Kabinet-Rutte IVDe staatssecretarissen

Wie zijn de negen nieuwe staatssecretarissen?

Wel belast met ingewikkelde en soms politiek gevoelige portefeuilles, maar uiteindelijk niet de baas op hun departement, formeel niet eens deel van de regering en vaak niet aanwezig in de ministerraad. Het ambt van staatssecretaris staat op het Binnenhof te boek als een weinig benijdenswaardige positie. Uit wie bestaat het negental dat het er toch op wil wagen?

Abel Bormans en Raoul du Pré
Marnix van Rij, hier nog interim-partijvoorzitter, wordt voor het CDA staatssecretaris van Fiscaliteit.  Beeld Bart Maat / ANP
Marnix van Rij, hier nog interim-partijvoorzitter, wordt voor het CDA staatssecretaris van Fiscaliteit.Beeld Bart Maat / ANP

Opvallend is de komst van Marnix van Rij (1960) naar het Binnenhof. De fiscaal-jurist komt op bekend terrein: hij wordt een van de twee staatssecretarissen onder minister Kaag van Financiën, speciaal belast met Fiscale Zaken. Van Rij loopt al decennia mee in het CDA, was twee keer partijvoorzitter, de laatste jaren ook Eerste Kamerlid, maar kiest nu op zijn 61ste voor het eerst voor de actieve politiek.

Van Rij neemt de portefeuille over van D66’er Hans Vijlbrief (1963). Die stapt over naar het ministerie van Economische Zaken, waar hij staatssecretaris voor Mijnbouw wordt; hij gaat zich volledig concentreren op de aardbevingsproblematiek en de hersteloperatie in Groningen. Daarmee volgt het kabinet een aanbeveling van de Nationale Ombudsman, die al geruime tijd pleit voor iemand die zich volledig kan focussen op Groningen.

Paul Blokhuis keert weliswaar niet terug, maar de ChristenUnie behoudt het staatssecretariaat op het ministerie van Volksgezondheid. Daar komt de jongste bewindspersoon van dit kabinet, de 31-jarige Maarten van Ooijen. Hij groeide op in een SGP-nest in Kesteren, een klein dorpje in de bijbelgordel. Via de partijburelen van de ChristenUnie werkte hij zich gestaag omhoog. Van Ooijen was landelijk voorzitter van de jongerenorganisatie (2012-2014) en in Utrecht gemeenteraadslid (2014-2018) en daarna wethouder (vanaf 2018). Hij zegt zich niet te laten leiden ‘door een ‘bucketlist’ of verwachtingen van anderen, maar door wat God van me wil’.

VVD’er Eric van der Burg (1965) komt vanuit Amsterdam voor dé hoofdpijnportefeuille sinds jaar en dag: Asiel en Migratie. ‘Hoe meer asielzoekers, hoe beter’, zei hij ooit. Over Nederlanders die daar anders over dachten zei hij, in eerste instantie, te denken: ‘Als het je niet bevalt, pak een vliegtuig, of rijd met bus 114 de roomblanke provincie in.’ Daarmee is Van der Burg, die in 1987 zijn opwachting maakte in de Amsterdamse politiek en nooit is weggegaan, nu al een staatssecretaris om in de gaten te houden.

Op Financiën krijgt Van Rij gezelschap van VVD’er Aukje de Vries (1964), die Toeslagen en Douane voor haar rekening neemt. Zij begon haar politieke carrière in 2002 als gemeenteraadslid in Leeuwarden, waar ze negen jaar actief was. Daarna was ze nog eens negen jaar Tweede Kamerlid, waarmee ze dus drie termijnen mocht aanblijven. Ongebruikelijk, binnen de VVD. Volgens De Vries is een van de vermoedelijke redenen daarvoor de steun die ze krijgt uit het noorden.

De VVD haalt ook Christophe van der Maat (1980) naar Den Haag als staatssecretaris van Defensie. Hij zit sinds 2015 in het Brabantse provinciebestuur. Daar oogstte hij volop lof voor zijn intelligentie en politieke handigheid. Voormalig D66-fractievoorzitter Arend Meijer zei over hem: ‘Hij is de koning van Brabant. Wat hij wil, gebeurt.’ Vaak in de clinch met de linkse oppositie omdat hij de Brabantse coalitie met Forum voor Democratie lang overeind hield. Toen de breuk toch plaatsvond, reageerde hij alsnog verdedigend: ‘We moeten ook die bijna 150 duizend mensen die op Forum stemden in Brabant niet vergeten.’

Gunay Uslu is naast haar werk aan de UvA ook betrokken bij reisbureau Corendon, het familiebedrijf dat door haar broer Atilay Uslu werd opgericht. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant
Gunay Uslu is naast haar werk aan de UvA ook betrokken bij reisbureau Corendon, het familiebedrijf dat door haar broer Atilay Uslu werd opgericht.Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Uit het voor het CDA belangrijke Zuid-Limburg komt Vivianne Heijnen (1983) over naar Den Haag, op Infrastructuur. In Maastricht was zij al zeven jaar de lokale CDA-fractievoorzitter en nu, sinds 2018, wethouder en eerste locoburgemeester. Was in 2017 al kandidaat-Kamerlid, maar haalde het niet.

D66 vulde de laatste twee posten zondag in met de kandidaatstelling van Gunay Uslu en Alexandra van Huffelen. Die laatste is een bekende uit Rutte III: Van Huffelen (1968) stapt over van het ministerie van Financiën naar Binnenlandse Zaken, belast met de portefeuille Koninkrijksrelaties en Digitalisering.

Uslu (1972) is cultuurhistoricus en gastonderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, gespecialiseerd in de geschiedenis van de Europese cultuur, erfgoedstudies, musea en cultuurbeleid. Uslu is naast haar werk aan de universiteit onder meer ook voorzitter van de raad van toezicht van Eye Filmmuseum Amsterdam, lid van de adviesraad van het Haagse museum Mauritshuis en van de Vereniging Rembrandt. Ze is een zus van Atilay Uslu, de oprichter van touroperator Corendon, en sinds de oprichting betrokken geweest bij het familiebedrijf. De afgelopen jaren transformeerde zij daar verouderde kantoorgebouwen tot nieuwe hotels en renoveerde ze monumentale hotelgebouwen.

Meer over