Wie trekt de beurs?

Meer snobisme zou de markt goed doen, denkt de oudste deelnemer van Art Rotterdam. En wat zijn de hoogtepunten van de kunstbeurs?

REPORTAGE MET HANS SONNENBERG NAAR ART ROTTERDAM - 'Ik heb 84 jaar oude benen', waarschuwde hij aan de telefoon. Desondanks wil Hans Sonnenberg (84) best een rondje over Art Rotterdam lopen, de beurs voor actuele kunst in de Cruise Terminal, die dit jaar voor de 13de keer wordt gehouden, met 75 galeries uit binnen- en buitenland.

Sonnenberg, oftewel Meneer Delta, is ongetwijfeld de oudste deelnemer van Art Rotterdam. Hij is ook oprichter en eigenaar van Delta, een fameuze galerie die als eerste in Rotterdam levende kunstenaars bracht. Dit jaar bestaat de galerie op de kop af vijftig jaar. 'Ik heb geen mobiele telefoon, kom gewoon naar de stand', zei hij van te voren.

Daar zit hij omringd door gigantische computerprints op aluminium van de Nederlandse kunstenaar Rob Scholte. Sonnenberg heeft met opzet gekozen voor één kunstenaar en niet voor een rondje uit de galerie, zoals veel collega-galeriehouders doen. 'Die spelen op safe. Ik houd van uitdaging.'

Sonnenberg, die vanwege zijn werk als cargadoor, scheepsagent, over de hele wereld reisde, heeft altijd aan de basis gestaan van nieuwe stromingen. Met de Italiaanse kunstenaar Piero Manzoni stond hij aan de wieg van de internationale kunstbeweging Zero. Hij promootte Cobra, popart en de Nieuwe Wilden, en haalde in een vroeg stadium de Amerikaanse graffitikunstenaar Jean-Michel Basquiat naar Rotterdam.

De sigarettenverpakkingen van Scholte, waarbij de kankerwaarschuwingen zijn vervangen door vrolijker spreuken als 'Samen roken = liefde delen' en 'Rokers zijn sexy mother-fuckers', doen hem denken aan pop-art. 'Ze schuren er behoorlijk tegenaan, zonder dat het een Andy Warhol-imitatie wordt.'

Toen hij in januari 1962 zijn galerie begon, bestond het verschijnsel kunstbeurs nog niet. Een handvol verzamelaars, ook uit Nederland, toog naar Parijs om het nieuwste aanbod te bekijken. Met de opkomst van de kunstbeurzen in Nederland kreeg hij internationale kopers over de vloer, aanvankelijk uit Duitsland en Italië.

Van alle kunstbeurzen die sindsdien zijn opgericht, blijven de beurzen van Bazel en Keulen het allerbelangrijkst, vindt Sonnenberg. De Nederlandse kunstbeurzen - Art Rotterdam en Art Amsterdam - zijn lokaler, maar desalniettemin van belang. 'Anders zou ik niet meedoen.'

Sonnenberg heeft zijn dag niet. Hij staat bekend als een Rotterdamse mopperpot, en vandaag moppert hij er lustig op los. Het goede van Art Rotterdam: in vijf dagen tijd komen tienduizend mensen aan zijn stand voorbij, waaronder vele die hij in zijn galerie niet over de vloer krijgt. Het nadeel: onder die mensen zitten meer kijkers dan kopers. Bovendien zijn de prijzen de pan uitgerezen, terwijl de kwaliteit van de kunstwerken vaak achterblijft. Het avontuur, zegt Sonnenberg, is uit het zicht verdwenen omdat ook kopers veelal op veilig spelen en kiezen voor waardevaste kunst. Zij kopen, meent Sonnenberg, niet met hun hart, niet met emotie, maar met hun verstand.

Dit jaar bestaat Art Rotterdam voor het eerst voor meer dan de helft uit buitenlandse galeries, waaronder een grote hoeveelheid Belgische. Dat brengt ook de Belgische verzamelaars naar Nederland, zei beursdirecteur Fons Hof bij de opening vol trots. De Belgische markt is niet meer wat ze geweest is, bromt Sonnenberg, maar zeker nog altijd de moeite waard. Wat meehelpt: 'In België bestaat kunstsnobisme. Mensen vinden het leuk om op te scheppen over hun aankopen.' Wat meer kunstsnobisme in Nederland zal de verzamelaarsmarkt goed doen, denkt Sonnenberg.

Vanwege de internationale focus is veel Rotterdamse galeries de toegang geweigerd. Die hebben nu een explosie aan alternatieve beurzen en activiteiten opgezet. Dat brengt reuring, maar het is ook iets te veel van het goede, schat Sonnenberg in.

Hij pakt zijn stok, klaar om een rondje over de beurs te lopen, om vrijwel direct onverrichter zake terug te keren. Het 84 jaar oude lijf werkt niet mee.

Om hem heen verloopt de officiële opening rustiger dan ooit. Dat kan liggen aan de veelheid aan initiatieven rondom moederbeurs Art Rotterdam of aan het winterweer. Niet aan de beurs. De beurs is goed dit jaar, vinden Sonnenbergs collegae.

Art Rotterdam en Object Rotterdam, t/m 12 februari, artrotterdam.nl objectrotterdam.nl

'Meneer Delta, een galeriehouder en verzamelaar in het museum', in Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, 11/2 t/m 20/5, boijmans.nl

Geen plaats op Art Rotterdam? Dan organiseren de geweigerden toch gewoon hun eigen beurzen? Nooit eerder was er zo veel te doen rondom Art Rotterdam: de Raw Art Fair in de Fenixloods , Re: Rotterdam in een leegstaand kantoor van Rijkswaterstaat aan de Boompjes, Attraction of the Opposites, Hotel Rotterdam - overnachtingen bij kunstenaars, Rotterdam Gallery Tour, De Wilde Boeken Markt & Open Ateliers.

Amsterdam laat zich qua eigen initiatief niet onbetuigd. Via flyers werd een nieuwe internationale fotografiebeurs Unseen aangekondigd, georganiseerd door Foam, van 19 t/m 23 september in de Westergasfabriek.

Robin Rhode 36 ways a dice can roll

Optimistisch en lichtvoetig werk van deze naar Berlijn uitgeweken Zuid-Afrikaanse street artist bij galerie Fons Welters is een van de hoogtepunten van Art Rotterdam. Over armoe en schoonheid, geluk en levenskunst. Zeldzame combinatie van tekening, performance, foto en slapstick. Als arm kind tekende Rhode van krijt een fiets en sprong erop alsof hij echt was. Nog altijd maakt hij van niets - krijt, een rauwe muur, zijn lichaam en fantasie - iets. Ook niet te missen: de traan van Navid Nuur, gedroogd, uitvergroot en geprojecteerd, als een intiem, kreukelig landschap, bij galerie Martin van Zomeren. Het niveau van de Nederlandse galeries op Art Rotterdam is over het algemeen hoog.

Pim Palsgraaf Multiscape 17

Indrukwekkend rariteitenkabinet van Rotterdamse kunstenaar die dieren kruist met duistere miniatuursteden. Bij deze Multiscape bulkt een militaire stad als een reusachtig gezwel uit de buik van een paard. Het beeld staat op Re:Rotterdam, een alternatieve beurs met zes verdiepingen werk van kunstenaars en galeries. Die is heel wat avontuurlijker dan de rommelige Raw Art Fair en de brave New Art Section van Art Rotterdam. De vijfde verdieping is gewijd aan kunstenaars van de voormalige MKgalerie. Met een deel van de verkoop wordt een fonds opgericht voor de tweejaarlijkse MK Award, een nieuwe prijs ter nagedachtenis aan de afgelopen jaar omgekomen galeriehouders Emmo Grofsmid en Karmin Kartowikromo.

Norman Leto Lifeshapes

Serie van onder anderen Michael Jackson en oligarch Mikhail Khodorkovsky (hierboven afgebeeld). Krankzinnig project van Poolse kunstenaar bij de Poolse Galeria Kolonie. Leto stopt gegevens van bekende en onbekende mensen in de computer en tovert aan de hand daarvan een unieke levensloop tevoorschijn. Die van Michael Jackson lijkt op een ijsberg van watten. Die van de van fraude beschuldigde en gevangengezette oligarch Mikhail Khodorkovsky is een reus op lemen voeten. Leto meet vooral maatschappelijk succes. Een gewoon mens laat in zijn visie nauwelijks een spoor na. Dit jaar doen voor het eerst twee Poolse en een Hongaarse galerie mee aan Art Rotterdam. In Warschau zijn de afgelopen tien jaar twintig galeries voor hedendaagse kunst opgericht.

undefined

Meer over