Wil je soms een roos in je oor?

De mp3-speler blijkt slechter voor het gehoor dan de walkman. ‘Eens kapot is altijd kapot.’ Door Gerdy van der Stap..

Gerdy van der Stap

Hielden pubers zich vroeger bij een verzoek als ‘ruim je kamer op’ Oost-Indisch doof, tegenwoordig horen ze het écht niet. De iPod-generatie raakt in rap tempo slechthorend.

De Nederlandse Hoorstichting heeft twee jaar terug met de afdeling audiologie van het Leids Universitair Medisch Centrum de website www.oorcheck.nl opgezet. Deze website bevat een hoortest die inmiddels door 300 duizend jongeren is gedaan. Uit een recente analyse van de gegevens blijkt dat 9 procent slecht hoort en nog eens 10 procent onvoldoende hoort. Een enquête van het Trosprogramma Radar toonde aan dat 46 procent van de jongeren de muziek zo hard zet dat er onherstelbare gehoorschade kan optreden.

De populaire mp3-speler wordt aangewezen als een grote boosdoener. Maar gold de ‘Beatmis’ ooit ook niet als oorverdovende herrie, om nog maar te zwijgen van het loeiharde rockconcert? En lopen we niet al tientallen jaren rond met de walkman?

Toch is de mp3-speler gevaarlijker; de batterijen gaan langer mee en omdat het geluid niet vervormt, kan het ‘lekker’ hard worden gezet. De meeste mp3’s kunnen een geluid produceren van 135 dB (decibel), vergelijkbaar met het volume van een gemiddeld rockconcert, terwijl geluid bij langdurige blootstelling schadelijk is vanaf 80 dB (een behoorlijk harde stofzuiger).

Ook de diepe oordopjes zijn een gesel voor het gehoor, want het geluid komt rechtstreeks binnen. Beschadigingen ontstaan doordat de trilhaartjes in het slakkenhuis in je binnenoor ‘plat waaien’, zoals gras waar je overheen loopt. Maar gras herstelt zich, trilhaartjes doen dat niet. ‘Eens kapot, altijd kapot’, stelt Herman ten Berge, directeur Nationale Hoorstichting.

In de VS heeft een iPod-gebruiker de fabrikant Apple een proces voor gehoorschade aangedaan. Sindsdien heeft Apple een extra volumebegrenzer voor de iPod ontwikkeld, die gebruikers van de website kunnen downloaden. Deze optie is wel geheel vrijwillig, net als de min of meer waarschuwende teksten die meeste fabrikanten op de verpakking van hun mp3-spelers zetten.

Verwacht wordt dat het aantal slechthorenden in de toekomst drastisch zal toenemen, niet alleen door jongeren met mp3-spelers, maar ook door het groeiend aantal ouderen dat op latere leeftijd gehoorproblemen krijgt, en door lawaai op de werkplek. Eén op de drie werknemers wordt op het werk blootgesteld aan schadelijk geluid, en gehoorschade staat dan ook op de tweede plaats van alle beroepsziekten.

Overigens is de mp3-speler niet de enige bedreiging voor jeugdige oren. Bij een test van kinderspeelgoed (door de University of Minnesota) bereikten zeven soorten speelgoed een geluidsniveau boven de 100 dB. Zo produceert Barbie’s ‘Jam with me’-gitaar 113 dB. Dat is hard genoeg om binnen 10 minuten gehoorschade aan te richten. Twee ‘luisterboekjes’ voor peuters kwamen boven de 100 dB, luider dan een kettingzaag.

Prettige bijkomstigheid is wel dat de hoortoestellen voor mensen met een verminderd gehoor steeds beter worden. In de jaren negentig kwamen de eerste digitale hoortoestellen en daarna kwamen in snel tempo steeds geavanceerdere modellen. Er zijn kleine apparaatjes die, vrijwel onzichtbaar, ín het oor worden gedragen, maar ook de toestellen achter het oor lijken in niets meer op de beige (zogenaamd vleeskleurige) banaan.

De huidige digitale hoortoestellen hebben automatische volumeregeling, richtinggevoelige microfoons waarmee de luisteraar zich op de spreker kan richten, VoiceFinder technologie voor spraakherkenning, lawaaionderdrukking en een anti-fluit systeem.

Bovendien zien ze er ook beter uit. Het Haarlemse laboratorium Formaat maakt met zilver- of goudkleurige bloemetjes een sieraad van je hoortoestel. Eigenaresse Petra Spigt begon ooit met kleurige oorstukjes voor kinderen, en heeft inmiddels een enorme collectie ontwerpen en afbeeldingen, die bij kinderen veel aftrek vindt. Er was een Pokémon en dinosaurusrage, voor de meisjes blijven roze hartjes favoriet. Maar als je een doodshoofd wil, kan het ook. Petra Spigt: ‘Juist jonge kinderen vinden het geweldig als zelf mogen kiezen, ze hebben al hun hele leven dat saaie bruine apparaat, want zij zijn zo geboren.’

Onlangs introduceerde Oticon de Delta, een hoortoestel met een minuscuul luidsprekertje dat zich met een klein tipje in de gehoorgang bevindt (zo hoeft het geluid niet meer via een slangetje naar het oor toe). Het miniatuurapparaat dat in een groot aantal kleuren verkrijgbaar is, ziet eruit als een geavanceerd high-tech gadget. Eigenlijk net een ongelooflijk gave mp3-speler.

Meer over