Wie was Wallis?

FLOORTJE SMIT

'Veel van wat er is geschreven, is negatief en eendimensionaal. Er werd van alles en nog wat verteld - dat ze een nazi zou zijn, of een tovenares die met een spreuk mensen kon beheksen. En opeens zag ik een maatschappelijk patroon - wanneer vrouwen macht hebben en we ze niet begrijpen, dan kleineren we ze door ze te verketteren.'

Wacht eens even. Over wie heeft Madonna het nou? Gaat het nog steeds over het slechte imago van Wallis Simpson (1896-1986), iets dat ze in W.E. duidelijk recht wil zetten? Of heeft ze het inmiddels over zichzelf?

Machtig is ze zonder twijfel, zij is de bestverkopende vrouwelijke artiest aller tijden en sinds de jaren tachtig heeft ze haar stempel weten te drukken op de popcultuur. En kijk hoe ze wordt behandeld hier in Venetië, waar ze haar tweede speelfilm promoot: haar entourage van een man of vijftien - zelfs voor de grootste Hollywoodsterren is dat ongekend - zorgt ongevraagd dat er een kussentje op haar stoel wordt gelegd. Misschien omdat die er zo hard uitziet, maar het voorkomt ook dat de frêle zangeres helemaal verdwijnt achter die grote tafel met journalisten.

En als er iets duidelijk is geworden na de première van W.E. in Venetië is dat zij inderdaad opmerkelijk kritisch wordt bejegend. Goed, er valt heel wat aan te merken op haar tweede regiepoging na het hopeloos geflopte Filth and Wisdom (2008). Maar de film is niet zo'n wanproduct en werd lang niet zo slecht ontvangen als veel (vooral afwezige) journalisten het later omschreven.

Bovendien lijkt Madonna in de promotie rondom de film ook al niets goed te doen. In Toronto ging het gerucht dat ze vrijwilligers had verboden haar aan te kijken, in Venetië nam ze vriendelijk een bloem aan van een fan, waarna ze - helaas met openstaande microfoon - degene naast haar opbiechtte dat ze een hekel heeft aan hortensia's. De verontwaardigde reacties waren niet van de lucht.

Geen wonder dus dat zij verder keek dan het slechte imago dat Simpson in boeken en films - waaronder The King's Speech (2010) - heeft toebedeeld gekregen. Ze kan zich daar inderdaad wel in verplaatsen, geeft ze toe. 'Ja, ik heb macht, maar dat wordt door mensen vooral verkeerd begrepen en ze raken erdoor geïntimideerd. En daarom doen ze verder geen onderzoek om me beter te begrijpen. Maar dat doen we toch allemaal als we ergens bang voor zijn?'

Heksenjacht

W.E. gaat over de romance tussen kroonprins Edward VIII en de gescheiden Amerikaanse Wallis Simpson. Toen hun verhouding naar buiten kwam, leidde dat tot een heksenjacht waarin de Britse pers hun liefde keihard veroordeelde. Edward besloot daarom in 1936 afstand te doen van de troon om toch met haar te kunnen trouwen. In W.E. vervlecht Madonna dat met het verhaal van de ongelukkig getrouwde, eenzame Wally Winthrop - vernoemd naar Wallis - die ongeveer zes decennia later gefascineerd raakt door wat zij aanvankelijk ziet als de ultieme romance.

Grenzen

Tijdens een van de weinige interviews die Madonna rondom de film geeft, lijkt het alsof W.E. persoonlijker is dan zij zegt. De grens tussen haar twee vrouwelijke hoofdpersonen en zichzelf lijkt voortdurend te vervagen. Zo raakte ze gefascineerd door het verhaal toen haarzelf als Amerikaanse voor de liefde in Engeland belandde: ze was getrouwd met de Britse regisseur Guy Ritchie. 'Ik kende niemand, ik had geen vrienden. Ik bevond me in een vreemde omgeving en besloot mezelf te onderwijzen over de geschiedenis en cultuur van deze nieuwe wereld. Ik las over het koningshuis en werkte mezelf vanaf Henry VIII omhoog naar de Windsorfamilie en zo stuitte ik op Edward de VIII. Natuurlijk had ik wel eens van zijn troonsafstand gehoord, maar dat was niet meer dan een soundbite. En nu realiseerde ik me: deze man gaf zijn troon op voor die Amerikaanse vrouw. En ik raakte geobsedeerd door dat verhaal, dat een man zo'n machtige positie opgaf voor de liefde.'

Haar zoektocht lijkt al helemaal op die van Wally. Waar die in W.E. dag na dag een veilinghuis bezoekt waar ze schaamteloos de spullen van het paar betast en oppakt, wilde ook Madonna de objecten kunnen voelen.

Ze bezocht een soortgelijke veiling, waar ze overigens niets kocht - 'te duur', lacht ze. Ook aan Cartier, het Franse juweliershuis dat een aantal historische juwelen bezig, bracht ze een bezoek. Ze voelde aan hun kleding in musea en ze bezocht miljonair Mohamed Al-Fayed die een aantal brieven van de hertog en de hertogin in zijn bezit heeft.

'Die objecten hebben een soort energie. En daarom creëerde ik ook een personage dat al die spullen kon aanraken. Om de energie van een pillendoos te voelen of een martinishaker. Zo kan ze op een bepaalde manier door de tijd reizen, en vindt er een magische uitwisseling plaats.'

Zelf had Madonna ook een favoriet voorwerp: een pop in de vorm van een schoorsteenveger die ooit van Edward was. 'Die zat in een scène die de film uiteindelijk niet heeft gehaald: in de toonzaal van het veilinghuis is een klein jongetje aan het huilen omdat zijn moeder geen aandacht voor hem heeft. Wally laat dan de pop voor hem dansen en zingen. Ik was dol op die pop omdat die je eraan herinnert dat iedereen ooit een kind was, een onschuldig en kwetsbaar wezen dat speelde en fantaseerde.'

Dat heeft iets nostalgisch, en gezien de bevindingen van Madonna en Wally is dat niet vreemd. De ultieme romance bleek helemaal niet de gedroomde afloop te hebben. Nadat Edward afstand deed van de troon, zwierf het echtpaar rond in Europa, verguisd en op elkaar aangewezen, met alle strubbelingen van dien. 'Maar ze hielden wel echt van elkaar. Het was misschien niet perfect, maar toch. Daarom vond ik het uiteindelijk toch een hoopvol verhaal. Geen sprookje, wel hoopvol.'

Intimiteit

Het is een van de thema's van W.E. - stop zoeken naar perfectie, want die bestaat niet. Hoe prachtig die wereld er misschien ook uitziet: zowel Wallis als Wally leven in luxe. Madonna wilde dat ook voor de kijker 'voelbaar' maken: alles moest net iets meer glimmen dan anders, de gordijnen moesten zwaar op de grond hangen.

'Maar je moet voorbij die oppervlakte kijken. Zoals je ook een boek niet op de kaft kunt beoordelen - je moet het lezen. En zo kun je er ook niet van uit gaan dat je iemand kent door een artikel te lezen.' Iets dat nu actueler is dan ooit, vindt Madonna. 'We leven in een maatschappij die geobsedeerd is door roem. Als je een foto hebt van iemand in zijn achtertuin, terwijl die met zijn kinderen op de schommel speelt, betekent dat nog niet dat je die persoon kent. Mensen verwarren zo'n inkijkje met intimiteit.'

In tegenstelling tot wat veel mensen veronderstellen, waren de uitstapjes naar een regiecarrière niet makkelijker doordat Madonna eerder met twee succesvolle regisseurs getrouwd is geweest. Integendeel, benadrukt ze: het was juist intimiderend. Al bleek ze van beiden veel te hebben geleerd. 'Omdat Sean (Penn, FS) zelf ook acteur is, zag ik bij hem het belang van repeteren. Dat je zoveel mogelijk werk moet hebben gedaan voordat je de set opkomt. En Guy (Ritchie, FS) is een veel visuelere regisseur. Hij neemt risico's met zijn camerabewegingen, durft regels te breken. Dat leerde ik van hem.'

En ondanks hun hulp zegt Madonna nog steeds niet zelfverzekerd te zijn op het gebied van film. 'Natuurlijk ben ik nerveus voor de reacties - dat betekent dat je ergens om geeft. Ik benader het filmmaken met bescheidenheid en heb ontzettend veel respect voor film als kunstvorm en weet dat ik nog veel moet leren.'

'Natuurlijk zou het fantastisch zijn als het een succes werd, omdat dat betekent dat mensen mijn film ook zien en ik ze kan beïnvloeden. Want laten we eerlijk zijn: je stopt niet zoveel werk en energie in iets om vervolgens te zeggen: 'Het kan me niet schelen of het bezoekers trekt.' Ik hoop dat dit zijn publiek weet te vinden.'

In Venetië gaf popartiest en regisseur Madonna een van de spaarzame interviews over de film 'W.E.'. Daar vertelde zij over dit kostuumdrama, geïnspireerd op het leven van prins Edward VIII en Wallis Simpson. Door

Kill your darlings

Als je de dochter van Madonna bent, betekent dat niet dat je alles krijgt wat je wilt. De 15-jarige Lourdes zou bijvoorbeeld graag actrice worden en Madonna besloot haar 'op het laatste moment' te casten als de tienerversie van Wallis Simpson. Het zou Lourdes' grote filmdebuut worden, ware het niet dat haar bloedeigen moeder besloot al haar scènes te schrappen - in W.E. is niets te zien van Wallis' jeugd. 'Sorry schat, je bent gesneuveld in de montage', zei ik. 'Ze nam het goed op.'

Madonna de actrice

Als actrice heeft Madonna meer films op haar naam staan, die ook wisselende kritieken kregen.

Swept Away (2002)

The Next Best Thing (2000)

Evita (1996)

Dangerous Game (1993)

Body of Evidence (1993)

A League of Their Own (1992)

Shadows and Fog (1991)

Dick Tracy (1990)

Bloodhounds of Broadway (1989)

Who's That Girl (1987)

Shanghai Surprise (1986)

Desperately Seeking Susan (1985)

undefined

Meer over