PROFIEL

Wie was de kapitein Haak van 'Londonistan'

De terreurimam Abu Hamza kreeg vrijdag in New York een levenslange gevangenisstraf opgelegd voor zijn rol bij terreuraanslagen in Jemen, zeventien jaar geleden. Op het zelfde moment was zijn hand zichtbaar bij de terreur in Parijs. Wie was deze would be-kalief?

Patrick van IJzendoorn
Abu Hamza al-Masri spreekt in 2004 gelovigen toe tijdens het vrijdagmiddaggebed nabij de Finsbury moskee in Londen. Beeld afp
Abu Hamza al-Masri spreekt in 2004 gelovigen toe tijdens het vrijdagmiddaggebed nabij de Finsbury moskee in Londen.Beeld afp

Bij het toelichten van de strafmaat zei rechter Katherine Forrest dat ze zich geen tijd kon voorstellen waarin het veilig zou zijn om de 56-jarige Mustafa Kamel Mustafa, alias Abu Hamza al-Masri, op vrije voeten te laten. Dat hij geen handen heeft en een oog bezit, een ongelukje met een benzinebom in 1993 te Lahore, was volgens haar geen verzachtende omstandigheid. De no-nonsense benadering verschilde danig van de laconieke manier waarop de Britten tegen hem pleegden aan te kijken.

Would be-kalief

'Captain Hook'. Zo stond de officierszoon wegens zijn prothese bekend in het Verenigd Koninkrijk, waar hij eind jaren zeventig heen was gekomen om te studeren. Aanvankelijk beschouwde Hamza het als een paradijs, waar alles mogelijk was. Gaandeweg de jaren tachtig radicaliseerde hij en werd de voorganger van de Finsbury-moskee in Noord-Londen. Daar riep de would-be kalief op tot terreur en pleitte hij voor het vervangen van de Britse democratie door een Islamitische staat.

Tot ergernis van de buitenlandse inlichtingendiensten lieten de Britten de haatzaaier zijn gang gaan. Bij de Franse geheime dienst, die overwogen heeft Hamza te liquideren, stond de Britse hoofdstad daarom bekend als 'Londonistan'. Uiteindelijk werd Hamza in 2003 uit de moskee gezet door de overheidsinstelling die toezicht houdt op stichtingen. Daarna preekte hij op een straat die elke vrijdagmiddag speciaal door de politie werd afgezet. Het jaar erop werd hij eindelijk gearresteerd.

Het voorbereiden van terreurdaden leverde hem zeven jaar cel op. Ondertussen probeerden de Amerikanen hem uitgeleverd te krijgen, maar deze procedure zou liefst acht jaar in beslag nemen. Zelfs koningin Elizabeth begreep er niets van. Hamza's gezin, bestaande uit zijn vrouw en acht kinderen, genoot van de gulle sociale zekerheid. De Hamza's konden daardoor in een huurwoning wonen die een waarde van omgerekend 1.27 miljoen euro had. Naast hen woonde een minister.

Een rechtbanktekening toont hoe Abu Hamza (midden) een document ondertekend. Vanwege zijn arm prothese werd hij in Britse tabloids schertsend aangeduid als 'captain hook'. Beeld reuters
Een rechtbanktekening toont hoe Abu Hamza (midden) een document ondertekend. Vanwege zijn arm prothese werd hij in Britse tabloids schertsend aangeduid als 'captain hook'.Beeld reuters

Inspirator

De Britten, de tabloids voorop, hebben altijd de neiging gehad om de donderpreken van 'Hookie' niet heel geheel serieus te nemen. Maar inmiddels is gebleken dat er wel degelijk naar is geluisterd. Tot zijn gehoor behoorden onder meer schoenbomman Richard Reid (die in 2001 een vliegtuig probeerde op te blazen) en Zacarias Moussaoui (de twintigste kaper van 11/9). Een van de mannen die in mei 2013 een Britse soldaat heeft afgeslacht in Zuidoost-Londen noemt zichzelf 'Abu Hamza'.

Zijn trouwste volgeling en beste leerling was echter de 50-jarige Algerijn Djamel Beghal, de vermeende leider achter de Parijse terreurgolf van de afgelopen dagen.

Meer over