‘Wiesenthal laat schat aan informatie na'

Met het overlijden van Simon Wiesenthal gaat een groot man heen, die een schat aan informatie heeft nagelaten over de Tweede Wereldoorlog en de periode erna....

‘Zijn doel was om de daders van de misstanden in de Tweede Wereldoorlog niet ongestraft te laten rondlopen, want anders gebeurt het weer’, zegt Naftaniel. Ook al heeft Wiesenthal zich de laatste jaren teruggetrokken, zijn naam en werk blijft voortgezet. ‘Het Simon Wiesenthal Center waar hij zijn naam aan heeft gegeven, heeft zijn rol overgenomen.’

Naftaniel heeft de nazi-jager enkele malen ontmoet. ‘Het was een indrukwekkende man met een doordringende blik. Hij was een groot voorbeeld van iemand die door hele diepe dalen is gegaan, maar toch altijd maar door is gegaan. Het heeft hem vast een genoegen gedaan dat hij de meeste oorlogsmisdadigers heeft overleefd.’

Het Yad Vashem instituut in Israël heeft de dinsdag overleden Simon Wiesenthal geprezen als ‘een geweten van de wereld’. Algemeen directeur Aver Shalev van Yad Vashem noemde de nazi-jager een symbool in de strijd tegen de ‘nazi-criminelen’.

Shalev wees erop dat Wiesenthal vond dat er na de Tweede Wereldoorlog te weinig actie werd ondernomen tegen oorlogsmisdadigers. Yad Vashem heeft sinds 1953 ruim 20.000 niet-joden, onder wie ongeveer 4700 Nederlanders, onderscheiden, die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben ingezet voor het redden van joden.

Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) heeft met leedwezen kennis genomen van het overlijden van Simon Wiesenthal. ‘Hij kan echter terugkijken op een zeer enerverend en mooi leven tot op late leeftijd’, zei D. Barnouw, voorlichter van het instituut dinsdag.

Wiesenthal was geregeld in Amsterdam. ‘Hij dook bij ons in de archieven en combineerde dat met een bezoek aan zijn familie hier in Nederland’, aldus Barnouw. De dochter van Wiesenthal was getrouwd met een Nederlander.

Het NIOD was het eerste instituut in Europa dat zich bezighield met oorlogsdocumentatie. ‘Rond die tijd richtte Wiesenthal ook zijn onderzoekscentrum in het Linz op en zo kwamen de instituten snel met elkaar in contact.’

Voor de Anne Frank Stichting was Simon Wiesenthal de stuwende kracht achter de opsporing en arrestatie van vele oorlogsmisdadigers. Wiesenthal had direct een relatie met de stichting. ‘Hij was degene die na jaren speuren Karl Joseph Silberbauer vond. Deze Gestapo-officier arresteerde op 4 augustus 1944 de familie Frank in het Achterhuis’, aldus een woordvoerster van de Anne Frank Stichting en het Anne Frank Huis.

Otto Frank overleefde als enige van de acht onderduikers in het Achterhuis de concentratiekampen. ‘Waar Simon Wiesenthal zijn leven wijdde aan het opsporen van nazi's, zette Otto Frank zich in om door educatie vooral de jeugd te laten inzien waar rassenwaan toe kan leiden. Twee verschillende sporen, beide van grote betekenis.’

De Friese journalist en nazi-jager Jack Kooistra (74) zag in Simon Wiesenthal een groot inspirator voor zijn eigen missie. ‘De man heeft een geweldig werk verricht. Hij was de belangrijkste voor de opsporing van oorlogsmisdadigers. Hij was de grote der groten en steekt ver boven iedereen uit.’

Kooistra, die ook wel de ‘Friese Wiesenthal’ wordt genoemd, heeft een grote bewondering voor de nazi-jager. ‘Als hij er weer één gepakt had, dan had ik het gevoel dat ik er ook een moest opsporen.’ De journalist van Het Friesch Dagblad voelde een innerlijke competitie met Wiesenthal zonder enige afgunst.

Meer over