Zes vragen overCoronavaccins

Wie mag wanneer een prik? Zes vragen over de komende vaccinatiegolf

Zorgmedewerkers van de verpleeghuizen vormen – naast hun collega’s in de acute ziekenhuiszorg die afgelopen weekeinde voorrang hebben gekregen – de eerste groep die in Nederland in aanmerking komt voor een vaccinatie.

Zorgmedewerkers van een verpleeghuis. Beeld Aurelie Geurts
Zorgmedewerkers van een verpleeghuis.Beeld Aurelie Geurts

Hoe is de vaccinatie van zorgmedewerkers van de verpleeghuizen georganiseerd?

Vanaf maandag krijgen de ongeveer 260 duizend verpleeghuismedewerkers een uitnodiging van hun werkgever om zich te laten vaccineren. Zij kunnen een nummer bellen van een landelijk callcenter. Daar kunnen ze een afspraak maken voor een prik bij een van de 25 regionale GGD-vaccinatielocaties. Dan wordt meteen een afspraak ingepland voor de tweede benodigde prik, drie weken later.

Vanaf wanneer kunnen ze worden geprikt?

De eerst mogelijke prikdatum is vrijdag, 8 januari, maar dan alleen in drie regionale GGD-vaccinatielocaties: Veghel, Houten en Rotterdam. Daar worden die dag een beperkt aantal prikken gezet. De kleinschalige start is vooral bedoeld om in de eerste week van januari te beginnen. De eerste prik met het Pfizer-vaccin in Nederland wordt vrijdag plechtig gegeven in Veghel. Een fotomoment, al mag dat van het ministerie van Volksgezondheid niet zo heten.

Vanaf maandag 11 januari gaan deze eerste drie GGD’s voluit aan de slag, gevolgd door de GGD's van Amsterdam, Drenthe en Haaglanden. Op 15 januari gaan alle 25 GGD’s vaccineren.

Zal het meteen stormlopen maandag bij het callcenter?

Dat is de vraag. Een deel van het zorgpersoneel – zeker eenderde, volgens peilingen – wil zich niet laten vaccineren. Bovendien: als meteen veel zorgmedewerkers gaan bellen, is het spannend of het callcenter dat aankan. De koepel van de GGD’s zegt van wel. Honderden medewerkers die al ervaring hebben opgedaan in het callcenter van de coronatests zitten vanaf maandag klaar om afspraken in te plannen, van 8 uur ’s ochtends tot 20 uur, zeven dagen per week.

De verpleeghuizen zelf hebben het zo georganiseerd dat niet alle medewerkers van eenzelfde afdeling tegelijkertijd worden geprikt – want stel dat ze daarna allemaal een paar dagen wat zwakjes zijn vanwege mogelijke bijwerkingen, dan zit zo’n verpleeghuisafdeling zonder personeel.

Welke vragen krijgt een zorgmedewerker van het callcenter?

Het lastigst wordt de toestemmingsvraag. De callcentermedewerker vraagt toestemming aan de zorgmedewerker of diens vaccinatiegegevens uit het GGD-systeem mogen worden doorgezet naar het centrale vaccinatieregistratiesysteem van het RIVM. Dit betreft behalve de naam, de geboortedatum en het burgerservicenummer van de gevaccineerde ook het verstrekte vaccin, de prikdata, en uit welke partij dit vaccin afkomstig was. Dergelijke medische gegevens mogen alleen worden doorgegeven als het wettelijk geregeld is, of met persoonlijke toestemming. 

Andere landen hebben dit probleem al omzeild. De overheid vaccineert zelf en bezit dan als ‘behandelaar’ alle gegevens: zo gaat het in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. De Scandinavische landen hebben de registratie van de vaccinatiegegevens in een wet geregeld. Nederland vooralsnog niet.

Als te veel mensen geen toestemming geven voor de doorgifte van de gegevens, zit het RIVM straks met een incomplete database. Dit registratiesysteem is belangrijk om in de gaten te kunnen houden hoe effectief de vaccins zijn en wat de vaccinatiegraad is.

Hoe gaat de vaccinatie in zijn werk?

De 25 vaccinatielocaties van de GGD’s, van Maastricht tot Leeuwarden, zetten in totaal zo’n 375 prikkers in. Zij hebben al ervaring met prikken zetten of hebben daarvoor een training gevolgd. Daarnaast werven de GGD’s meer prikkers om het tempo in de loop van de tijd te kunnen opvoeren.

En hoe gaat het verder?

Na de verpleeghuismedewerkers volgen zorgmedewerkers uit de gehandicaptenzorg en de wijkverpleging, en huisartsen. 

Woensdag keurt het Europees Geneesmiddelenbureau EMA waarschijnlijk het tweede vaccin goed, dat van Moderna. Hiermee zou de volgende groep op de rol worden gevaccineerd: de verpleeghuisbewoners. Mocht de levering van Moderna vertraging oplopen, dan wordt hiervoor mogelijk ook Pfizer gebruikt.

Na de verpleeghuisbewoners en de gehandicapten zijn de thuiswonende 60-plussers aan de beurt, als eerste de oudste en meest kwetsbare. Daarna is het tijd voor de vaccinatie van de grote bulk – de overige 6 miljoen Nederlanders tussen de 18 en 60 jaar. Onduidelijk is nog wanneer zij aan de beurt zijn. Daarvoor is nog veel onzeker: hoe snel de andere vaccins worden goedgekeurd, en wanneer daarvan voldoende doses worden geleverd.

Nederland heeft nog maar een beperkte hoeveelheid vaccin ontvangen van Pfizer, het enige dat tot nog toe voor de EU is goedgekeurd. De eerste levering is voldoende om 225 duizend zorgmedewerkers twee keer te prikken. Ook de 30 duizend ziekenhuismedewerkers in de acute zorg – de intensive care, spoedeisende hulp, covid-afdelingen en in de ambulances – maken aanspraak op dit Pfizer-vaccin.

Lees ook:

Dit gebeurt er in jouw lijf als de prik is gezet
De eerste coronavaccins zijn gebaseerd op een sciencefictionachtige techniek waaraan wetenschappers tientallen jaren sleutelden. Hoe werkt die techniek, en wat gebeurt er precies in het lichaam zodra het vaccin is ingespoten?

In Assen zijn ze er helemaal klaar voor, en het maakt niet uit wie ze het eerst prikken
Terwijl beroepsgroepen dringen om vaccinatievoorrang, maken ze zich in het uit de grond gestampte XL test- en vaccinatiecentrum in Assen drukker om de plek van de vuilnisbak. ‘Prikken is prikken, het maakt ons niet uit wie.’

Nederland traag? Ook in andere EU-landen is er onvrede over het tempo van de coronavaccinaties
Als allerlaatste EU-land start Nederland komende week met het vaccineren van de bevolking tegen corona. Volgens CDA-minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zou elders vooral symbolisch worden geprikt. Dat klopt niet. Toch is er ook onvrede in de buurlanden. Een overzicht.

Zo raakte Nederland achterop bij het vaccineren
‘Zorgvuldigheid’. Dat is het argument van Hugo de Jonge waarom Nederland pas weken later dan Duitsland begint met vaccineren. Een reconstructie van de Volkskrant toont een ander beeld.

Meer over