Wientjes: kabinet heeft nog niet één bedrijf geschaad

DEN HAAG - Wientjes zag Wilders vorig jaar totaal niet zitten. Nu is hij blij.

Door Douwe Douwes en Gijs Herderscheê
Bernard Wientjes met zijn secretaresse. © Joost van den Broek / de Volkskrant Beeld
Bernard Wientjes met zijn secretaresse. © Joost van den Broek / de Volkskrant

'Wilders beschadigt ons land op een geweldige manier', waarschuwde werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes een jaar geleden. De PVV-voorman had toen in Londen de Turkse premier Erdogan een 'total freak' - een totale gek - genoemd. 'We gaan toch niet zo gek doen dat de PVV in het kabinet komt?', vroeg de VNO-NCW-voorzitter, die zijn functie eens omschreef als professioneel handenschudder, zich toen af. Nu is hij dik tevreden met het minderheidskabinet van VVD en CDA, dat wordt geschraagd door de PVV.

Hebt U Wilders al de hand geschud?
'Ja, een paar keer zelfs. Maar de laatste keer is alweer een tijd geleden. Er staat nog een uitnodiging van ons open. We doen zaken met iedereen. Dat is de basis van VNO-NCW. Wat ook gebeurt, al komt er een kabinet van PVV en SP, we zullen altijd handen schudden en zaken doen.'

Uw uitspraken van vorig jaar waren niet echt een toenaderingspoging tot de PVV van Wilders.

'Aanleiding was wat hij toen in Londen had gezegd. Daar was hij geïntroduceerd als mogelijk aanstaand premier van ons land. Hij schoffeerde de Turkse minister-president op een ongelooflijke manier.
'De feiten zijn dat de PVV niet in het kabinet zit. Ik zeg dat niet als uitvlucht. Toen was er geen discussie of denken over een gedoogvariant. Dat is pas veel later gekomen. Eigenlijk werd die mogelijkheid pas vlak voor de verkiezingen in juni geopperd.'

Wilders zit niet in het kabinet, maar het kabinet zou er niet zijn zonder Wilders. U hebt wat uit te leggen.
'Het ging mij toen om de internationale component. Als er schadelijke uitspraken worden gedaan door iemand die zich presenteert als bijna-premier, of als zoiets namens een kabinet zou worden gezegd, dan moet ik dat signaleren. Zoals het nu is met het minderheidskabinet, is het goed uit te leggen in het buitenland.'

Wat vertelt u dan?
'Ik vertel dat we een gewoon minderheidskabinet hebben. Waar op twee terreinen afspraken zijn gemaakt - de begroting en veiligheid annex immigratie - met een gedoogpartij, de PVV. Die afspraken passen binnen onze grondwet en binnen Europese afspraken. Als je dat vertelt, is er niets aan de hand.'

Ook in Turkije, waar Wilders' uitspraken gevoeliger liggen?
'Nou, laat ik het zo zeggen, er is nog geen bedrijf bij me geweest omdat het schade heeft ondervonden van het feit dat we een gedoogkabinet hebben. Gelukkig maar.'

Is bij u gepolst hoe de werkgevers tegen een gedoogvariant aankeken, in verband met uw uitspraken over Wilders?

'Nee, nee - kijk, hoe gaat zo'n lobby? Ik kan me niet alles herinneren, maar er is natuurlijk voortdurend contact met de spelers, zoals we dat ook met de PvdA en D66 hebben. Dat is onze taak. Maar wij hebben kort na verkiezingen gepleit voor een middenkabinet. Ik had echt niet het idee dat we naar een gedoogvariant zouden gaan. Dat hebben we ook niet bevorderd.'

Een groot ministerie van Economische Zaken, negen topsectoren die de innovatiegelden krijgen, het stond voor de formatie al op uw verlanglijst. Heeft u niet de afweging gemaakt: we kunnen zoveel binnenhalen, we nemen die PVV maar op de koop toe?
'Zo redeneren wij niet. Achteraf is die redenering heel normaal. Onze strategie is altijd: een stabiel kabinet heeft de voorkeur, bij voorkeur aan de rechterkant van het spectrum. Omdat ondernemers zich daarin het beste kunnen ontplooien.

'Ik was ook verbaasd dat het die kant op ging. Maar we zijn wel heel pragmatisch: zo veel mogelijk ondernemerschap in het regeerakkoord krijgen. In godsnaam geen lastenverhogingen op het moment dat we uit een crisis krabbelen. Hou je handen af van de hypotheekrenteaftrek. Hou op met zeuren, en zet een kerncentrale neer. Onze energie-intensieve industrie, heel groot in dit land, heeft de laagste tarieven nodig. En ga zo door.

'We hebben de pest in dat de versoepeling van het ontslagrecht niet doorgaat. Maar uiteindelijk kunnen we altijd goed rekenen. Wat er op ons afkomt, is een kabinet dat het ondernemerschap ondersteunt - en dat hebben we echt gemist. Dit kabinet heeft een visie op hoe we in de toekomst ons geld, onze welvaart kunnen blijven verdienen. '

U onderhandelt momenteel over een ­pensioenakkoord. Bij het koppelen van de pensioenleeftijd aan de levensverwachting kan het kabinet niet steunen op zijn gedoogpartner.
'Daar maak ik me geen zorgen over. Als wij het akkoord sluiten dat vorig jaar nog zo door de PvdA is toegejuicht, is het toch niet goed denkbaar dat die partij dat nu niet steunt? Het is van levensbelang voor de toekomst van de pensioenfondsen. Daarom kan ik me niet voorstellen dat er geen meerderheid in de Kamer komt. Wij sluiten dat akkoord met de bonden, ik denk dat de bonden nog wel een goede relatie hebben met de PvdA.'

Meer over