Wim Kok vormt hart van verdediging Waigel

Met een gelukstelegram van 'een nuchtere buitenlandse waarnemer' bouwde kanselier Helmut Kohl woensdag in de Bondsdag een verdedigingslinie rondom zijn geplaagde minister van Financiën....

WILLEM BEUSEKAMP

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

BONN

Premier Kok, volgens de Duitse regeringsleider 'zelf een van de meest excellente voormalige ministers van Financiën die ik ken', had Waigel afgelopen weekeinde gefeliciteerd met diens achtjarige jubileum. Hij kon niet weten, dat zijn loftuitingen drie dagen later een belangrijke rol zouden spelen in het Duitse parlement, waar de oppositie het aftreden van 'Goldfinger' Waigel eiste.

Aan het oordeel van de Nederlandse sociaal-democraat en voormalig vakbondsleider dient volgens Kohl des te meer belang te worden gehecht, daar het een politicus betreft 'die zeer veel sympathie voor ons land heeft'. De oppositie werd er stil van en waagde het niet Kohl tegen te spreken.

Zoals verwacht maakte de motie van wantrouwen geen schijn van kans. De drie regeringsfracties van CDU, CSU en FDP sloten de rijen en schaarden zich demonstratief achter de minister van Financiën. Waigel zelf had eerder tijdens het 'gouddebat' eveneens hulp van Nederlandse zijde ingeroepen. Wim Duisenberg, in zijn vak ook al een van de beste ter wereld, had Waigels goudplannen 'nadrukkelijk goedgekeurd'.

Dat kan niet kloppen, meende een financieel-expert van de SPD. Hij citeerde de president van de Nederlandse Bank weer heel anders dan Waigel het had gedaan. Waarna het debat ineens een wel erg hoog NL-gehalte kreeg. Plotseling ging het over de interpretatie van een parlementaire studiereis naar Nederland. Sommigen zouden onder de indruk zijn geraakt van het Haagse 'Wirtschaftswunder', anderen hadden teleurgesteld moeten vaststellen dat de verborgen werkloosheid hoog is en dat veel deeltijdwerkers bij de westerbuur helemaal niet zijn verzekerd.

SPD-voorzitter Oskar Lafontaine - hij maakte van zijn recht gebruik om als lid van de Bondsraad zich in het Bondsdag-debat te mengen - vatte de Duitse mode om zich op Nederland blind te staren als volgt samen: 'Niet modern.' Een politiek van aanhoudende loonmatiging, slecht betaalde en sociaal onverzekerde deeltijdbanen is volgens hem niets voor Duitsland.

Het gesloten front voor Theo Waigel kon niet verhelen dat zijn 'operatie Goldfinger' is stukgelopen op het taaie verzet van de Bundesbank, de internationale kritiek en de massale steun van de bevolking voor de centrale bankiers in Frankfurt. President Tietmeyer van de Bundesbank herinnerde er woensdag nog even aan dat het compromis over de herwaardering van het Duitse goud pas een compromis mag worden genoemd zodra de centrale bankraad haar goedkeuring heeft verleend.

Deze goedkeuring, zo liet Tietmeyer doorschemeren, hangt weer af van wat Waigel gaat doen met het wetsvoorstel waarmee de Bundesbank wordt gedwongen voortijdig de goudvoorraad op te waarderen. Tietmeyer: 'Ik ga ervan uit dat de opwaardering zonder parlementaire dwang kan plaatsvinden.' Anders gezegd: de Bundesbank zal haar onafhankelijkheid tot de laatste snik verdedigen en wil dat het wetsvoorstel wordt ingetrokken.

De centrale bank kreeg gisteren ook steun van de Vijf Wijzen, het onafhankelijke economische adviescollege van de regering. De experts noemen Waigels goudplannen onverantwoord en menen dat eenmalige opstekers niet thuishoren in een serieuze balans.

Vast staat dat de herwaardering niet al dit jaar kan worden gebruikt voor het oppoetsen van Duitslands rapportcijfers voor de euro, zoals Waigel aanvankelijk voor ogen stond. Betekent dit dat de euro in acuut gevaar is?

Kanselier Kohl erkende dat de begrotingsproblemen groot zijn, maar dat een tijdige start van de euro in 1999 op geen enkele wijze door Duitsland zal worden doorkruist. Kohl: 'Wij zullen er alles aan doen, wij zullen er voor vechten en wij garanderen dat Duitsland dit jaar voldoet aan de toelatingseisen.' De Economische en Monetaire Unie, zo herhaalde de kanselier, is een garantie voor vrede en vrijheid. Uitstel betekent volgens hem afstel. 'Wie deze historische kans niet erkent, is niet meer te helpen.'

Minister Waigel ging daarop direct aan de slag. Met onmiddellijke ingang dienen alle overheidsuitgaven aan hem persoonlijk te worden voorgelegd. Dit betekent in de praktijk een absolute uitgavestop. En omdat de Bundesbank hem niet wil helpen en de rechts-liberale coalitiepartner (FDP) iedere belastingverhoging van de hand wijst, gaan Waigels ambtenaren op zoek naar andere stille reserves. Hoe hoog de nood is, blijkt uit het brede scala van mogelijkheden: zelfs de strategische olievoorraden zijn niet meer veilig.

Meer over