nieuws

Wintercijfers RIVM: wie vaccin én corona had, is beste beschermd

Gevaccineerden die corona hebben gehad zijn twee keer zo goed beschermd tegen het virus als gevaccineerden die nooit besmet raakten. Maar er is geen aanwijzing dat een infectie beter zou beschermen tegen een nieuwe corona-infectie dan een vaccinatie.

Maarten Keulemans
Op een vaccinatielocatie bij Schiphol wachten mensen na hun boosterprik.  Beeld ANP
Op een vaccinatielocatie bij Schiphol wachten mensen na hun boosterprik.Beeld ANP

Dat zijn enkele van de opvallende uitkomsten die RIVM-wetenschappers hebben gepubliceerd, na analyse van de dossiers van ruim 160 duizend Nederlanders die afgelopen winter positief testten op corona. Wie al een keer corona had en zich daarna liet vaccineren, is zo’n 70 tot 85 procent beschermd tegen herbesmetting. Dat is zelfs nog wat meer dan na vaccinatie plus een boosterprik.

‘Dat laat heel mooi zien wat we eigenlijk al wisten’, zegt epidemioloog Susan van den Hof (RIVM). ‘Als je meerdere keren wordt blootgesteld, wordt de bescherming gewoon beter. En daarbij maakt het eigenlijk niet eens zoveel uit of het nu door een booster is, of door de infectie. Al zou ik persoonlijk voor vaccinatie kiezen, omdat je van de infectie zo ziek kunt worden.’

Daarbij maakt de volgorde overigens weinig uit: eerst een infectie en dán vaccinatie, of eerst vaccineren en daarna alsnog corona krijgen, schrijven de onderzoekers.

‘Natuurlijke’ bescherming

Bij mensen die ‘gewoon’ zijn gevaccineerd, was de bescherming tegen omikron afgelopen winter nog maar zo’n 35 procent, blijkt uit de Nederlandse cijfers. Dat is net zo weinig als bij mensen die een infectie doormaakten en ongevaccineerd bleven. Die cijfers gaan in tegen het bij vaccinweigeraars veelgehoorde verhaal, dat ‘natuurlijke’ bescherming veel beter zou beschermen dan vaccinatie.

En of het nu na vaccinatie of na infectie is: de bescherming tegen het opnieuw krijgen van corona zakt bij iedereen met ongeveer een kwart terug in de eerste drie á vier maanden na de prik of de ziekte, om daarna op een lager niveau te stabiliseren.

Dat geldt ook voor boosterprikken. Kort na de boosterprik bleken mensen afgelopen winter voor zo’n 60 tot 70 procent beschermd tegen besmetting met de omikronvariant. Vier maanden later is dat nog maar 45 tot 50 procent. Dat is overigens nog altijd meer dan wie géén boosterprik nam.

De boosterprik heeft intussen de bescherming tegen ic- en ziekenhuisopnames bijna verdrievoudigd, blijkt uit een andere, ook vorige week verschenen analyse. Geboosterde Nederlanders waren afgelopen maanden voor 78 procent beschermd tegen ziekenhuisopname en voor 88 procent tegen ic-opname. Bij mensen die de booster níét haalden, was die bescherming respectievelijk 27 en 33 procent.

Niet onnodig boosteren

Toch geeft de snelle afname van bescherming te denken over hoe men moet omgaan met het bijprikken van kwetsbare mensen, schrijven de wetenschappers in hun nog te publiceren artikel, op voorpublicatie-website Medrxiv. ‘Aan de ene kant wil je mensen niet onnodig boosteren, aan de andere kant wil je er snel bij zijn om de hoog-risicogroepen te beschermen’, zegt Van den Hof. Concrete aanbevelingen doen de onderzoekers overigens niet.

De nieuwe cijfers bieden een eerste, gedetailleerde blik op wat vaccins in ons land zoal uithaalden tegen de omikronvariant van het coronavirus. Bij eerdere analyses, in de tijd van de deltavariant, werd ook al duidelijk dat het zin heeft om na een doorgemaakte infectie het vaccin te halen. Maar bij de omikronvariant blijkt het verschil kolossaal: een verdubbeling van de bescherming.

Een belangrijke beperking is er ook: er zijn steeds minder mensen die noch het vaccin, noch het virus hebben gehad, en dat kan de cijfers vertekenen. Uit een analyse van bloedbank Sanquin bleek al eerder dat mensen die dénken dat ze nooit corona hebben gehad, vaak wel degelijk antistoffen tegen het virus in hun bloed hebben.

Zomergolf op komst

Onduidelijk is overigens hoe goed de vaccins standhouden tegen de nieuwere varianten van het virus, die inmiddels oprukken in onder meer de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. Eerste proeven doen vermoeden dat de varianten ‘BA.2.12.2’, ‘BA.4’ en ‘BA.5’ weer iets beter kunnen ontsnappen aan antistoffen dan de eerste twee omikronvarianten.

Dat zou betekenen dat er weer een nieuwe, kleine zomergolf op komst is, waarschuwde gezondheidsdienst ECDC afgelopen vrijdag. Het ‘Europese RIVM’ heeft als eerste grote organisatie de varianten BA.4 en BA.5 uitgeroepen tot ‘varianten van zorg’, een stapje hoger op de alarmladder. Er zijn overigens geen aanwijzingen dat BA.4 en BA.5 ernstiger ziekmaken.

Meer over