interviewpaul verbruggen

Woningtekort statushouders leidt tot noodsituatie in Alkmaar: ‘Versoepel tijdelijk regels voor woningbouw’

Een schreeuwend gebrek aan woningen voor het toegenomen aantal statushouders leidt tot schrijnende gevallen, zegt wethouder Paul Verbruggen (PvdA) van Alkmaar. Andere kwetsbare groepen worden er de dupe van. Het rijk zou de woningbouwregels tijdelijk moeten versoepelen, meent hij. ‘Anders zou ik niet weten hoe ik het fatsoenlijk kan regelen.’

Het centrum van Alkmaar. Beeld Hollandse Hoogte / Ramon van Flymen
Het centrum van Alkmaar.Beeld Hollandse Hoogte / Ramon van Flymen

Verbruggen (Wonen, Armoedebeleid) stuurde eind vorig jaar samen met collega’s van zeven omliggende gemeenten een brandbrief naar de regering. Daarin stellen zij geen woningen te kunnen vinden voor het toegenomen aantal asielzoekers met een verblijfsvergunning.

Die opdracht is bijna verdubbeld voor het komende halfjaar en dat is volgens de PvdA-bewindsman een onredelijke eis die ‘extreem ten koste gaat’ van andere kwetsbare woningzoekenden die ook recht hebben op een sociale huurwoning. Als voorbeeld noemt hij gezinnen met een laag inkomen, arbeidsmigranten, gescheiden ouders en daklozen. Die gevallen stuurt Verbruggen (60) nu soms door naar de daklozenopvang.

De regio Alkmaar vraagt de regering (tijdelijk) regels te versoepelen die de woningbouw bemoeilijken. In de brandbrief gericht aan staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie) stellen de zeven gemeenten in de regio voor de definitie van een tijdelijke woning op te rekken, het bouwen van tijdelijke woningen in beschermd landschap toe te staan, nieuwe tussenvormen van huisvesting te verkennen, plus ambtelijke en financiële ondersteuning op korte termijn. De nood is zo hoog, schrijven de opstellers, dat de handhavende taak van de provincie ter bescherming van Bijzonder Provinciaal Landschap moet worden opgeschort.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken erkent desgevraagd dat gemeenten voor een enorme opgave staan om dit jaar 27.000 asielzoekers met een verblijfsvergunning (in jargon: statushouders) een sociale huurwoning te bieden. Dat is 12.000 meer dan vorig jaar, omdat de Immigratie- en Naturalisatiedienst een achterstand aan het wegwerken is. Minister Kajsa Ollongren heeft al 50 miljoen euro uitgetrokken voor kwetsbare doelgroepen die een woning zoeken en zij is bereid gemeenten te belonen per geholpen statushouder. Dat geld gaat volgens haar anders toch naar het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers voor de kosten van een langdurig verblijf. Daarnaast wil de regering samen met gemeenten op zoek naar tussenvoorzieningen en tijdelijke doorstroomwoningen.

Wat is uw opdracht dit jaar met betrekking tot statushouders?

‘Voor het komende jaar moet ik onderdak zoeken voor 166 statushouders in de gemeente Alkmaar. Voor de hele regio gaat het om 466 asielzoekers. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Dat aantal komt bovenop de 19 duizend actief woningzoekenden in de sociale sector die we nu al hebben in de regio Alkmaar. Tegenover dat enorme aantal, staan minder dan 2.000 sociale huurwoningen die jaarlijks vrijkomen voor nieuwe huurders. De wachttijd voor een sociale huurwoning is momenteel 8 tot 9 jaar.

‘Het gevolg: schrijnende gevallen. Moeders met kinderen die na een scheiding niet meer in hun huis kunnen blijven en aankloppen voor hulp bij de gemeente. Het komt voor dat ik hen doorverwijs naar de daklozenopvang. Daar hebben ze gelukkig wel aparte kamers voor gezinnen. Maar het doet pijn, dat het zo moet. Je zou als wethouder een voorraad tijdelijke woningen willen hebben voor noodgevallen.’

Wat kunt u op korte termijn doen om dit probleem op te lossen?

‘Statushouders hebben met voorrang recht op een plek in de Nederlandse samenleving. Ik zou alleen niet weten hoe ik dat fatsoenlijk kan regelen. De verdubbeling baart zorgen. Ik moet ook dakloze jongeren huisvesten, plus mensen met een zorgvraag, en gewone woningzoekenden die in aanmerking komen voor een betaalbare huur- of koopwoning. Daar komt bij dat het aantal vrijkomende woningen gestaag afneemt. Want mensen worden minder mobiel.

‘Op lange termijn ziet de situatie er wel redelijk uit. De komende 20 tot 25 jaar worden er 60 duizend woningen bijgebouwd in de regio Noord-Holland -Noord. Maar dat gaat ons nu niet helpen.’

Heeft u al antwoord gekregen op uw brandbrief?

‘Een regulier woningbouwproject duurt drie tot zeven jaar. Ons voorstel aan de regering: help ons met menskracht en geld om woningen sneller te realiseren. Door bijvoorbeeld tijdelijk af te wijken van procedures en woningbouwcorporaties te helpen hun businesscase rond te krijgen. Bijvoorbeeld door de zogeheten onrendabele top te betalen, een subsidie voor een bouwproject met sociale huur. Tijdelijke woningen kun je sneller realiseren, mede omdat bestemmingsplannen niet gewijzigd hoeven te worden. Maar dan moet je nog steeds ruimte hebben. In de regio Alkmaar zijn er diverse gebieden waar wij al jaren graag zouden bouwen, maar die de provincie heeft aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap. Nu het verschil tussen vraag en aanbod zo nijpend is, zou je in die gebieden wel tijdelijke bebouwing kunnen toestaan. En dat dan later weer terugbrengen tot de originele staat. Daarover willen we met de provincie en het Rijk in gesprek. We stuurden die brandbrief ruim voor de Kerst, maar we hebben nog geen reactie gehad.’

Meer over