Wijkaanpak Hoogvliet wel bijzonder succesvol

Als gevolg van de parlementaire enquête dreigen de taken van de woningcorporaties sterk te worden begrensd. Gezien het succes van de wijkaanpak in het Rotterdamse Hoogvliet is dat niet terecht.

HANS ELEMANS en ERIC GERAETS EN MARTIEN KROMWIJK

Het heeft nauwelijks de media gehaald. Maar in dezelfde week dat minister Blok de taken van corporaties zozeer begrensde dat een herhaling nauwelijks mogelijk lijkt, toonde een onderzoeksrapport van de UvA en TU Delft aan dat de grootschalige wijkaanpak in Hoogvliet uitermate succesvol is geweest. Daarmee werd ook de conclusie weerlegd van een eerder SCP-onderzoek, dat geen effecten kon meten van de wijkaanpak. Wellicht is de periode van 4 jaar waarover het SCP heeft gemeten te kort: Hoogvliet laat zien dat het veel langer duurt om de gewenste vooruitgang te bereiken.

Een deel van Hoogvliet werd in de jaren '90 door de toenmalige burgemeester van Rotterdam Bram Peper de eerste no go area van Nederland genoemd. Kleinschalig en projectmatig aanpakken bood onvoldoende soelaas, Hoogvliet leek failliet.

De bewonersorganisatie formuleerde in de eerste wintermaanden van 1998 de volgende diagnose:

* De instroom naar Hoogvliet bestaat al lange tijd zeer eenzijdig uit vooral kansarmen en eenoudergezinnen. Ze zijn altijd welkom geweest, maar dit gaat het draagvermogen van Hoogvliet te boven.

* Er staan bijna 1.000 woningen onverhuurbaar leeg; dit geeft een verpauperde aanblik.

* Er wordt geld verspild door te proberen met onderhoud die woningen toch weer verhuurd te krijgen.

* Als er eens gesloopt wordt, moeten steeds weer dezelfde mensen doorverhuizen; een soort stadsvernieuwingsnomaden.

* Er is geen perspectief. Mensen met wie het wat beter gaat, trekken weg naar omliggende vinex-wijken, en daarmee vertrekt ook het noodzakelijk kader.

Bewoners, corporaties en gemeente, ondernemers en andere partijen zetten samen hun schouders onder een van de grootste herstructureringen van Nederland. Leidend was wat nodig was om de wijkaanpak tot een succes te maken en niet wat wiens kerntaak was. Avond na avond besproken in zaaltjes met bewoners die het recht kregen in Hoogvliet te blijven wonen, en hun eigen nieuwe woonsituatie te ontwerpen, en ze kozen met stemkastjes zelf hun favoriete stedenbouwkundige.

Er werd uitvoering aan gegeven in eendrachtige samenwerking tussen de gemeente en corporaties die ver buiten hun kerntaak gingen.

Er werd bijgedragen aan bewaking en veiligheid, een kwart van de woningen in Hoogvliet werd gesloopt, en er kwam spectaculaire nieuwbouw voor terug. Er werd geïnvesteerd in het onderwijs, in jongeren die groeibriljantjes werden, in woongroepen die verenigingen van wijkeigenaren vormden, in perspectieven bieden aan mensen en die waarmaken, in bomencrèches en een Internationale Bouwtentoonstelling. En er werd volgehouden.

Hoogvliet laat zien dat een zo omvangrijke wijkaanpak minimaal 15 jaar duurt en Hoogvliet is nog niet af. Recent werd nog de Campus Hoogvliet door koningin Máxima geopend, met doorlopende leerlijnen.

Na een eerste tussenonderzoek in 2007 heeft een wetenschappelijk team van de UvA en TU Delft de effecten van deze aanpak recent opnieuw onderzocht, en vergeleken met een controlewijk zónder zo'n grootschalige wijkaanpak. Met opmerkelijke conclusies:

* Sociale stijgers in Hoogvliet keren dit stadsdeel niet langer de rug toe, maar maken nu wooncarrière binnen de eigen wijk.

* De instroom van nieuwkomers is niet langer eenzijdig kansarm, maar zorgt nu voor een verdere versterking van de leefgemeenschap.

* Mensen die eenmaal geherhuisvest zijn, verhuizen niet meer (de onderzoekers spreken van een 'gouden kooi'), ze vormen nieuwe samenhangende buurten.

* De leefbaarheid is sterk verbeterd, bewoners zien de aanpak als oorzaak daarvan.

Wijkaanpak is een kwestie van langdurig vasthouden aan de ingezette lijn, ze vraagt een lange adem en heldere einddoelen. Concentratie op de oplossing doet kortetermijnproblemen en grenzen tussen de samenwerkende partners vervagen. En zo blijkt 15 jaar later een antwoord gevonden te zijn op alle vragen die de bewonersorganisatie op tafel legde. Het kan dus wel degelijk. Het failliet is afgewend, er is eerder sprake van het benefiet van Hoogvliet.

HANS ELEMANS, ERIC GERAETS EN MARTIEN KROMWIJK zijn allen langdurig betrokken bij de aanpak van Hoogvliet.

undefined

Meer over