Wilhelmina kon geweten hebben over de kampen

Volgens professor C. Fasseur (de Volkskrant, 2 november) heeft koningin Wilhelmina pas in een laat stadium van de oorlog, en mogelijk zelfs pas daarna, weet gekregen van de vernietigingskampen....

Paul Koedijk

Het volgende citaat is afkomstig uit de in 2001 gepubliceerde dagboeken van jhr.ir. O.C.A. van Lidth de Jeude, minister van Oorlog in Londen. De datum is 8 mei 1943: '(...) 's Morgens naar Manchester met [adjudant] P. de Gruyter, alwaar lunch in Midland Hotel en daarna een reden voor Pro Patria [een in 1941 opgerichte Nederlandse vereniging 'voor het aankweken van een gezonden en krachtigen nationalen geest'] aldaar ter vervanging van [minister van Waterstaat] Albarda, die ongesteld is.

Deze rede duurt drie kwartier en ik vertel daarin van de 'Totungsanstalten' ('moordfabrieken', red.) in Polen, waar dagelijks duizenden slachtoffers - joden, zwakzinnigen en anderen ver'gast' worden met koolmonoxyde. Naakt uitgekleed, in de bittere koude, in bestelwagens aangevoerd, met zwepen in bedwang gehouden, tusschen prikkeldraad een gebouw ingeranseld, waar zevenhonderd personen, mannen, vrouwen en kinderen opeengehoopt, deur dicht, na drie kwartier zevenhonderd lijken. De haren der vrouwen worden afgeknipt om te dienen voor het dichten van dekken der U-booten. Gouden tanden en ringen worden van de lijken afgenomen, die daarna in kalkputten worden geworpen. Millioenen slachtoffers worden zodoende vermoord en Hitler en de zijnen dringen aan op een sneller tempo.

Mijn speech was een succes en bracht de toehoorders, die een rustig leven leiden, weer eens in ruw contact met de oorlogsgruwelen. (...)'

Kan koningin Wilhelmina echt onwetend zijn geweest over een onderwerp dat al begin 1943 voor een van haar ministers belangrijk genoeg was om in een publieke lezing met 'succes' aan de orde te stellen?

[Bron: A.E. Kersten (bewerker), met medewerking van Eric Th. Mos, Londense dagboeken van Jhr.ir. O.C.A. Lidth de Jeude januari 1940-mei 1945, Band 2, januari 1943 -mei 1945 (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, Den Haag 2001), p. 980]

Meer over