Wie tafel met vijf poten zoekt, belt KunstKontakt

Dat de Amsterdamse Stichting KunstKontakt een origineel idee was, geloofden ze wel. Maar dat de belangstelling voor deze databank voor kunst en vormgeving zo groot is, hadden initiatiefnemers Marc Spaan (30) en Frans Riemersma (25) niet kunnen bevroeden....

TRUSKA BAST

Van onze medewerkster

Truska Bast

AMSTERDAM

'We kunnen het nauwelijks aan', zegt Spaan, die net als Riemersma ook zijn weekeinden voor de zaak opoffert. Op 1 november moet de databank open gaan. Niet alleen melden zich dagelijks een stuk of tien kunstenaars en vormgevers voor de databank. Ook uit onverwachte hoek komen de inschrijvingen: galeries die hun collectie via de databank willen aanbieden, designwinkels en ontwerpbureaus die artikelen of een productlijn willen verkopen.

In het sober ingerichte kantoortje in de Amsterdamse Pijp staan vooral computers. De muren zijn kaal en dat moet zo blijven, benadrukt Spaan. Met kunst en vormgeving zélf houden ze zich niet bezig. Ze willen geen enkele kunstenaar bevoordelen. 'Wij zijn geen kunstbemiddelaars, maar informatiemakelaars. Een soort Gouden Gids, maar dan veel uitgebreider.'

KunstKontakt wil vraag en aanbod in de kunst bij elkaar brengen. Dat gebeurt via een geautomatiseerde databank. Op een inschrijfformulier vult de aanbieder in wat hij maakt. Hij geeft op wat zijn stijl en thematiek is, welk formaat zijn werk heeft en wat het kost. Maar ook wat zijn opleiding is, welke prijzen hij heeft gewonnen, waar hij geëxposeerd heeft en of hij ook in opdracht werkt. Foto's van het werk worden in de computer gescand.

De vrager geeft aan wat hij zoekt. Of dat nu een schilderij van vier bij zes meter is, een tafel met vijf poten, of een grafisch ontwerper die een bedrijf van een huisstijl voorziet. De computer verricht het zoekwerk en KunstKontakt levert het curriculum van de kunstenaar plus een paar kleurenprints. Die geven de koper een indicatie van het werk. Als hij geïnteresseerd is, dient hij zelf contact op te nemen met de maker. Daar bemoeit KunstKontakt zich niet mee.

'We hebben ons tot nu toe vooral gericht op individuele kunstenaars', vertelt Riemersma. Evenals z'n compagnon heeft hij een studie cultureel management aan de Universiteit van Amsterdam achter de rug. 'Op galeries die zich inschrijven zijn we nog niet helemaal ingesteld. Het vergt aanpassingen in het computersysteem.' Daarom is de inschrijfperiode met een maand verlengd. Na 1 november kunnen bedrijven, instellingen en particulieren die kunst willen kopen een beroep doen op de databank.

Een van die vragers is een Zeeuwse jachtenbouwer. Hij zoekt aquarellen voor het interieur van zijn luxueuze jachten. Waar de werken vandaan komen, maakt hem niet uit. Ook op de prijs hoeft niet beknibbeld. 'Die man heeft zelfs in Engeland en Schotland alles afgezocht. Bij ons kan zo iemand terecht.' Als dergelijke aquarellen niet voorradig zijn, vindt KunstKontakt allicht iemand die bereid is ze te maken.

Het idee voor een kunstdatabank kreeg Spaan tijdens zijn stage bij het Gemeentemuseum in Arhem. 'Dagelijks kwamen er grote hoeveelheden folders binnen van kunstenaars', zegt hij. 'Tijdens hun opleiding of een cursus ondernemen hebben ze geleerd dat ze hun werk actief aan de man moeten brengen. Maar al dat presentatiemateriaal komt op de grote hoop. En als het materiaal nodig is, is het allang zoek. Wij leveren de gewenste informatie op het juiste moment.'

Eisen aan de kunstenaar stelt het bedrijf niet. Iedereen kan zich inschrijven. Toch zijn het vooral professionele kunstenaars en vormgevers die zich aanmelden.

'Dat komt door de kanalen die wij gebruiken om KunstKontakt te promoten', legt Riemersma uit. Ze hebben hun initiatief onder de aandacht gebracht in BK Informatie, een tijdschrift voor beeldende kunst, bij de FNV en de stichting Beeldrecht. Maar ook de pers en de kunstacademies hebben er veel aandacht aan besteed.

Vaak wordt hen gevraagd of ze niet bang zijn dat het stimuleren van de markt tot vervlakking van de kunst leidt. Spaan en Riemersma denken van niet. 'Integendeel', zegt Spaan. 'Je kunt wel denken: ''Er is veel vraag naar stadsgezichten, dus dat is het enige wat ik maak'', maar dan ben je gauw uitgepraat, want dat denkt iedereen. Dan moet je naar een andere uithoek zoeken om je te positioneren. Op die manier kan marktwerking juist tot originaliteit dwingen.'

Het idee voor een databank is niet nieuw. Volgens Spaan was de PTT ooit bezig een databank aan te leggen van alle folders die er verschenen.

'Dat is net zoiets', zegt hij. 'Wekelijks krijg je stapels folders met koelkasten door de bus, maar net als je zo'n ding wilt kopen, heb je geen enkele folder bij de hand.'

Ook in de kunstsector schijnen databankjes te bestaan, vult Riemersma hem aan. 'Maar niemand kent ze. Daar komt bij dat die databanken selectiecriteria hanteren. Wij niet.'

Opvallend is volgens Riemersma dat het aanbod vooral uit de 'kunsthoek' komt, terwijl er meer vraag is naar vormgeving. Een verklaring hebben ze niet direct. 'Waarschijnlijk roept de naam KunstKontakt minder reacties op bij vormgevers. Maar wie op zoek is naar vormgeving, probeert kennelijk allerlei kanalen.

Dat de databank een schat aan informatie oplevert, staat vast. De computer houdt bij waar de meeste vraag naar is, wie die vragers zijn. Maar ook waar de aanbod vandaan komt.

Dat levert allerlei inzichten op in trends, zegt Riemersma. Nu al is duidelijk dat er meer aanbod komt uit Groningen dan uit Limburg. 'Misschien richten kunstenaars uit Limburg zich meer op België en Duitsland', zegt hij. 'Een andere reden kan zijn dat de kunstacademie in Groningen ons idee beter heeft opgepakt.'

Spaan weet uit ervaring dat gegevens over vraag en aanbod veel waard zijn. In de jaren dat hij een adviseur van het Arhemse Gemeentemuseum assisteerde, heeft hij gezien welke bedragen de overheid voor informatie neertelt. 'Dat kunnen waardevolle neveninkomsten voor ons zijn.' Subsidie krijgt het bedrijf nauwelijks; tienduizend gulden.

Tegen een bedrag van vijftig gulden kunnen kunstenaars en vormgevers zich tot 1 november inschrijven. Daarna bedraagt het inschrijfgeld honderd gulden per jaar.

Riemersma: 'In de tussentijd kan de kunstenaar zijn inschrijving niet veranderen, tenzij hij ervoor betaalt. Maar als een schilder na een jaar zegt: ''Nu ben ik beeldhouwer'', dan passen we dat aan.'

Meer over