziet u een piek op het scherm, en bij de luxe varianten zelfs een alarmerend lampje.

Direct kunnen zien wat u verbruikt, maakt een enorm verschil, blijkt uit recent onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Huishoudens die een slimme meter zonder scherm hebben besparen slechts 0,9 procent gas ten opzichte van mensen met een ouderwets draaiwerk, bij het stroomverbruik is helemaal geen effect te zien. Huishoudens die dagelijks hun energieverbruik kunnen zien zijn een stuk zuiniger, met een gemiddelde besparing van 2,2 procent elektriciteit en zelfs 6,9 procent van hun gasverbruik.

Opvallend is dat de respondenten van het PBL-onderzoek zelf dachten dat het display helemaal geen invloed had. Het duurzame gedrag was onbewust het dagelijks leven ingeslopen.

Alleen de slimme meters, die inmiddels bij 7- van de in totaal 8 miljoen Nederlandse huishoudens hangen, zijn niet genoeg. De hoop is gevestigd op slimme schermen. Want hoewel slechts 400 duizend huishoudens er een in de huiskamer heeft staan, dragen zij voor eenderde bij aan de energiebesparing door slimme meters, displays en verbruiksoverzichten.

Gaan de slimme schermen werkelijk bijdragen aan de doelstelling om in 2050 klimaatneutraal te zijn? Dat is nog onzeker. Een belangrijke kanttekening is dat de 400 duizend huishoudens die nu al zo’n scherm hebben mogelijk meer gemotiveerd zijn energie te besparen dan de gemiddelde Nederlander: het is onduidelijk of dit effect bij iedereen hetzelfde is. Daarnaast kosten de apparaten zo’n 100 euro, al is dat bedrag in iets meer dan een jaar terug te verdienen. Het PBL denkt dat de displays een veel groter effect zouden kunnen hebben in combinatie met andere maatregelen, zoals isolatie en voorlichting over energieverbruik.

Nadelen zijn er ook. Met de komst van slimme meters en schermen wordt meer data verzameld van klanten en is het risico op datalekken groter. De slimme meter wordt door 9 procent van de consumenten geweigerd, bij 1 op de 10 van de weigeraars doet dit uit zorgen over zijn of haar privacy. Ook zijn niet alle eigenaren van zonnepanelen enthousiast over de slimme meter. Deze kan namelijk pieken en dalen in de teruglevering van stroom op zonnige dagen registreren. Dat heeft mogelijk gevolgen voor de prijs die zij voor ervoor krijgen.

Een slim display lijkt een stuk snuggerder dan alleen een slimme meter. Mogelijk komen zo de klimaatdoelstellingen weer een beetje dichter binnen bereik. Maar hoe slim de meters ook worden, uiteindelijk moet u zelf de stekker uit het stopcontact halen.

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics
Meer over