Wonderbaarlijke verzoening in Rome

Fidel Castro en Johannes Paulus II hebben dinsdag in het Vaticaan de verzoening voorbereid tussen communistisch Cuba en de katholieke kerk....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

's Ochtends om kwart voor elf komt een curieuze karavaan van zestien auto's het Sint-Pietersplein opgereden. Castro's dertig lijfwachten zijn tot de tanden bewapend. Op één van de wagens is zelfs een mitrailleur gemonteerd, want je kunt nooit weten. Op ditzelfde plein werd in 1981 een moordaanslag op de paus gepleegd.

De erewacht van Zwitserse gardisten is minder martiaal bewapend: met hellebaarden. Langzaam, haast timide loopt Castro in zijn blauwe pak de Vaticaanse paleizen in. Zal deze oud-leerling van een jezuïetenschool een knieval maken en de ring van de opperherder kussen?

De vitale leider van de versleten revolutie buigt niet voor de paus. Ze drukken elkaars handen. 'Heiligheid', zegt Castro, 'het is voor mij een groot voorrecht hier te zijn.' De eerste ontmoeting tussen de atheïst en Christus' plaatsvervanger duurt 35 minuten.

De twee hebben als broeders met elkaar gesproken, in het Spaans. Castro verklaart zich 'geroerd en geëmotioneerd'. Later zegt de pauselijke woordvoerder Navarro dat Castro de paus heeft uitgenodigd voor een bezoek aan Cuba, en dat die de invitatie heeft aanvaard.

Hoe is het mogelijk dat de perfecte tegenpolen broeders zijn geworden? Is Cuba niet het laatste bastion van het communisme dat de paus als een leeuw heeft bestreden? En kon Castro Wojtyla's blijde boodschap niet missen als kiespijn? Maar de Berlijnse muur heeft in zijn val ook deze oude schema's meegesleurd.

Fidel raakte immers zijn grote Sovjet-broer kwijt, en daarmee de subsidies die de Cubaanse economie overeind hielden. Hij raakte in een compleet isolement. Maar ook de paus had al snel geen enkele reden meer om te juichen over de val van het communisme. De betere wereld die hij had verwacht, was immers nergens te bekennen.

De kerkvorst begon een kruistocht tegen de nieuwe vijand: het zegevierende kapitalisme met zijn heilig geloof in de markt en zijn hardvochtigheid jegens degenen die voor de markt niet interessant zijn. Op de Wereldvoedseltop stelden de paus en Castro het schandaal van de honger even fel aan de kaak.

De pontifex gaat ervan uit dat Castro geen communistisch gevaar meer is voor Latijns Amerika. Het Cubaanse model is immers in crisis en heeft na bijna veertig jaar revolutie geen epigonen meer. Een ideaal moment dus om voor de kerk meer bewegingsvrijheid te vragen en aan te dringen op respect van de mensenrechten en democratisering.

Vandaag komt aan de Fidel-show in Rome een eind. Vier dagen lang hebben zijn gorilla's de stad naar hun hand gezet. Ze vertrouwden niets en niemand. Zelfs de snelle Lancia Thema die de Italiaanse regering haar Cubaanse gast ter beschikking had gesteld, hebben ze eerst gedemonteerd.

Vier dagen lang zijn de fans in processie naar hun held getrokken. Toch is niet iedereen weggezwijmeld voor de Castro-mythe. Behalve van de paus heeft de Cubaanse leider ook van de Italiaanse leiders te verstaan gekregen dat mensenrechten en democratie niet facultatief zijn.

Meer over