Willem Vissers is bij de generale repetitie van het WK voetbal in Qatar: ‘Het leek me zinvol zelf te gaan kijken’

Een jaar voor het WK voetbal in Qatar vindt de generale repetitie plaats: de Arab Cup. Voetbalverslaggever Willem Vissers is sinds donderdag ter plaatse. ‘Ik vind het ongemakkelijk. Als ik in zo’n stadion zit, denk ik: hoeveel arbeiders zijn hiervoor overleden?’

Niels Waarlo
Een voetbalsupporter uit Egypte moedigt, verkleedt als farao, zijn ploeg aan tijdens de Arab Cup. Dat toernooi voor Arabisch-sprekende landen geldt als de generale repetitie voor het WK voetbal in Qatar, dat volgend jaar om deze tijd plaatsvindt.  Beeld AFP
Een voetbalsupporter uit Egypte moedigt, verkleedt als farao, zijn ploeg aan tijdens de Arab Cup. Dat toernooi voor Arabisch-sprekende landen geldt als de generale repetitie voor het WK voetbal in Qatar, dat volgend jaar om deze tijd plaatsvindt.Beeld AFP

Dag Willem, waarom ben je nu al in Qatar?

‘De Arab Cup is een toernooi waar alleen Arabisch-sprekende landen aan meedoen. Het is de test voor het WK. Aangezien we veel schrijven over dat toernooi en de misstanden daaromheen, leek het me zinvol zelf te gaan kijken.

‘Ik heb gisteren zo’n zeven uur door Doha gelopen. Het doet me denken aan een fantasiewereld. Vijftig jaar geleden was hier alleen woestijn. Door de vondst van olie en gas is dit land zo rijk geworden dat het in korte tijd is volgebouwd. Dat konden de Qatari niet allemaal zelf, dus vlogen ze mensen in vanuit de hele wereld, veelal uit arme landen. Die zijn niet allemaal goed behandeld: ze krijgen weinig betaald en doen gevaarlijk werk.

‘Dat geldt ook voor de aanleg van de infrastructuur voor het WK. Volgens The Guardian zijn daarbij in de afgelopen tien jaar 6.500 doden gevallen. Over die doden bestaat veel onduidelijkheid, en dat ligt aan de Qatarezen. Ze deden geen autopsies, maar weten alles aan natuurlijke oorzaken, zoals hartaanvallen.

‘Aan de andere kant zeggen sommige arbeiders ook: ik ben liever in Qatar dan in Nepal. Daar verdienen ze nog minder. We kunnen alles meteen veroordelen, maar er zijn vaak meerdere kanten aan een verhaal. Ik ben hier omdat ik zélf een indruk wil krijgen van de omstandigheden.’

Je schreef dit jaar een column waarin je beschrijft waarom je, ondanks de mensenrechtenschendingen en de doden, toch naar Qatar wil afreizen voor het WK. Wat zijn je overwegingen?

‘In die column kwam ik terug op een eerdere column van mijzelf, uit 2014, waarin ik nog schreef dat ik niet wilde gaan. Het WK in Qatar was voor mij een optelsom van alles wat er mis is in het voetbal. We gaan naar een land zonder voetbalcultuur, waar ze arbeiders slecht behandelen en waar het te heet is om te voetballen. Het was alleen maar door geld ingegeven, was mijn gedachte.

‘Ik had gehoopt dat men er vanaf zou zien. Dat is niet gebeurd. Nu kan ik twee dingen doen: niet gaan en een ander van de Volkskrant mijn plaats laten innemen, want het WK is een belangrijk sportevenement. Of wél zelf gaan en met eigen ogen zien wat ik ervan vind. Dat laatste vonden mijn collega’s en ik het beste. Achteraf gezien vind ik mijn column uit 2014 een beetje kortzichtig.’

‘Steeds meer sportwedstrijden vinden plaats in landen waar sprake is van misstanden of waar men andere normen en waarden heeft dan wij. De vraag is hoe we daarmee moeten omgaan. Ik zat in het vliegtuig met fans van Max Verstappen. Die zijn op weg naar de race in Jeddah, in Saoedi-Arabië. Daar is het nog een paar tandjes erger dan in Qatar, als het gaat om vrijheidsbeperkingen.’

Maken alle misstanden eromheen dit WK interessanter voor journalisten?

‘Het is zeer interessant. Zowat alle gebouwen die hier staan, zijn gebouwd door gastarbeiders uit landen als Bangladesh en Nepal. Hetzelfde geldt voor de hele Golfregio. Ik had daar nog nooit wat over gehoord. Nu is het door de aandacht voor het voetbal op de kaart gezet. Je moet dat als journalist beschrijven, maar dat kan nu misschien beter dan tijdens het WK zelf, als de arbeiders weer weg zijn.

‘Morgen spreek ik de International Labour Organisation. Ik wil onder meer weten waarom het niet mogelijk is om de gastarbeiders meer te betalen dan de 250 euro per maand die ze krijgen. Verder ga ik kijken bij wedstrijden van de Arab Cup en heb ik vandaag de coach van het Irakese elftal gesproken, Zeljko Petrovic.

‘Op de bouwplaatsen kan ik niet zomaar vrij rondlopen. Ik heb al twee keer een verzoek ingediend, zonder resultaat, maar dat kan nog komen. Overigens mag je in Nederland ook niet zomaar overal filmen. De Noren die vorige maand werden opgepakt omdat ze aan het filmen waren op een bouwplaats, zijn misschien zelf ook niet zo slim bezig geweest.’

Hoe had je gehoopt dat de voetbalwereld zou reageren op de situatie in Qatar?

‘Ik had gehoopt dat de driehonderd beste spelers hadden gezegd: we gaan niet naar Qatar. Dan was het niet doorgegaan. Maar dat hebben ze niet gezegd. Bedenk dat Messi’s salaris uit Qatar komt. Zijn huidige club, Paris Saint-Germain, is eigendom van Qatar. FC Barcelona had een paar jaar geleden Qatar Airways op de shirts staan, omdat ze anders Messi niet konden betalen.

‘Maar met een boycot van dit WK ben je er niet, realiseer ik me. Niet alleen is het daar nu te laat voor, de wereld zit gewoon ingewikkelder in elkaar. Wil je sport blijven beoefenen zoals we nu doen, dan kun je niet zonder geld uit landen als Qatar. Ik zou het niet erg vinden, teruggaan naar de basis, de voetbalsalarissen halveren. Maar de ontwikkelingen gaan de andere kant op: steeds meer geld uit die landen komt hierheen, en sporters willen zo veel mogelijk verdienen in de tien jaar dat ze spelen.’

Verwacht je dat de problemen in Qatar als een donkere schaduw boven het WK zullen hangen, of zullen mensen vooral met voetbal bezig zijn?

‘Allebei. Elk incident en elke onthulling zullen worden uitgelicht. Kijk maar naar hoeveel aandacht die twee uitgezette Noorse journalisten kregen, of hoeveel artikelen er worden geschreven over de man die betrokken was bij de organisatie, kritiek had en die nu is vastgezet. Er wordt gezocht naar verhalen waardoor men kan zeggen: zie je wel, dat WK had hier nooit moeten plaatsvinden.

‘Ik vind het ook ongemakkelijk. Als ik straks in zo’n stadion zit, denk ik onwillekeurig: hoeveel mensen zouden er voor dit stadion zijn overleden? Nu deze omstandigheden door de aandacht voor het WK in de schijnwerpers zijn gezet, hoop ik dat men zich hier ook in Qatar bewuster van is geworden.’

Meer over