Wie niet wil geven, zal ook niet ontvangen

WAT zijn psychologen toch naïef en optimistisch. Zonder aarzelen projecteren ze hun goedgeschoolde, 'upper middle class' referentiekader op de hele bevolking....

Meer informatie is dus de oplossing. Daar geloof ik niets van. Zelf heb ik mijn donorformulier ook niet ingestuurd. Niet omdat ik te weinig informatie had, maar te veel. Het oude donorcodicil was een onschuldig vodje papier waarop je naam en een krabbel voldoende waren. In het nieuwe systeem word je gedwongen aan de hand van een soort belastingformulier tot in detail na te denken over welke onderdelen te zijner tijd uit je dode lichaam zullen worden gesneden.

Nadat ik me een minuut of twintig met die vraag had beziggehouden, was ik ten prooi aan zo'n naargeestig gevoel dat ik het formulier maar even terzijde heb gelegd. Ik heb er daarna, ik beken het eerlijk, nooit meer naar gekeken. Toen de berichten kwamen over het mislukken van de nieuwe benadering leek me de gemaakte misrekening dan ook evident.

Mensen denken meestal liever niet na over hun eigen dood, en al helemaal niet over de in orgaandonatie vaak geïmpliceerde voortijdige dood na een of ander ongeval. Een automatische maandelijkse afschrijving voor de begrafenisverzekering, dat kan nog net, maar het nieuwe donorformulier zet wel erg direct de botte bijl in dit taboe.

Keer op keer wordt weer de vergissing gemaakt te denken dat de wereld bestaat uit louter weldenkende, rationeel beslissende burgers die het beste met zichzelf en anderen voor hebben en de realiteit nuchter onder ogen zien. Een blik op het nieuws van de laatste maanden leert anders. Verscherp de waarschuwingen op sigarettenpakjes, en de verkoop van sigaretten neemt niet af, maar de verkoop van opberghoesjes voor sigarettenpakjes neemt toe.

Nederland komt om in weelde, maar op aangeven van een mediageniek provocateur en een boek vol kretologie vindt de kiezer desalniettemin dat alles helemaal anders moet, want in de huidige 'puinhopen' kunnen we echt niet meer leven. En na de beruchte moord schieten afgodencultus en bizarre complottheorieën als paddestoelen uit de grond.

In plaats van de illusie van de weldenkende, rationele goegemeente te blijven cultiveren, zouden psychologen die de politiek willen adviseren er daarom slimmer aan doen te wijzen op manieren om de irrationele, egocentrische en gemakzuchtige motieven van de burger uit te buiten voor algemeen nut.

Voor orgaandonatie betekent dat een ja-tenzij systeem, waarbij men zelf actie moet ondernemen als men geen donor wil zijn. Ook een voor-wat-hoor-wat systeem lijkt me levensvatbaar: geen recht op donororganen tenzij men zelf orgaandonor is. Meer informatie zou daarentegen best eens tot alleen maar nog minder donoren kunnen leiden.

Meer over